[Pocę się. Nie ufam niczemu, co przychodzi łatwo.]
Już widać metę, a ty jeszcze przyspieszasz.
Nogi przyspieszają, oddech się pogłębia,
serce bije szybciej,
a pot rozlewa się na skórze.
Skąd nagle bierze się ta substancja
i jaka właściwie jest jej rola?
Możemy się pocić z wielu przyczyn:
ostre jedzenie,
nerwowość,
czy choroba.
Jednak ćwiczenia to prawdopodobnie najlepiej znany czynnik.
W ich przypadku pocenie to odpowiedź organizmu na ruch,
zapoczątkowana głęboko w komórkach.
Kiedy przyspieszasz, mięśnie pracują ciężej,
zwiększa się ich zapotrzebowanie na energię.
Proces zwany "oddychaniem komórkowym"
zużywa glukozę i tlen do stworzenia ATP,
waluty energetycznej komórki.
Duża część tego procesu odbywa się w strukturach zwanych "mitochondriami".
Im więcej się ruszasz,
tym ciężej pracują mitochondria zaopatrując ciało w energię.
Praca ta jednak kosztuje.
Gdy komórki rozkładają ATP, wydzielają ciepło.
Ciepło stymuluje czujniki temperatury organizmu.
Receptory te wykrywają nadmiar ciepła produkowany przez komórki mięśni
i przekazują tę informację do podwzgórza,
które reguluje temperaturę ciała.
Podwzgórze odpowiada,
wysyłając sygnały za pomocą układu współczulnego
do gruczołów potowych skóry.
Gruczoły są rozmieszczone po całym ciele,
zwłaszcza na dłoniach,
podeszwach stóp
oraz na głowie.
Kiedy gruczoł potowy po raz pierwszy dostaje sygnał,
płyn otaczający komórki w spiralnej podstawie
zawiera duże ilości sodu i chlorku.
Komórki pompują te jony do pustej rurki,
która przebiega przez gruczoł potowy.
Ponieważ w rurce jest więcej soli niż poza nią,
woda przenika do środka przez osmozę.
Gdy podstawowa substancja wydziela się na spodzie rurki,
ciśnienie wody wypycha ją w górę do długiej, prostej części kanału.
Zanim przesiąknie na skórę,
komórki tworzące rurkę odzyskają jak najwięcej soli,
tak aby proces mógł trwać dalej.
Woda zawarta w pocie pochłania ciepło ciała
i paruje po przedostaniu się na powierzchnię,
co skutkuje obniżeniem temperatury ciała.
Proces ten, znany pod nazwą "chłodzenia ewaporacyjnego",
był dla naszych przodków istotny w procesie adaptacji.
Efekt chłodzenia pomaga nie tylko w trakcie ćwiczeń.
Pocimy się też w wielu innych sytuacjach.
Twarze niektórych obficie się pocą przy jedzeniu ostrych potraw,
Dzieje się tak, ponieważ przyprawy wywołują w mózgu tę samą reakcję nerwową,
która aktywuje receptory temperatury reagujące zwykle na wzrost ciepła.
Pocenie się jest także częścią reakcji obronnej,
stymulowanej przez sytuacje stresowe, takie jak zaproszenie kogoś na randkę
lub udział w rozmowie kwalifikacyjnej.
Dzieje się tak, ponieważ adrenalina stymuluje aktywność mięśni
i powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych,
dwie reakcje, które podnoszą temperaturę i aktywują proces pocenia.
Pocimy się także podczas choroby.
W czasie gorączki infekcja stymuluje podwzgórze,
tym samym zwiększając aktywność mięśni,
co w efekcie wyzwala więcej energii w postaci ciepła.
Zwiększa to ogólną temperaturę organizmu,
mechanizm ochronny, który utrudnia życie wirusom.
Tak jak podczas biegu, pocenie pozwala organizmowi na regulację cieplną.
Gdy przestajesz gorączkować lub wygrywasz wyścig,
receptory temperatury wykrywają spadek ciepła,
a podwzgórze kończy proces pocenia.
Czasem, na przykład po biegu,
podwzgórze wysyła sygnał do ciała,
że trzeba uzupełnić wypoconą wodę.
Kiedy dążysz do kolejnego celu,
możesz uznać pot za swoisty regulator cieplny,
który pozwoli ci dać z siebie wszystko.