Người ta thường nói mặc dù giữa con người có nhiều xung đột,
nhưng chúng ta cùng có chung dòng máu.
Đó là một ý nghĩ hay nhưng không hoàn toàn chính xác.
Thực ra, máu của chúng ta có nhiều loại khác nhau.
Tế bào hồng cầu của chúng ta chứa một loại protein gọi là hemoglobin
gắn các phân tử oxy,
cho phép tế bào vận chuyển oxy xuyên suốt cơ thể.
Nhưng chúng cũng có một loại protein phức hợp khác
nằm bên ngoài màng tế bào.
Những protein này, gọi là kháng nguyên, tương tác với tế bào bạch cầu,
tế bào miễn dịch giúp bảo vệ cơ thế chống lại sự lây nhiễm .
Kháng nguyên có vai trò như những phân tử nhận diện,
cho phép hệ thống miễn dịch nhận ra tế bào của cơ thể
mà không tấn công chúng như những dị nguyên bên ngoài.
Có 2 loại kháng nguyên, A và B, đóng vai trò quyết định nhóm máu.
Nhưng làm thế nào chúng ta có được 4 loại nhóm máu chỉ từ 2 loại kháng nguyên?
Vâng, các kháng nguyên này được mã hóa từ 3 loại alen khác nhau,
các trạng thái khác nhau của 1 gen riêng biệt.
Trong khi alen A và B mã hóa cho kháng nguyên A và B,
thì alen O không mã hóa cho kháng nguyên nào cả,
và bởi vì chúng ta thừa hưởng 1 bản sao của mỗi gen từ cha hoặc mẹ,
nên mỗi người có 2 alen quyết định nhóm máu.
Những việc này xảy ra khác nhau,
cái nào lấn át cái nào tùy thuộc vào mối quan hệ tính trội.
Đối với nhóm máu, alen A và B đồng trội, trong khi alen O lặn.
Vì vậy A và A cho bạn nhóm máu A, B và B cho bạn nhóm máu B.
Nếu bạn thừa hưởng mỗi nhóm 1 alen,
thì kết quả của tính đồng trội sẽ tạo ra cả 2 loại kháng nguyên A và B,
với nhóm máu AB.
Alen O là alen lặn,
vì vậy những alen khác sẽ lấn át nó nếu nó đứng cùng thành cặp,
kết quả là tạo ra nhóm máu A hoặc nhóm máu B.
Nhưng nếu bạn thừa hưởng cả 2 alen O, tính trạng sẽ biểu hiện
làm cho tế bào máu không có kháng nguyên A và B.
Chính vì sự tương tác này,
mà khi biết nhóm máu của bố và mẹ
chúng ta có thể tiên đoán được nhóm máu có thể có của con cái.
Tại sao các nhóm máu lại quan trọng?
Trong việc truyền máu,
tìm ra đúng nhóm máu là vấn đề sống còn.
Nếu ai đó có nhóm máu A nhận được máu nhóm B, hoặc ngược lại,
thì kháng thể của người đó sẽ loại bỏ kháng nguyên lạ và tấn công chúng,
điều này có thể dẫn đến máu được truyền bị đông thành cục.
Tuy vậy những người nhóm máu AB tạo ra cả 2 loại kháng nguyên A và B,
họ không tạo ra kháng thể chống lại chúng, nên họ sẽ nhận ra cả 2 đều an toàn.
giúp họ trở thành nhóm chuyên nhận.
Trái lại,
những người nhóm máu O không thể tạo ra kháng thể nào
trở thành nhóm chuyên cho,
nhưng sẽ khiến cho hệ thống miễn dịch tạo kháng thể
từ chối tất cả các nhóm máu khác.
Không may là, sự tương thích giữa người cho và người nhận còn phức tạp hơn
bởi hệ thống kháng nguyên đi kèm,
đặc biệt là yếu tố Rh,
lấy theo tên loài khỉ Rhesus giúp lần đầu phân lập yếu tố này.
Rh+ hay Rh- tùy thuộc vào sự hiện diện hay vắng mặt của kháng nguyên D
của hệ thống nhóm máu Rh.
Và cộng với sự cản trở của việc truyền máu,
nó có thể gây nên các biến chứng nguy hiểm trong thai kỳ.
Nếu người mẹ Rh- mang con Rh+,
thì cơ thể người mẹ sẽ sản xuất kháng thể Rh có thể truyền qua nhau thai
và tấn công vào bào thai,
đây được gọi là bệnh tan huyết ở trẻ sơ sinh.
Một số nền văn hóa tin rằng nhóm máu liên quan đến tính cách con người,
mặc dù điều này không được khoa học thừa nhận.
Và mặc dù tỉ lệ các nhóm máu
là khác nhau giữa các cộng đồng người,
các nhà khoa học không chắc tại sao chúng lại phát triển như vậy;
có thể là do sự bảo vệ chống lạị các bệnh liên quan đến máu
hoặc do chiều hướng di truyền ngẫu nhiên.
Cuối cùng, các loài khác nhau có các bộ kháng nguyên khác nhau.
Thật vậy, chúng ta chỉ có 4 nhóm máu chính
dường như không đáng kể gì khi so sánh với 13 nhóm tìm thấy ở chó.