ခင်ဗျားတို့ဟာ ကျူးလစ်ပန်းစည်း ဝယ်ဖို့ ဘယ်လောက်များ ပေးမလဲ?
ဒေါ်လာ အနည်းငယ်လောက်လား? ဒေါ်လာ ရာချီလား?
ဒေါ်လာ တသန်းဆိုရင်ကော?
ပေးချင်မှာ မဟုတ်ဘူးနဲ့တူတယ်။
ခင်ဗျားတို့ဟာ ဒီအိမ်အတွက် ဒါမှမဟုတ် အိမ်မွေး တိရိစ္ဆာန် အစားအစာကို ရောင်းတဲ့
ဝက်ဘ်ဆိုက် တစိတ်တဒေသကို ပိုင်ဆိုင်ဖို့ကော ဘယ်လောက် ပေးမလဲ?
ခေတ်အလိုက် ခုနက ကျူးလစ်ပန်းတွေ၊
အိမ်ခြံမြေ နဲ့ pets.com ရှယ်ယာတွေကို
၎င်းတို့ တန်တာထက်ကို ပိုတဲ့ ဈေးနဲ့ ရောင်းနိုင်ခဲ့ကြတယ်။
ကိစ္စတိုင်းထဲမှာ ဈေးဟာ တက်ပြီးရင်းတက်လာလျက် အဲဒီနောက် ရုတ်ခနဲ ကျဆင်းသွားခဲ့တယ်။
စီးပွားရေးပါရဂူတွေက အဲဒါကို ပူဖောင်းလို့ ခေါ်ကြတယ်။
အဲဒီလို ပူဖောင်းတွေ တကယ်ဖြစ်ပျက်ပုံကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
နားလည်လွယ်ရန် ကျတော်တို့ရဲ့ ကျူးလစ်ကို ပြန်ယူပြီး စတင်ကြရအောင်။
၁၇ ရာစုထဲမှာ နယ်သာလန် နိုင်ငံဟာ Dutch ရွှေခေတ်ထဲကို ခြေနင်း ဝင်ခဲ့တယ်။
၁၆၃၀ ခုနှစ်မှာ Amsterdam ဟာ အရေးကြီးတဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ဌာနတခု ဖြစ်လာတယ်။
ဒတ်ခ်ျ သဘောင်္တွေဟာ အာရှမှနေပြီး ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်းတွေကို အကြီးအကျယ် သယ်လာကြလို့
ဥရောပမှာ အမြတ်တွေ ရရှိခဲ့ကြတယ်။
အဲဒါကြောင့် Amsterdam မြို့ဟာ ချမ်းသာလာကာ ကုန်သည်တွေ၊ ကုန်ကူးသူတွေနဲ့ ပြည့်နေခဲ့ပြီး
သူတို့ဟာ ပန်းခြံတွေနဲ့ ဝန်းရံနေခဲ့ကြတဲ့ လှပတဲ့
အိမ်ကြီးခမ်းကြီးများထဲမှာ နေထိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ထိုခေတ်တုန်းက ပန်းတမျိုးဟာ အထူးကို အရောင်းသွက်နေခဲ့ပါတယ်-
ကျူးလစ်ပန်းပါပဲ။
အရှေ့ဖက်ခြမ်းကနေပြီး လာခဲ့ကြတဲ့ ကုန်သွယ်ရေး သင်္ဘောတွေက
အဲဒီကျူးလစ် ပန်းတွေကို သယ်ယူလာခဲ့ကြတာပါ။
အဲဒါကြောင့် အဲဒီပန်းဟာ အထူးအဆန်းပန်း ဆိုပြီး ယူဆခံခဲ့ရတယ်၊
ပြီးတော့ ကျူးလစ်ဥကို မြေထဲ ချပေးလိုက်တဲ့နောက်
ပန်းပွင့်လာဖို့ နှစ်ချီ စောင့်ဖို့လိုတော့ အဲဒီပန်းကို စိုက်ပျိုးရတာ ခဲယဉ်းခဲ့တယ်။
တဖန် ၁၆၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှာ ကျူးလစ်ပန်းကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ရာမှ
ပန်းတွေကို ပိုလှလာအောင် မျိုးစပ်နည်း သိလာကြရာ
ပွင့်ချပ်တွေ ရောင်စုံဖြစ်အောင်၊ မီးလျှံလို အစင်းအကျားဖြင့် မျိုးစပ်ထုတ်လုပ်လာကြတယ်။
အဲဒီကျူးလစ်ပန်းဆိုရင် ပုံမှန် ကျူးလစ်ပန်း ထက်ကို ပိုရှားပါးခဲ့တယ်၊
အဲဒါရဲ့ ရလဒ်အဖြစ် အဲဒီပန်း အမျိုးအစားရဲ့ ဈေးဟာ စပြီးမြင့်တက်လာခဲ့တယ်၊
အဲဒါနဲ့အတူ ကျူးလစ်ပန်းတွေဟာ ခေတ်စားလာကြတော့တယ်။
ကျူးလွန်ပန်းဟာ အဲဒီနိုင်ငံမှာ ဟိုလေးတကျော် ဖြစ်ခဲ့ကာ
မကြာမီမှာပဲ ကျူးလစ်ပန်းတွေကို လူတွေဟာ မရရအောင် လိုက်လံရှာပြီး ဝယ်လာကြတယ်။
တခုခုရဲ့ ဈေးဟာ မြင့်တက်လာခြင်းနဲ့ ပင်ကိုယ် တန်ဖိုးသိပ်မများပေမဲ့
လူတွေက ငွေအမြောက်အများ ပေးလိုကြတယ်ဆိုတဲ့ အချက်နှစ်ချက် ပေါင်းမိတဲ့အခါမှာ
လူတွေဟာ အရူးအမူး ဖြစ်လာတတ်ကြတယ်။
မကြာခင်တုန်းက အရူးအမူးဖြစ်ခဲ့ကြတဲ့ သာဓကမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်တုန်းက dot-com တွေပါပဲ။
ဝက်ဘ်ဆိုက် အသစ်တွေရဲ့ ရှယ်ယာတွေဟာ ၁၇ ရာစု ကျူးလစ် ပန်းတွေလိုပါပဲ။
လူတိုင်းဟာ နည်းနည်းတော့ဝယ်ထားချင်ခဲ့တယ်။
ကျူးလစ်ပန်းတွေကို လိုချင်သူ များလေလေ၊ ဈေးဟာ ပိုပိုမြင့်တက်သွားခဲ့ပါတယ်။
တချိန်တုန်းက၊ ကျူးလစ်ပန်း တပွင့်တည်းကို
ကျွမ်းကျင်တဲ့ လက်မှုပညာရှင်ရဲ့ တနှစ်၀င်ငွေ ဆယ်ဆ တန်ဖိုးဖြင့် ရောင်းနိုင်ခဲ့တယ်။
ရှယ်ယာဈေးကွက်ထဲမှာ
ရှယ်ယာ တခုခုရဲ့ ဈေးဟာ ရင်းနှီးရှင်များရဲ့ ရောင်းလိုအား နဲ့ ဝယ်လိုအားပေါ်မှာ မူတည်တယ်။
ကုမ္ပဏီတခုခုက အနာဂတ်မှာ ဝင်ငွေ များလာမယ်လို့ ထင်ရရင်
ရှယ်ယာဈေးဟာ မြင့်တက်လာဖို့ များပါတယ်။
ငွေကိုရင်းလိုကြသူတို့ဟာ ရှယ်ယာကို တိုးတိုး ဝယ်လာကြလေရာ
ဝယ်လိုအား တိုးလာတာနဲ့အမျှ ဈေးဟာပိုလို့ကို မြင့်တက်လာရတယ်။
အဲဒါဟာ လိပ်ပတ်လည်သလို ဖြစ်လာနိုင်ကာ ရင်းနှီးရှင်တို့ဟာ
ရှယ်ယာတန်ဖိုးကို ပင်ကိုယ်ထက် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာစေရင်း ထောင်ချောင်ထဲ မိသွားလျက်
ပူဖောင်းကြီးကို ဖန်တီးပေးလာကြတယ်။
အဲဒီလို အရူးအမူးဖြစ်မှုကို အဆုံးသတ်ပစ်ဖို့ ပူဖောင်း ပေါက်ထွက်သွားဖို့ လိုအပ်တာက
ရှယ်ယာ ဒါမှမဟုတ် ကျူးလစ်တွေရဲ့ ဈေးဟာ ၎င်းရဲ့ တန်ဖိုးထက်ကို အဆပေါင်းများစွာမှ
ကြီးမြင့်နေတာကို လူတွေအားလုံး နားလည်လာကြရန်ပါပဲ။
ခုနက အရူးအမူးဖြစ်မှု နှစ်ခုစလုံး အဲဒီလိုနည်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ကြတယ်။
ရုတ်တရက်ဆိုသလို ဝယ်လိုအားဟာ ရပ်စဲသွားခဲ့တယ်။
ဈေးနှုန်းတွေဟာ ထိုးကျနိမ့်ဆင်းသွားကြကာ
ပေါက်ထွက်သွားခဲ့တယ်!
ပူဖောင်းတွေ ပေါက်ထွက်သွားကြလို့၊ ဈေးကွက်ဟာ ဖရိုဖရဲဖြစ်ခဲ့ရတယ်။
ပညာရှင်တွေဟာ ပူဖောင်း ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းတွေကို အားထုတ်လေ့လာလျက်
ဘယ်လို ဟောကိန်းထုတ်မလဲ၊ ဘယ်လိုရှောင်ရမလဲ ဆန်းစစ်နေကြတယ်။
ကျူးလစ်ပန်းကို အရူးအမူးဖြစ်ခဲ့မှုဟာ ပူဖောင်းဆိုင်ရာ အခြေခံမူတွေကို နားလည်ဖို့
ကူပေးလျက် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတုန်းက ဒ မြင်ခဲ့ကြရတဲ့ အိမ်ခြံမေ ပူဖောင်းလို
မကြာမီလေးတင်က သာဓတွေကို နားလည်လာအောင် ကူပေးနိုင်တဲ့
သိပ်ကို ထိရောက်မြင်သာတဲ့ သာဓကကောင်းပါပဲ။
စီးပွားရေးဟာ တဟုန်ထိုးတက်လာလိုက်၊ ကသောင်းကနင်းဖြစ်လိုက် အဆင့်တွေကို
ဆက်ပြီး ကျော်ဖြတ်နေရမှာပါ။
ကျွန်တော်တို့ဟာ အရူးအမူးဖြစ်မှု နောက်တခု ပေါ်ထွန်းလာမှာ စောင့်စားရင်း၊
နောက်ပူဖောင်းတခု ပေါက်ထွက်သွားမှာကို စောင့်စားရင်း၊
ကျူးလစ် ပန်းတွေဖြင့် ဘဝအရသာကို ခံစားကြပါ၊
အဲဒီကျူးလစ်ပန်းတွေအတွက် တပုံတခေါ်ကြီး ပေးဆပ်ရန် မလိုတာကို ကျေးဇူးတင်ပါ။