Dünyanın dört bir yanında
insanlar günde ortalama 1 ve 2,7 kg arası yiyecek tüketiyorlar.
Bu bir insan için yılda 365 kilogram
ve hayat boyu toplam 28.800 kilogram anlamına geliyor.
Her bir lokma sindirim sistemine doğru bir yolculuğa çıkar.
9 metreyi kaplayan 10 organ
ve 20'den fazla özel amaçlı hücre çeşidini kapsayan bu sistem
insan vücudunun en çeşitli ve karmaşık sistemlerinden biri.
Her parçası sadece bir görevi yerine getirmek için çalışıyor:
Yiyeceklerdeki ham maddeleri yararlı besinlere çevirmek
ve sizi hayatta tutan enerjiye dönüştürmek.
Gövdeniz boyunca uzanmakla birlikte
sindirim sistemi dört temel bölümden oluşur.
İlki sindirim kanalıdır,
besinleri taşıyan kıvrımlı bir kanaldır
ve 30-40 metre kare iç yüzeyi vardır,
bu badminton kortunun yarısını kaplayacak genişliktedir.
İkinci olarak pankreas,
safra kesesi
ve karaciğer,
özel sular kullanarak besinlerin yıkımını gerçekleştiren bu üçlü.
Üçüncü vücudun enzimleri,
hormonlar,
sinirler
ve kan
hepsi bir arada çalışarak besinlerin ayrıştırılması
sindirim sürecinin düzenlenmesi
ve son ürünlerinin vücuttan atılmasını sağlarlar.
Son olarak mezenter,
yani bütün sindirim organlarınızı destekleyen,
karnınızda durmalarını ve görevlerini yapmalarını sağlayan
geniş doku uzantısı olan bağırsak askısı bulunur.
Sindirim süreci yiyecek dilinize bile değmeden başlar.
Lezzetli bir lokma beklentisiyle
ağzınızdaki salgı bezleri tükürük salgılamaya başlar.
Her gün 1,5 litre tükürük üretiriz.
Yiyecek ağzımıza girdiğinde
tükürüğe bulanmış yiyeceğin çiğnenmesi,
yiyecekleri bolus denilen nemli topaklara çevirir.
Tükürükte bulunan enzimler karbonhidratların ayrışmasını sağlar.
Yiyecek daha sonra kendini
25 cm bir tüp olan özofagus adlı yemek borusunda bulur,
bu boru aracılığıyla mideye göderilir.
Yemek borusunu çevreleyen sinirler
lokmayı algıladığında peristatlsisi tetikler,
bu belirli bir dizi kas kasılmasıdır.
Bu hareket yiyecekleri mideye doğru gönderir,
midede ise kaslı mide duvarları bu çiğnenmiş yiyecek toplarını
duvardan duvara çarparak küçük parçalara ayırırlar.
Buradaki hücreler tarafından salgılanan hormonlar mide duvarından
asit ve zengin enzimli suların salınımını tetikler,
böylece yiyeceklerin çözülmesi ve proteinlerin ayrıştırılması başlatılır.
Bu hormonlar ayrıca pankreası,
karaciğeri,
ve safra kesesini de
uyararak sindirim sıvıları üretmelerini
ve yağları sindiren sarımsı yeşil bir sıvı olan safranın gönderilmesini sağlayarak
bir sonraki aşamaya hazırlık yapar.
Midenin içerisinde 3 saatten sonra
topak şeklindeki çiğnenmiş besinler artık kimüs adlı köpüklü bir sıvıdır
ve ince bağırsağa gitmeye hazırdır.
Karaciğer safra kesesine safra gönderir,
o da ince bağırsağın onikiparmak bağırsağı kısmının ilk bölümüne doğru salgılar.
Burada safra kimüs bulamaçı içinde yüzen yağları çözer,
böylece pankreas ve bağırsak sıvıları tarafından
kolaylıkla sindirilebilirler.
Bu enzim bakımından zengin sıvılar yağ moleküllerini parçalayarak
vücuda emilimi kolay olsun diye yağ asitleri ve gliserole dönüştürürler.
Bu enzimler ayrıca besinlerin en küçük yapıları olan moleküllere;
proteinlerin aminoasitlere,
karbonhidratların glukoza dönüştürülmesini sağlar.
Bunlar ince bağırsağın alt bölgelerinde gerçekleşir,
jejunum ve ileum,
bunlar villi denilen milyonlarca çok ince, kılsı çıkıntıyla kaplıdır.
Villiler molekül emilimi ve kana karışımı en üst düzeye çıkarmak için
çok geniş bir yüzey alanı oluştururlar.
Yolculuğun son aşamasında kan bu molekülleri alarak
vücudun organ ve dokularını beslemek üzere taşır.
Ancak yolculuk burada sona ermiyor.
Sindirimden arta kalan lif,
su
ve sindirim sırasında atılan ölü hücreler
kolon olarak da bilinen kalın bağırsağa doğru yol alırlar.
Vücut bu kalan sıvının çoğunu bağırsak duvarından süzer.
Geriye kalan gaita denilen yumuşak kütledir.
Kolon bu yan ürünü sıkarak rektum denilen keseye yollar,
burada sinirler genişlemeyi hissederek
vücuda atığı dışarı atma vaktinin geldiğini söyler.
Sindirimin yan ürünleri anüsten dışarı atıldığında
genellikle 30-40 saat süren
yiyeceklerin buuzun yolculuğu
sonunda tamamlanır.