وەک زۆر لە ئێوە
کاتێک برسیم، ساردکەرەوەکە دەکەمەوە
وەشتێک بۆخۆم ئامادە دەکەم بۆئەوەی بیخۆم هەر کاتێک کەمن دەمەوێت
ئەمە شتێکە زۆربەمان دەیکەین کە لە وڵاتێکی پێشکەوتوودا دەژین
زور بیر لەوە مەکەوە
لەگەڵ ئەوەشدا،من هەرگیز ئەو خۆشەیەم نەینیوە لە ژیان وە ناشیبینم
کاتێک لە کەمپی ئاوارەکان دەژیام لە تانزانیا 23 ساڵ لەمەوبەر
تەنانەت حەوت ساڵ لەمەو پێش
کاتێک لە وڵاتی خۆم دەژیام لە رواندا
پێش ئەوەی بچمە ئەمریکا
من تەمەنم تەنها حەوت ساڵ بوو
کاتێک لە وڵاتی خۆم بوم لە رواندا کە بە تراژیدیای کۆمەڵکوژیدا تێپەڕبوو
کە ژیانی زۆری بردە سەر،
وە ئەوان وایان لە ئێمە کرد هەڵىێین وە ئێمە ئاوارە بووین.
ژیان لە کەمپی ئاوارەکاندا-- ژیان نەبوو.
ئەوە مانەوە بوو.
بینیم کە زۆر کەس دەمرن بە نەخۆشی، خراپی پاکوخاوێنی
برسیەتی
خواردن بوو بە کاڵایەکی دەگمەن
ڕۆژانی خراپ بوون
من و خێزانەکەم لەسەر گەڵا و گیاکانی دارستانەکان دەژیاین
هەروەها کاتی خراپتریش هەبوو
کاتێک دوو بۆ سێ ڕۆژ دەڕۆشت بێ بێ ئەوەی نان بخۆین
تەنها ئاوی زەلکاومان هەبوو بۆ خواردنەوە
دوای سێ ساڵ لە کەمپی ئاوارەکان
بڕیارمان دا بگەڕێینەوە بۆ رواندا
تێکۆشانمان بۆ بەدەستهێنانی خواردن بەردەوام بوو
کشتوکاڵ سەلماندی کە تەنها سەرچاوەی باوەڕپێکراوی خواردنە
بەڵام خواردنەکەمان کەم بوو جیاوازی خۆراکی
وە بەردەوام بووین بە پشت بەستن لەسەر یارمەتی خۆراک
لە بەرنامەی خۆراکی جیهانی نەتەوە یەکگرتووەکان
بۆ هاوسەنگ کردن و ڕێکخستنی خۆراک
هێشتا ئەمڕۆ، زیاتر لە لە سەدا 70ی خەڵکی رواندا
لە کەرتی کشتوکاڵدا کار دەکەن
بەڵام بەدخۆراکی و کەمکردنەوە بە بەربڵاوی ماوەتەوە
من هاتم بۆ ئەوەی بزانم نەبوونی ئەمنیەتی خۆراک و بەدخۆراکی
ڕوینەدا بوو چونکە خەڵک وەک پێویست کشتوکاڵیان نەدەکرد،
هۆکارەکەی ئەوە بوو کە خەڵک دانەوێلەی باشیان نەدەچاند.
لە کۆتایدا ڕواندام جێهێشت
چووم بۆ ئەمریکا بۆ تەواو کردنی خوێندن
وە دۆزینەوەی چارەسەر بۆ ئەو کێشانە.
وە ئەو چارەسەرە کوینوا یە.
کینۆا تایبەتە بە هاوڵاتیە هیندییەکانی ئەمریکای باشوور،
لە وڵاتانی وەک بۆلیڤیا، پیرۆ...
وە زۆر ناسراوە بۆ هێزی ماڵی خۆراکی،
وە دانەوێڵەکە هەموو نۆ دانەکە ئەسیدی ئەمینە زۆر گرنگەکان،
کە بیکەیتە پرۆتینی تەواو.
بەڵام بەداخەوە کوینۆنا ئەوەندە نا چێندرێت
لە بەشە جیاوازەکانی جیهاندا
بۆ نمونە لە رواندا،
تەنها شتێک کە ئێمەی بە زیندویی هێشتۆتەوە
لەو کاتانەدا لە برسێتی و نەبونی دا.
لەڕاستیدا،
رواندا ژمارە یەکە لە بەکاربردنی پاقلەمەنیەکان
بەگوێرەی ژمارەی خەڵک لە جیهاندا.
لەم بەشەی ئەفریقا،
تەنها پاقلەمەنیەکان سەرچاوەی خۆراکی خێرا دابین دەکات،
چونکە دەتوانیت بیخۆیت لە هەموو قۆناغێکی گەشەکردنیدا.
ئێمە پاقلەمەنیەکان و گەڵا و پاقلەی تازە دەخۆین بەر لە پێگەیشتنیان.
بەداخەوە تۆ ناتوانیت گەشەی پێبدەیت
لە هەمان کێڵگە وەرز دوای وەرز.
پێویستە دڵنیاببیەوە لە خولێکی ئاسایی تەواو
بۆ دوورکەوتنەوە لە نەخۆشی و پەتا.
وەک پاقلەمنەیەکان، جوتیارەکان دەتوانن چێژ وەرگرن لە خۆراکی کوینۆا.
لە کاتێکدا کە بە خۆراکی تەندروست دادەنرێن،
کوینۆا زۆر تەندروست ترە،
وە لەگەڵ کوینۆدا دەتوانیت زۆر زیاتر دروست بکەیت جیا لە بەرهەمی خۆراک وخواردنەوە
وەک لە پاقلەمنیەکان.
لە ساڵی 2015دا،
لەگەڵ تیمی توێژینەوەکەم لە زانکۆی واشنتۆن
ئێمە کوینۆمان بە رواندا ناساند بۆ یەکەم جار.
20 جۆری کوینۆمان تاقیکردبۆوە
بۆ بینینی گونجاندن لە سێ ناوچە ژینگەیی لە ڕواندا.
ئەنجامەکان سەرسوڕهێنەر بوون.
لە نێوان ئەو 20 جۆرانەی کە تاقیمان کردبۆوە،
15 یان توانایان نیشاندا لە کەش و هەوای ڕواندا گەشەیەکی باش بکەن.
وە دواتر، ئێمە دەستمان کرد بە بەرنامەی جوتیارە نمونەیەکانی کوینۆا.
ئێمە ئەو هەلەماندا بە جوتیارە جیاوازەکان
لە کێڵگە و کۆمەڵگاکەیاندا بچێندرێت.
بە 12 جوتیارەوە دەستمان پێکرد،
وە دوای سێ ساڵ،
ئێستا کار لەگەڵ نزیکەی 500 جوتیار دەکەین،
بە دایکمەوە،
کە لە ناوخۆدا ناسراوە بە شاژنی کینۆوا
بەهۆی ئەو کارەوە لە یارمەتیدان جوتیارەکانی تر ئەم دانەوێڵەیە دەچێنن.
تۆویان پێ ئەدەین،
ڕاهێنانیان پێ دەکەین چۆن بیچێنن وە چۆن بیکوڵینن.
وە جوتیاران زۆر داهێنەرن،
بەجۆرێ بە ڕەچەتەی خۆیان دێن.
وە ئێمە دەستمان پێکرد بە بینینی گۆڕانکاری بەرچاو لە ژیانیاندا،
چیرۆکی سەرکەوتن دەگرێتەوە
زۆرێک لەوان ئێستا دەتوانن سێ جار خواردن بخۆن لە ڕۆژێکدا.
دەمەوێت تێبینی کیۆنوا بکەیت
مانای ئەوە نیە کە بەتەواوی بەروبوومەکانی تر پشتگوێ خراون.
کوینۆمان وەک خۆراکی تەواوکاری ناساند
بۆ دروستکردنی تەندروستی گشتی و خۆراک،
کۆکردنەوەی ڕێجیم بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەدخۆراکی درێژخایەن.
ئێمە ئەم مۆدیلەمان دەست پێکردووە لەگەڵ کوینۆدا لە رواندا،
بەڵام دەتوانرێت دووبارە بکرێتەوە لە وڵاتە جیاوازەکاندا
لە برسێتی و بەدخۆراکیدا.
نزیکەی یەک کەس لە نۆ کەس لە جیهاندا بەدەست بەدخۆراکی درێژخایەنەوە دەناڵێنن.
ئێمە دەستمان بە توێژینەوە کردووە
لەگەڵ دامەزراوەکان لە وڵاتانی وەک کینیا، مالاوی، ئۆگەندا
وە وڵاتانی تر کە ئەزموون برسێتی و بەدخۆراکی.
وە کینۆتاکە تاکە دانەوێڵەی جادووی ی نیە.
چه ندین به روبوومه هه یه گونجاوە
وە بەهای خۆراکی هەیە،
دانەوێڵەی وەک (ملێت، سۆرغوم، فۆنیۆ،جۆ) هی تریش.
ئه و به روبوومه توانای خۆگونجاندن و وەڵام دانەوەی باشی هه یه بۆ گۆڕانی کەش و هەوا.
دەتوانیت ئەو بەروبوومە جادوویانە گەشە پێبدەیت لە بەشە جیاوازەکانی جیهاندا،
بۆ ئەوەی بۆشاییەک دروست بکات بۆ هەموو کەسێک.
دەزانم هەست بە برسیبوون دەکات.
من لەوێ بووم.
وە دەزانم کە هەست بە چی دەکات بۆ ئەوەی بەدخۆراکی بکرێت،
چونکە منیش لەوێ بووم.
ناساندنی بەروبوومەکان بە جیاوازی زۆر گونجاندن و بەهای خۆراکی
ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێت لە دروستکردنی ئاسایشی خۆراکدا.
سەروەری تۆو وە بەرهەمهێنانی بەردەوام
لە کۆمەڵگا و ئەو وڵاتانەی کە لە برسێتی و بەدخۆراکیدا
هەبوونی خواردنی تەندروست نابێت خۆشگوزەرانی بێت.
پێویستە دڵنیابینەوە کە خۆراکی تەندروست دەگاتە دەستیان و لە توانای
هەموو کەسێکە.
ئەمەش هەنگاوێکە بەرەو ئەوە کە بیکەینە ڕاستی.
سوپاس بۆ تۆ.