[Ekran arkası: İnternette ne göreceğime kim karar veriyor?]
Merhaba, ben Taylor.
İnternet ve gazeteciliği araştırıyorum
ve biz vatandaşların dünya hakkındaki bilgileri nasıl aldığını.
Eskiden insanlar bilgi alacaksa
buna daha çok insanlar karar verirdi.
Bilmemiz gerekenleri belirleyen insanlar vardı.
Dolayısıyla bir gazeteyi veya akşam haberlerini açtığımızda,
duyduğumuz ve gördüğümüz şeylere karar veren bir insandı.
Bunun sonucunda hepimiz benzer şeylerden haberdar olurduk.
Şimdiyse internet her şeyi değiştirdi.
İnternete girdiğinizde, bir uygulamayı açtığınızda,
gördüğünüz şey bir insan tarafından değil
bir makine tarafından belirleniyor.
Bu birçok açıdan dehşet bir şey:
Google Haritalar kullanmanızı,
online yemek siparişi vermenizi,
dünyanın her yerinden arkadaşlarınızla bağlantı kurmanızı
ve bilgi paylaşmanızı sağlıyor.
Ancak bu makine ile ilgili
çok dikkatli düşünmemiz gereken şeyler var
çünkü bir toplumun ve demokrasinin vatandaşları olarak
aldığımız tüm bilgileri onlar belirliyor.
Bir uygulamayı açtığınızda,
mesela Snapchat akışınızda bir resim gösteriliyor size,
tüm bu bilgilere bu makine karar veriyor
ve bu makine web sitesinin veya uygulamanın sahibi şirketin güdüleriyle
yönetiliyor.
Bu güdü ise sizin o uygulamada mümkün olduğunca
fazla zaman geçirmenize yöneliktir.
Haliyle orada olmaktan hoşnut olduğunuzu hissettirecek şeyleri yaparlar.
İnsanların fotoğraflarınızı beğenmesini sağlarlar.
Görmek isteyeceğinizi düşündükleri içerikleri size gösterirler
ki bunlar sizi ya mutlu edecek veya çok kızdıracak şeylerdir,
böylelikle de sizden duygusal tepki alarak orada kalmanızı sağlarlar.
Bunu, siz uygulamadayken size mümkün olduğu kadar çok sayıda
reklam göstermek istedikleri için yaparlar
çünkü bu onların iş modelidir.
Ayrıca, uygulamalarını kullanmanızdan
hakkınızda veri toplamak için faydalanıyorlar.
Bu verileri de
sizin hayatınız ve davranışlarınızın detaylı profilini oluşturmada kullanırlar
ve bu profiller daha sonra
sizi daha fazla reklam hedefine almak için kullanılabilir
ve sonra da neler göreceğinizi belirler.
Fakat bunların hepsi sadece bir şirketin iş modeli ile ilgili değil,
aslında demokrasimiz üzerinde etkisi var
çünkü internette gördüğümüz şeyler yüksek oranda bizim için özelleştirilmiş,
sevdiğimiz,
inandığımız,
görmek veya inanmak istediğimiz şeyler.
Bu, toplum olarak
artık hepimizin müşterek bir bilgi seti olmadığı anlamına geliyor
ki bu birlikte çalışmamızı
ve hayatlarımız hakkında birlikte kararlar vermemiz için
aynı şeyleri bilmemizi gerektiren demokrasi için zor bir şey.
Hepimiz farklı şeyleri bilir
ve kendi küçük bilgi baloncuklarımızın içine yığılırsak
birbirimizle anlaşmamız inanılmaz zor olur.
Paylaşılan deneyim veya paylaşılan bilgimiz yok.
Çevrimiçi aldığımız bilgiler hakkında,
şirketler hakkında ve internette gördüğümüz şeylere
karar veren yapılar hakkında eleştirel düşünmemizin
gerçekten önemli olduğunu düşünüyorum.
[NewsWise CIVIX ve Kanada Gazetecilik Vakfı (CJF) projesidir]
Çeviri: Selda Yener