Po e filloj këtu.
Kjo është një tabelë e shkruar me dorë
që u duk para ca vitesh në një furrë
të zakonshme bukësh në lagjen time në Brooklyn.
Dyqani kishte një nga ato makinat
me të cilat mund të shtypësh mbi shtresa sheqeri.
Kalamajtë mund të sillnin vizatime
dhe dyqani ua shtypte mbi një shtresë sheqeri
për ta vënë mbi tortën e ditëlindjes.
Mjerisht, vizatimet që u pëlqenin kalamajve
qenë personazhet e filmave vizatimorë.
U pëlqente Borëbardha, Pinoku
u pëlqenin shtatë xhuxhët, Micky Mouse-i.
Por ja që qenka e paligjshme
të shtypësh vizatimin e Micky Mouse-it nga një fëmijë
mbi një shtresë sheqeri.
Dhe përbën shkelje të të drejtave të kopjimit.
Dhe rregullat lidhur me kësi shkeljesh
për tortat e ditëlindjeve të fëmijëve
qenë kaq të ngatërruara
sa që të zotët e furrës thanë,
"Më mirë nuk po merremi fare me këtë punë.
Po qe se vini si amator,
nuk do ta përdorni më makinën tonë.
Nëse doni figura mbi tortën e ditëlindjes,
duhet të përdorni një nga figurat tona të gatshme --
vetëm për profesionistët."
Sot në Kongres kemi dy projektligje.
Njëri quhet SOPA, tjetri quhet PIPA.
SOPA do të thotë Akti mbi Ndalimin e Piraterisë Online.
Dhe vjen prej Senatit.
PIPA është shkurtim për PROTECTIP,
që nga ana e vet është shkurtim për
Parandalim Rreziqesh Realë Online
ndaj Krijimtarisë Ekonomike
dhe Vjedhjes së Pronësisë Intelektuale --
ngaqë ndihmësit e Kongresit që u vënë emrin
këtyre gjërave kanë kohë plot.
Dhe ajo çka duan të kryejnë SOPA dhe PIPA
është pikërisht kjo.
Duan të rrisin koston e
respektimit të të drejtave të kopjimit
në atë pikë sa njerëzit thjesht të heqin dorë
nga ofrimi i tij si një mundësi për amatorët.
Rruga që propozojnë për këtë
është identifikimi i site-eve
që cënojnë të drejta kopjimi --
edhe pse qysh identifikohen këta site-e
nuk specifikohet aspak në projektligje --
e mandej duan t'i heqin nga sistemi i emrave të përkatësive.
Duan t'i qërojnë nga sistemi i emrave të përkatësive.
Sistemi i emrave të përkatësive
është ai që shndërron emrat e kuptueshëm nga njerëzit,
bie fjala Google.com, në një lloj adrese
të përdorshme nga kompjuterët --
74.125.226.212.
Problemi tani me këtë model censure, identifikim i një site-i
e mandej përpjekja për ta hequr
nga sistemi i emrave të përkatësive,
është se nuk ka për të funksionuar.
Ju do të mendonit që kjo do të ishte shumë problem për një ligj,
por duket se Kongresi nuk ua ka vënë dhe aq shumë theksin te kjo.
Tani, arsyeja pse nuk do të funksionojë
është se ju prapë mund të shtypni 74.125.226.212 te shfletuesi
ose mund ta shndërroni në një lidhje të klikueshme
dhe të hyni në të përmes Google-it.
Kështu, te ligji, kërcënim
i njëmendtë bëhet pjesa ndëshkimore
lidhur me problemin.
E që të kuptoni si arriti Kongresi të hartonte një projektligj
që nuk do të përmbushë synimet e deklaruara,
por që do të prodhojë mjaft efekte anësore rrënuese,
duhet të njiheni pakëz me historinë pas tij.
Dhe historia pas tij është kjo:
SOPA dhe PIPA, si legjislacion,
qenë hartuar kryesisht nga kompani mediesh
të themeluara në shekullin e 20-të.
Shekulli i 20-të ishte i artë për të qenë kompani mediesh,
ngaqë për ju punonte mungesa.
Nëse bënit një emision televiziv,
s'kish nevojë të ishte më i mirë se krejt emisionet e bërë deri atëherë;
duhej të ishte më i mirë vetëm se
dy emisionet e tjera
që jepeshin në të njëjtën kohë --
e ky është standard shumë i ulët
për vështirësinë në konkurrim.
Që do të thoshte
se nëse ofronit lëndë mesatare,
kishit falas një të tretën e publikut të ShBA-ve --
dhjetra milionë përdorues
thjesht vetëm pse bëtë diçka
që nuk qe krejtësisht e shpifur.
Kjo është njësoj si të kishit licencë për të shtypur para
dhe një fuçi me bojë falas.
Por teknologjia eci përpara, ashtu si bën teknologjia.
Dhe dalëngadalë, në fund të shekullit të 20-të,
atë mungesë zuri ta hajë erozioni --
dhe nuk e kam fjalën për teknologjinë dixhitale;
E kam fjalën për teknologjinë analoge.
Kasetat, regjistruesit me videokaseta,
deri te fotokopjuesja e thjeshtë Xerox
na krijuan mundësi të reja
që të veprojmë me mënyra
që e lanë me gojë hapur biznesin e medies.
Sepse doli që
nuk ishim vërtet sehirxhinj.
Se nuk na pëlqen vetëm të konsumojmë.
Na pëlqen të konsumojmë,
por sa herë që mbërrinte një nga këto mjetet e reja,
tregonim se na pëlqen edhe të prodhojmë
dhe na pëlqen t'i ndajmë me të tjerët.
Dhe kjo u kalli datën bizneseve të medies --
çdo herë që ndodhi.
Jack Valenti, që qe kryelobuesi
për MPAA - Shoqata Amerikane e Filmit,
dikur e krahasoi videoregjistruesin e pamëshirshëm
me Jack the Ripper
dhe Hollivudin e shkretë e të pambrojtur
si një grua e vetme në shtëpi.
Ky qe niveli i retorikës.
Ndaj industria e medies
iu lut, insistoi, kërkoi
që Kongresi të bënte diçka.
Dhe Kongresi diç bëri.
Në fillim të viteve '90, Kongresi miratoi ligjin
që ndryshoi gjithçka.
Ai ligj quhej Ligji Mbi Regjistrimet Në Shtëpi
i 1992-shit.
Ligji Mbi Regjistrimet Në Shtëpi i 1992-shit thosh se,
nëse njerëzit regjistrojnë diçka nga radioja
dhe mandej krijojnë kaseta të përziera për miqtë,
nuk është krim. Jeni në rregull.
Për incizimin, rimiksimin
dhe ndarjen me miqtë nuk ka problem.
Nëse prodhoni kopje me cilësi të lartë dhe i shisni,
kështu nuk jemi në rregull.
Por vetëm incizime të thjeshta...,
pa problem, lërini.
Dhe menduan se me kaq u sqarua çështja,
meqë vunë një kufi të qartë
mes kopjimit të ligjshëm dhe atij të paligjshëm.
Por bizneset e medies nuk donin këtë.
Ata donin që Kongresi
ta bënte krejtësisht të paligjshëm kopjimin.
Ndaj kur u miratua Ligji Mbi Regjistrimet Në Shtëpi i 1992-shit,
bizneset e medies hoqën dorë prej idesë
së dallimit mes kopjimit të ligjshëm dhe atij të paligjshëm
ngaqë qe e qartë
që nëse Kongresi vepronte brenda atij kuadri,
kështu mund të shtoheshin të drejtat e qytetarëve
për pjesëmarrje në hullinë tonë të medieve.
Ndaj iu vunë planit B.
Iu desh ca kohë të formulonin planin B.
Plani B, në trajtën e tij të plotë
u pa më 1998-n --
diçka e quajtur Digital Millennium Copyright Act.
Që qe akt i ndërlikuar legjislacioni, me plot pjesë të pakapshme.
Por goditja kryesore e DMCA-së
qe shpallja si e ligjshme e shitjes
së materialeve dixhitale të pakopjueshme --
vetëm se materiale dixhitale të pakopjueshme nuk ka.
Se kësaj i thonë, siç tha dikur Ed Feltoni në mënyrë të paharrueshme,
"Si të të japin ujë
që s'është i njomë."
Bitet janë të kopjueshëm. Kompjuterët këtë bëjnë.
Kjo është efekt anësor i funksionimit të tyre bazë.
E kështu, që të bënte gjasme se po ju mundësonte
shitjen e biteve të pakopjueshëm,
DMCA-ja ligjëroi gjithashtu
detyrimin tuaj për përdorim sistemesh
që nxirrnin jashtë loje funksionin e kopjimit në pajisjet tuaja.
Çdo pajisje DVD ose lojërash
apo televizor, apo kompjuter që futnit në shtëpi --
pavarësisht se ç'kujtonit se po merrnit kur e bletë --
mund të ndryshohej nga industritë e medies,
po qe se donin ta vinin këtë si kusht për t'ju shitur prodhime media.
Dhe për t'u siguruar që nuk e morët vesh,
ose që nuk do t'i përdornit aftësitë e tyre
si pajisje të zakonshme kompjuterike,
jua bënë të paligjshme provat
për të rikthyer mundësinë
e kopjimit të lëndës media.
DMCA-ja shënon çastin
kur industritë e medias
hoqën dorë nga sistemi ligjor
i dallimit mes kopjimit të ligjshëm dhe atij të paligjshëm
dhe thjesht provuan që kopjimin
ta parandalojnë përmes mjetesh mekanike.
DMCA pati, dhe vazhdon të ketë, plot efekte të ndërlikuara,
por në një nga fushat, në atë të kufizimit
të ndarjes me të tjerët, thuajse nuk ka funksionuar.
Dhe arsyeja kryesore pse nuk ka funksionuar
është se Interneti doli shumë më popullor dhe më i fuqishëm
se sa e mendoi kush.
Kasetat e dikurshme dhe buletinet e fansave,
nuk janë asgjë përballë asaj çka shohim sot
me Internetin.
Jetojmë në një botë
ku shumica e qytetarëve amerikanë
mbi moshën 12 vjeç
shkëmbejnë gjëra me njëri-tjetrin online.
Me të tjerët ndajmë shkrime, figura,
ndajmë audio dhe video.
Ca nga këto janë gjëra të krijuara prej nesh.
Ca janë gjëra që i gjejmë diku.
Ca nga gjërat që ndajmë janë
gjëra që i krijuam nga gjëra që gjetëm,
dhe e tëra kjo u kall datën atyre industrive.
Pra PIPA dhe SOPA
janë raundi i dytë.
Por ndërsa ndërhyrjet e DMCA-së qenë kirurgjike --
duam të mbërrijmë deri te kompjuteri juaj,
te televizori juaj, te makina juaj e lojërave,
dhe ta pengojmë të bëjë
atë që thoshin në dyqan se bën --
PIPA dhe SOPA janë si bomba atomike
dhe thonë që, duam të shkojmë kudo në botë
dhe të censurojmë lëndën.
Mekanizmi për ta bërë këtë, siç e thashë,
është që nevojitet të hiqet gjithçka
që shpie në këto adresa IP.
Lypset t'i hiqni ato prej motorëve të kërkimit,
lypset t'i hiqni prej listave online,
lypset t'i hiqni nga listat e përdoruesve.
Dhe meqë prodhuesit më të mëdhenj të lëndës në Internet
nuk janë Google dhe Yahoo,
ata jemi ne,
jemi ne ata që do të ndiqemi.
Ngaqë në fund fare,
kërcënimi i njëmendtë
që shpuri te PIPA dhe SOPA
është aftësia jonë për të ndarë gjëra me njëri-tjetrin.
Pra ajo që rrezikon të bëjë PIPA dhe SOPA
është marrja e konceptit ligjor shumëshekullor,
i pafajshëm deri sa të provohet fajësia,
dhe ta kthejë së prapthi --
fajtor deri sa të të nxjerrin të pafajshëm.
Nuk mund ta ndani me
të tjerët pa na treguar
se nuk po ndani diçka
që nuk na pëlqen neve.
Papritmas, pesha e vërtetimit të të ligjshmes kundrejt të paligjshmes
bie pa hezitim mbi ne
dhe mbi shërbimet
që mund të na ofrojnë neve aftësitë të reja.
Edhe pse survejimi i një përdoruesi
kushton vetëm disa qindarka,
prej kësaj do të shkatërrohej një shërbim
me miliona përdorues.
Pra ky është Interneti që kanë ata në mendje.
Përfytyrojeni këtë shenjë ngado --
vetëm se në vend të College Bakery,
përfytyroni që lexohet YouTube
apo Facebook, apo Twitter.
Përfytyroni se shkruan TED,
ngaqë komentet nuk vihen dot në brazdë
me ndonjë kosto të pranueshme.
Efektet e njëmendta të SOPA-s dhe PIPA-s
kanë për të qenë tjetër nga efektet e propozuara.
Kërcënimi në fakt është te përmbysja
e pikës se kujt i takon të provojë pafajësinë,
pas të cilës të gjithë ne
papritmas trajtohemi si të ishim hajdutë
sa herë që na jepet liria të krijojmë,
të prodhojmë dhe të ndajmë me të tjerët.
Dhe njerëzve që na mundësojnë këto aftësi --
ata të YouTube-it, Facebook-ut, Twitter-it dhe TED-it --
u duhet tani të mos na i ndajnë
sytë, ose të jenë edhe ata
në valle për favorizim shkeljesh të ligjit.
Që të ndihmoni të ndalet kjo
mund të bëni dy gjëra --
një të thjeshtë dhe një të ndërlikuar,
një gjë të lehtë dhe një të vështirë.
Gjëja e thjeshtë, e lehta, është kjo:
nëse jeni shtetas amerikan,
telefonojini përfaqësuesit tuaj, senatorit tuaj.
Po të shihni personat që kanë
nënshkruar projektligjin SOPA,
ata që kanë nënshkruar PIPA-n,
do të shihni se të tërë tok kanë marrë
miliona e miliona dollarë
nga industritë tradicionale të medies.
Ju nuk keni miliona e miliona dollarë,
por mund t'u telefononi përfaqësuesve tuaj,
dhe t'u kujtoni që ju votoni,
dhe mund të kërkoni që të mos trajtoheni si vjedhës,
dhe mund t'u sugjeroni që do të parapëlqenit
që Internetit të mos i viheshin minat.
Nëse nuk jeni qytetar amerikan,
mund të lidheni me qytetarë amerikanë që njihni
dhe t'i nxisni të bëjnë të njëjtën gjë.
Ngaqë kjo duket sikur është çështje kombëtare,
por ja që s'është.
Këto industri nuk do të kënaqen me
minimin e Internetit tonë.
Nëse e shkatërrojnë, do ta shkatërrojnë për të gjithë.
Kjo qe gjëja e lehtë.
Kjo qe gjëja e thjeshtë.
Gjëja e vështirë është:
përgatituni, ngaqë të tjera po vijnë.
SOPA është thjesht një rikthim i COICA-s,
i cili qe paraqitur vitin e shkuar, dhe që nuk u miratua.
Dhe krejt kjo lidhet me dështimin
e dikurshëm të DMCA-së për moslejimin
e ndarjes me të tjerët në rrugë teknike.
Dhe DMCA-ja lidhet me Ligjin Mbi Regjistrimet Në Shtëpi,
që u kalli datën këtyre industrive.
Ngaqë krejt meseleja
e të sugjeruarit se dikush po cënon ligjin
e mandej mbledhjes së fakteve dhe provimit të kësaj,
del se është vërtet e sikletshme.
"Do të donim që të mos e bënim,"
shprehen industritë e medies.
Dhe ajo çka duan është të mos u duhet të bëjnë kështu.
Nuk duan dallime ligjore mes ndarjes
së ligjshme dhe të paligjshme me të tjerët.
Duan thjesht që ndarja me të tjerët të zhduket.
PIPA dhe SOPA nuk janë çudira, nuk janë anomalira,
nuk janë ngjarje.
Janë shtrëngimi i radhës i kësaj vidhe të veçantë,
që shtrëngohet e shtrëngohet këtu e 20 vjetë.
Edhe po i mposhtëm këto, siç shpresoj,
të tjera do të vijnë.
Sepse deri kur ta bindim Kongresin
se rruga për t'u marrë me cënimin e të drejtave të kopjimit
është rruga që u ndoq për këtë punë me Napster-in, me YouTube-in,
që është gjyqi me krejt provat e paraqitura
dhe përcaktimi i fakteve dhe i zgjidhjeve
siç bëhet në shoqëritë demokratike.
Kjo është rruga për ta zgjidhur këtë.
Ndërkohë,
gjëja e zorshme është të jemi gati.
Sepse ky është mesazhi i njëmendtë i PIPA-s dhe SOPA-s.
Time Warner foli
dhe na duan prapë të gjithëve në divan,
thjesht për të konsumuar --
jo të krijojmë, jo të ndajmë me të tjerët --
dhe duhet t'i themi "Jo."
Faleminderit.
(Duartrokitje)