สิ่งมีชีวิตแตกต่างจากสิ่งที่ตายแล้ว - หรือไม่?
นักฟิสิกส์ Erwin Schrödinger จำกัดความสิ่งมีชีวิตว่า:
สิ่งมีชีวิตพยายามเลี่ยงความไร้ระเบียบ และไร้สมดุลย์
นี่หมายความว่าอะไร
ลองสมมติว่า แฟ้มดาวน์โหลดของคุณคือจักรวาล
มันเริ่มต้นอย่างมีระเบียบ จากนั้นก็ ยุ่งเหยิงมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป
เราต้องลงแรงจัดการมัน เพื่อสะสาง สร้างระเบียบ
นั่นก็คืองานของสิ่งมีชีวิต
แต่ว่า อะไรคือ สิ่งมีชีวิต
สิ่งมีชีวิตทั้งหมดในโลกใบนี้ ประกอบไปด้วยเซลล์
เซลล์หนึ่งๆ ก็คือหุ่นยนต์โปรตีนที่เล็ก เกินกว่าที่จะรับรู้อะไรได้
มันมีคุณสมบัติเหมือนกับที่เราเพิ่งจะกำหนด ให้กับนิยามสิ่งมีชีวิต
มันมีผนังเซลล์แยกตัวเองจากสิ่งแวดล้อม มีการจัดระเบียบ
ทำงานด้วยตัวเอง และคงสภาวะนั้นๆ ไว้
กินอาหารเพื่อมีชีวิตรอด
เติบโต และพัฒนา
ตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม
มีวิวัฒนาการ
และเพิ่มจำนวน
แต่ทั้งหมดที่ประกอบกันเป็นเซลล์ขึ้นมานั้น ไม่มีส่วนไหนเลยที่มีชีวิต
วัตถุหนึ่งตอบสนองทางเคมีกับวัตถุอื่น ก่อกำเนิดปฏิกิริยา
ที่ทำให้เกิดอีกปฏิกิริยา และเริ่มอีกปฏิกิริยา
ในเซลล์หนึ่งๆ ทุกๆ วินาทีมีปฏิกิริยาทางเคมี หลายล้านรูปแบบเกิดขึ้น
เป็นวงประสานงานอันซับซ้อน
เซลล์หนึ่งเซลล์สามารถสร้าง โปรตีนได้หลายแสนรูปแบบ
แบบธรรมดา แบบเครื่องจักรกลซับซ้อนสุดจิ๋ว
ลองคิดถึงการขับรถที่ความเร็ว 100 กม/ชม ไปพร้อมกับการประกอบ
ชิ้นส่วนทั้งหมดของมันขึ้นมาอีกจากของที่ เก็บได้ระหว่างทาง
นั่นคือสิ่งที่เซลล์ทำ
แต่ไม่มีส่วนไหนของเซลล์มีชิวิต ทุกอย่างไร้ชีวิต
ดำเนินไปได้ด้วยกฎของจักรวาล
แล้ว ข้อสรุปของชีวิตก็คือขั้นตอน ปฏิกิริยาต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างนั้นหรือ
ในที่สุดแล้ว สิ่งมีชีวิตทั้งหมดต้องตาย
เป้าหมายของกระบวนการทั้งหมดก็คือป้องกัน ความตาย โดยการสร้างสิ่งมีชีวิตรุ่นใหม่
ในที่นี้เราหมายถึง ดีเอ็นเอ
ในบางที ชีวิตก็คือวัตถุที่รวบรวมข้อมูล ทางพันธุกรรมเอาไว้
สิ่งมีชิวิตทั้งหมดขึ้นอยู่กับวิวัฒนาการ
และดีเอ็นเอ ที่พัฒนาสิ่งมีชีวิตที่ดีที่สุด ที่จะคงอยู่ในเกมได้
แล้ว ดีเอ็นเอมีชีวิตหรือไม่
ถ้าแยกดีเอ็นเอออกมา แน่นอนว่ามันเป็น โมเลกุลที่ซับซ้อนมากๆ
แต่มันก็ไม่สามารถทำอะไรได้ด้วยตัวเอง
ตรงนี้เอง ที่ไวรัสเข้ามา ทำให้ทุกอย่างซับซ้อนมากขึ้น
ไวรัสทั่วไปคือหน่วยที่ประกอบด้วย เกลียวอาร์เอ็นเอ หรือดีเอ็นเอ
และต้องมีเซลล์เพื่อที่จะทำอะไรซักอย่าง
เราไม่รู้ว่า พวกมันนับเป็นสิ่งมีชีวิต หรือไม่
โลกของเรามีไวรัสจำนวน 225,000,000 m³
มันก็ไม่ได้สนใจว่าเราจะคิดกับมันอย่างไร
มีไวรัสบางอย่างที่รุกรานเซลล์ที่ตายแล้ว และชักใยอยู่ด้านใน
เซลล์กลายเป็นร่างของไวรัส ทำให้เส้นแบ่ง เบลอไปอีก
หรือไมโตคลอนเดรีย
พวกมันเป็นแหล่งพลังงานของเซลล์ซับซ้อนและ
เคยเป็นแบคทีเรียอิสระที่เข้าร่วมกับ เซลล์ที่มีขนาดใหญ่กว่า
พวกมันยังคงมีดีเอ็นเอของตัวเอง เพิ่มจำนวนได้เอง แต่
มันไม่มีชีวิตอีกต่อไป พวกมันไร้ชีวิต
มันแลกการมีชีวิตของตัวเองกับความคงอยู่ ของดีเอ็นเอของมัน
ซึ่งก็หมายความว่าสิ่งมีชีวิตสามารถค่อยๆ กลายไปเป็นสิ่งไร้ชีวิตเท่าที่เกิดประโยชน์
ต่อรหัสพันธุกรรมของมัน
บางทีชีวิตอาจะหมายถึงข้อมูลที่มีการจัดการ ให้แน่ใจว่าจะยังคง "การมีอยู่" ต่อไป
แล้ว เอไอ (artificial intelligence - ปัญญาประดิษฐ์) ล่ะ
ด้วยคำจำกัดความอย่างง่าย เราอยู่ใกล้แค่ เอื้อมกับการสร้างชีวิตเสมือน
ในคอมพิวเตอร์
แค่เมื่อไหร่เท่านั้น ก่อนที่เทคโนโลยี ที่เราสร้างขึ้นจะไปถึงจุดนั้น
และก็ไม่ใช่เรื่องบันเทิงแนววิทยาศาสตร์ด้วย
มีคนฉลาดๆ จำนวนมากที่ทำงานด้านนี้อย่าง ขันแข็ง
คุณอาจแย้งว่าไวรัสคอมพิวเตอร์มีชีวิต
อืมม โอเค แล้วถ้าเช่นนั้น ชีวิตหมายถึงอะไร
สิ่งต่างๆ ขั้นตอนกระบวนการ ดีเอ็นเอ ข้อมูล?
เริ่มทำให้สับสนขึ้นเรื่อยๆ
ที่แน่ๆ อย่างหนึ่งก็คือ:
แนวคิดที่ว่าสิ่งมีชีวิตแตกต่างจาก สิ่งไม่มีชีวิต
เพราะพวกมันมีส่วนประกอบที่จับต้องไม่ได้
หรือถูกควบคุมโดยหลักการที่แตกต่าง ไปจากสิ่งไม่มีชีวิต
เหมือนจะผิด
ยุคก่อนชาร์ล ดาร์วิน มนุษย์ขีดเส้นแบ่ง ตัวเองจากสิ่งมีชีวิตอื่น
พวกเรามีความศักดิ์สิทธิ์บางอย่าง ที่ทำให้เราพิเศษ
เมื่อเราต้องยอมรับว่า เราก็เป็นส่วนหนึ่ง ของวิวัฒนาการเหมือนกับสิ่งมีชีวิตอื่น
เราก็ขีดเส้นใหม่
เมื่อเราเรียนรู้มากขึ้นว่าคอมพิวเตอร์ทำ อะไรได้บ้าง และชีวิตทำงานอย่างไร
เราก็เข้าใกล้การสร้างเครื่องจักรเครื่องแรก ที่ตรงกับคำอธิบายถึงสิ่งมีชีวิตของเรา
และภาพลักษณ์ที่มีต่อตัวตนของมนุษย์ ของเราก็เข้าเขตอันตรายอีกครั้ง
มันจะเกิดขึ้นไม่ช้าก็เร็วแน่นอน
และอีกคำถามหนึ่งสำหรับพวกคุณ
ถ้าทุกสิ่งในจักรวาลเกิดขึ้นจากสิ่งเดียวกัน
หมายความว่าทุกอย่างในจักรวาล ไม่มีชีวิต
หรือทุกสิ่งในจักรวาลมีชีวิต
นี่เป็นแค่หนึ่งคำถามเกี่ยวกับความซับซ้อน
มันหมายความว่าเราจะไม่มีวันตาย
เพราะเราไม่ได้มีชีวิตอยู่ตั้งแต่ต้นแล้ว?
การมีชิวิต และความตายเป็นคำถาวยฝขในมที่ ไม่เกี่ยวข้องกัน และเราไม่เคยสังเกตมาก่อน?
เป็นไปได้หรือไม่ที่เราเป็นส่วนหนึ่งของ จักรวาลรอบตัวเรา มากกว่าที่เราคิด?
อย่ามองที่เรา เพราะเราไม่มีคำตอบสำหรับคุณ
แค่คำถามหลายๆ ข้อให้คุณคิด
ท้ายที่สุด การครุ่นคิดถึงคำถามทำนองนี้ นี่ล่ะ ที่ทำให้เรารู้สึกถึงการมีชีวิต
และทำให้เรารู้สึกสบายใจ