Oto, co musi się stać, by po stosunku doszło do ciąży.
Plemniki muszą przedostać się pochwą
przez otwór szyjki macicy,
a potem przez macicę
do jednego z dwóch jajowodów.
Jeśli w jajowodzie znajduje się jajeczko uwolnione podczas comiesięcznej owulacji,
jeden plemnik ma szansę je zapłodnić.
Antykoncepcja ma za zadanie temu zapobiec
i działa na trzy podstawowe sposoby.
Blokuje drogę plemnikom,
neutralizuje je, zanim trafią do macicy,
lub hamuje owulację.
Blokowanie jest najprostsze.
Prezerwatywy męskie i damskie uniemożliwiają kontakt
nasienia z pochwą.
W odróżnieniu od innych, ta metoda antykoncepcji
zapobiega też niektórym chorobom przenoszonym drogą płciową.
Diafragma, kapturek naszyjkowy i gąbka,
umieszczane na szyjce macicy, blokują wejście do niej.
Ten rodzaj antykoncepcji nazywamy czasem metodą barierową.
Można ją połączyć ze środkami plemnikobójczymi,
należącymi do drugiej kategorii, czyli neutralizatorów.
Środki plemnikobójcze to substancje, która unieruchamiają i niszczą plemniki.
Występują w postaci pianek, kremów, żeli, czopków,
a nawet cienkiej przezroczystej folii, która rozpuszcza się w pochwie.
Środki te umieszcza się przed stosunkiem bezpośrednio w pochwie,
lub łączy z metodami barierowymi, jak diafragma czy prezerwatywa
dla lepszego zabezpieczenia.
Trzeci sposób zapobiegania ciąży
polega na hamowaniu dojrzewania jajeczka w jajniku.
Jeśli w jajowodzie nie ma jajeczka,
plemnik nie ma co zapłodnić.
Hormonalne środki antykoncepcyjne,
jak pigułki, plastry, zastrzyki i krążki dopochwowe,
zawierają różne połączenia syntetycznych odpowiedników progesteronu i estrogenu.
Ten hormonalny koktajl blokuje owulację,
zatrzymując niedojrzałe jajeczko bezpiecznie w jajniku.
Syntetyczny progesteron działa też barierowo.
Zagęszcza śluz szyjki macicy, co utrudnia plemnikom penetrację.
Inne środki antykoncepcyjne też działają wielokierunkowo.
Wkładki wewnątrzmaciczne
zawierają syntetyczne hormony blokujące owulację.
Niektóre zawierają również miedź,
która neutralizuje plemniki i utrudnia zagnieżdżenie zarodka w macicy.
Blokować drogę, neutralizować czy hamować?
Czy któryś z tych sposobów jest lepszy od pozostałych?
Istnieją między nimi różnice, ale w dużym stopniu dotyczą one
wygody i łatwości stosowania przy zachowaniu skuteczności.
Na przykład męskie prezerwatywy byłyby skuteczne w 98%,
gdyby wszyscy stosowali je prawidłowo.
Oznacza to, że gdyby sto par przez rok poprawnie stosowało prezerwatywy,
dwie kobiety zaszłyby w ciążę.
Ale nie wszyscy stosują je prawidłowo, więc w praktyce są skuteczne tylko w 82%.
Inne metody, jak plastry i tabletki, są skuteczne w 99%,
przy ścisłym przestrzeganiu zaleceń.
Ale w praktyce daje to 91%.
Skuteczność środków plemnikobójczych wynosi 85% w warunkach idealnych,
ale zaledwie 71% w praktyce.
Innym ważnym czynnikiem przy wyborze metody antykoncepcji są efekty uboczne,
które dotyczą prawie wyłącznie kobiet.
Zwłaszcza metody hormonalne mogą wywoływać objawy, jak bóle głowy,
nudności
czy nadciśnienie,
ale każda kobieta reaguje inaczej.
Dlatego środki te musi przepisać lekarz.
Metodę antykoncepcji dobiera się indywidualnie
i zmienia w zależności od potrzeb.
Naukowcy pracują też nad nowymi metodami,
takimi jak pigułka dla mężczyzn, zapobiegająca wytwarzaniu plemników.
Na razie mamy sporo opcji
jak blokować plemniki,
neutralizować je
lub hamować rozwój komórek jajowych i zatrzymać je w bezpiecznym miejscu.