WEBVTT 00:00:01.000 --> 00:00:04.000 U informova mbi termetin ne Haiti ndermjet Skype. 00:00:04.000 --> 00:00:07.000 Bashkeshortja ime me dergoi nje mezash, 00:00:07.000 --> 00:00:09.000 "Uou, termet," 00:00:09.000 --> 00:00:12.000 dhe pastaj u zhduk per 25 minuta. 00:00:13.000 --> 00:00:16.000 Ishin 25 minuta terrori 00:00:16.000 --> 00:00:20.000 qe mijera njerez ne Sh.B.A ndjene. 00:00:21.000 --> 00:00:24.000 Kisha frike mos ndodhte cunami; 00:00:24.000 --> 00:00:26.000 ajo cka nuk mendova 00:00:26.000 --> 00:00:29.000 ishte se kishte nje tjeter terror me te madh ne Haiti, 00:00:29.000 --> 00:00:32.000 dhe kjo ishte shembja e ndertesave. 00:00:32.000 --> 00:00:34.000 Te gjithe i kemi pare fotografite 00:00:34.000 --> 00:00:37.000 te ndertesave te prishura ne Haiti. 00:00:37.000 --> 00:00:39.000 Keto jane pamje qe ka fotografuar bashkeshkortja ime 00:00:39.000 --> 00:00:41.000 disa dite pas termetit, 00:00:41.000 --> 00:00:44.000 ndersa une isha duke vajtur ne D.R ne vend. 00:00:45.000 --> 00:00:47.000 Ky eshte pallati kombetar -- 00:00:47.000 --> 00:00:50.000 ekuivalenti i Shtepise se Bardhe, 00:00:50.000 --> 00:00:53.000 Ky eshte supermarketi me i madh ne Karaibe 00:00:53.000 --> 00:00:56.000 ne kulmin e pazarit. 00:00:58.000 --> 00:01:00.000 Ky eshte nje kolegj per infermieri 00:01:00.000 --> 00:01:03.000 jane 300 infermiere qe studiojne. 00:01:04.000 --> 00:01:06.000 Spital qendror ngjitur 00:01:06.000 --> 00:01:09.000 qe shfaqet kryesisht i pademtuar. 00:01:09.000 --> 00:01:12.000 Kjo eshte Ministria e Ekonomise dhe Financave. NOTE Paragraph 00:01:15.000 --> 00:01:17.000 Te gjithe kemi degjuar 00:01:17.000 --> 00:01:20.000 mbi humbjen e madhe njerezore 00:01:20.000 --> 00:01:22.000 ne termetin e Haitit, 00:01:22.000 --> 00:01:25.000 por nuk kemi degjuar mjaftueshem 00:01:25.000 --> 00:01:28.000 se pse humben kaq shume jete. 00:01:28.000 --> 00:01:30.000 Nuk kemi degjuar 00:01:30.000 --> 00:01:33.000 se pse deshtuan ndertesat. 00:01:33.000 --> 00:01:35.000 Ne fund te fundit ishin ndertesat, 00:01:35.000 --> 00:01:37.000 dhe jo termeti, 00:01:37.000 --> 00:01:40.000 qe vrane 220.000 njerez 00:01:40.000 --> 00:01:43.000 qe plagosen 330.000 00:01:43.000 --> 00:01:48.000 qe zhvendosen 1.3 milion njerez, 00:01:49.000 --> 00:01:51.000 qe prene ushqimin 00:01:51.000 --> 00:01:53.000 ujin dhe furnizimet 00:01:53.000 --> 00:01:56.000 per nje komb te tere. 00:01:56.000 --> 00:02:01.000 Kjo eshte katastrofa me e madhe ne nje zone metropolitane 00:02:01.000 --> 00:02:04.000 per dekada, 00:02:04.000 --> 00:02:07.000 dhe nuk ishte nje katastrofe natyrale -- 00:02:07.000 --> 00:02:10.000 ishte nje katastrofe e inxhinierise. NOTE Paragraph 00:02:10.000 --> 00:02:12.000 AIDG po punon ne Haiti 00:02:12.000 --> 00:02:14.000 qe prej 2007, 00:02:14.000 --> 00:02:16.000 duke i siguruar mbeshtetje inxhinierike dhe biznesi 00:02:16.000 --> 00:02:18.000 ne bizneset e vogla. 00:02:18.000 --> 00:02:22.000 Dhe pas termetit, filluam te sjellim inxhiniera mbi termete 00:02:22.000 --> 00:02:24.000 per te zbuluar se pse shembeshin ndertesat, 00:02:24.000 --> 00:02:27.000 per te ekzaminuar cfare eshte e sigurte dhe cfare jo. 00:02:27.000 --> 00:02:30.000 Duke punuar me MINUSTAH, 00:02:30.000 --> 00:02:32.000 i cili eshte misioni i K.B ne Haiti, 00:02:32.000 --> 00:02:34.000 me Ministrine e Puneve Publike, 00:02:34.000 --> 00:02:36.000 me OJQ te ndryshme, 00:02:36.000 --> 00:02:39.000 inspektuam perreth 1.500 ndertesa. 00:02:40.000 --> 00:02:42.000 Inspektuam shkolla 00:02:42.000 --> 00:02:44.000 dhe rezidenca private. 00:02:44.000 --> 00:02:46.000 Inspektuam qendra mjekesore 00:02:46.000 --> 00:02:48.000 si dhe magazina ushqimi. 00:02:48.000 --> 00:02:50.000 Inspektuam ndertesa qeveritare. NOTE Paragraph 00:02:50.000 --> 00:02:52.000 Kjo eshte Ministria e Drejtesise. 00:02:52.000 --> 00:02:54.000 Pas asaj dere 00:02:54.000 --> 00:02:57.000 ndodhet Arkiva Gjyqesore Kombetare. 00:02:57.000 --> 00:02:59.000 Personi tek dera, Andre Filitrault-- 00:02:59.000 --> 00:03:01.000 i cili eshte drejtori 00:03:01.000 --> 00:03:05.000 i Qendres se Kerkimeve Nderdisiplinore per Inxhinierine e Termeteve 00:03:05.000 --> 00:03:08.000 ne Universitetin e Bufalos -- 00:03:08.000 --> 00:03:10.000 po e ekzaminonte ate per te pare nese ishte e sigurte 00:03:10.000 --> 00:03:12.000 per te rikuperuar arkivat. 00:03:12.000 --> 00:03:14.000 Andre me tha, 00:03:14.000 --> 00:03:16.000 pasi kemi pare keto ndertesa te deshtojne 00:03:16.000 --> 00:03:19.000 perseri dhe perseri ne te njejten menyre, 00:03:19.000 --> 00:03:22.000 se ketu nuk ka kerkime. 00:03:22.000 --> 00:03:25.000 Nuk ka asgje ketu qe ne nuk e dime. 00:03:25.000 --> 00:03:28.000 Pikat e deshtimit ishin te njejta: 00:03:28.000 --> 00:03:31.000 muret dhe traret nuk ishin te lidhura ne menyren e duhur me kollonat-- 00:03:31.000 --> 00:03:34.000 ky eshte nje tra catie qe varet jashte nderteses-- 00:03:36.000 --> 00:03:38.000 struktura te konsole, 00:03:38.000 --> 00:03:40.000 ose struktura asimetrike, 00:03:40.000 --> 00:03:42.000 qe tronditeshin ashper dhe binin, 00:03:44.000 --> 00:03:46.000 materiale ndertimi te varfra, 00:03:46.000 --> 00:03:48.000 me beton te pamjaftueshem, 00:03:48.000 --> 00:03:51.000 me pak ngjeshje neper blloqe, 00:03:52.000 --> 00:03:54.000 armatura te buta, 00:03:54.000 --> 00:03:57.000 armatura te cilat ishin te ekspozuara ndaj kohes dhe ishin ndryshkur. NOTE Paragraph 00:03:57.000 --> 00:04:00.000 Dhe ka nje zgjidhje 00:04:00.000 --> 00:04:02.000 per te gjitha keto probleme. 00:04:02.000 --> 00:04:05.000 Dhe ne dime si te ndertojme sic duhet. 00:04:05.000 --> 00:04:08.000 Kjo u provua ne Kili, 00:04:08.000 --> 00:04:11.000 pak a shume nje muaj me vone, 00:04:11.000 --> 00:04:14.000 kur nje termet me magnitute 8.8 00:04:15.000 --> 00:04:17.000 ndodhi ne Kili. 00:04:17.000 --> 00:04:19.000 Ajo eshte 500 here me shume 00:04:19.000 --> 00:04:21.000 se fuqia e 7.0 00:04:21.000 --> 00:04:24.000 qe ndodhi ne Port-au-Prince-- 00:04:24.000 --> 00:04:26.000 500 here me fuqi me te madhe, 00:04:26.000 --> 00:04:29.000 por me vetem nen nje mije viktima. 00:04:31.000 --> 00:04:33.000 E pershtatur per dendesine e popullsise, 00:04:33.000 --> 00:04:35.000 qe eshte me pak se nje perqind 00:04:35.000 --> 00:04:38.000 te impaktit qe pati termeti i Haitit. 00:04:39.000 --> 00:04:41.000 Cila ishte diferenca 00:04:41.000 --> 00:04:44.000 midis Kilit dhe Haitit? 00:04:44.000 --> 00:04:46.000 Standarte sizmike 00:04:46.000 --> 00:04:49.000 dhe murature te izoluar, 00:04:49.000 --> 00:04:51.000 ku ndertesat funksionojne si nje e tere-- 00:04:51.000 --> 00:04:53.000 muret dhe kolonat 00:04:53.000 --> 00:04:55.000 catite dhe pllakat 00:04:55.000 --> 00:04:58.000 lidhenin bashke per te suportuar njera tjetren-- 00:04:58.000 --> 00:05:02.000 ne vend qe te ndaheshin ne pjese dhe te rrezoheshin. 00:05:03.000 --> 00:05:06.000 Nese mund te shihni kete ndertesen ne Kili, 00:05:06.000 --> 00:05:08.000 eshte e ndare ne mes, 00:05:08.000 --> 00:05:11.000 por nuk eshte nje grumbull rrenojash. 00:05:12.000 --> 00:05:14.000 Kilianet kane ndertuar me murature te izoluar 00:05:14.000 --> 00:05:16.000 per dekada. NOTE Paragraph 00:05:17.000 --> 00:05:21.000 Momentalisht, AIDG eshte duke punuar me Inxhinierat Konsultues te KPFF, 00:05:21.000 --> 00:05:23.000 Arkitekture per Humanitetin, 00:05:23.000 --> 00:05:26.000 per te nxitur trajnimin mbi muraturen e izoluar 00:05:26.000 --> 00:05:28.000 ne Haiti. 00:05:30.000 --> 00:05:32.000 Ky eshte Xantus Daniel; 00:05:32.000 --> 00:05:34.000 ai eshte nje murator, 00:05:34.000 --> 00:05:37.000 nje punetor i thjesht ndertimi, jo pergjegjes, 00:05:37.000 --> 00:05:39.000 i cili ndoqi nje nga trajnimet tona. 00:05:39.000 --> 00:05:42.000 Ne punen e tij te fundit ishte duke punuar me shefin e tij, 00:05:42.000 --> 00:05:45.000 ku ata filluan te benin derdhjen e kollonave gabim. 00:05:45.000 --> 00:05:47.000 Ai e mori shefin e tij vecmas, 00:05:47.000 --> 00:05:50.000 dhe i tregoi materialet mbi muraturen e izoluar. 00:05:50.000 --> 00:05:53.000 Ai i tregoi, "Nuk kemi pse e bejme kete gabim. 00:05:53.000 --> 00:05:55.000 Nuk do na kushtoj me shume 00:05:55.000 --> 00:05:58.000 per ta bere ne menyren e duhur." 00:05:58.000 --> 00:06:00.000 Dhe ata e ribene ate ndertese. 00:06:00.000 --> 00:06:02.000 E lidhen armaturen ne menyren e duhur, 00:06:02.000 --> 00:06:04.000 e bene derdhjen e kollonave ne menyren e duhur, 00:06:04.000 --> 00:06:06.000 dhe ajo ndertese ishte e sigurte. 00:06:06.000 --> 00:06:08.000 Dhe cdo ndertese 00:06:08.000 --> 00:06:10.000 qe do ndertojne ne vazhdim 00:06:10.000 --> 00:06:12.000 do jete e sigurte. NOTE Paragraph 00:06:13.000 --> 00:06:15.000 Per tu siguruar qe keto ndertesa jane te sigurta, 00:06:15.000 --> 00:06:18.000 nuk do duhet politike-- 00:06:18.000 --> 00:06:20.000 Do duhet te arrijme 00:06:20.000 --> 00:06:23.000 te ulim muratoret ne toke 00:06:23.000 --> 00:06:26.000 dhe ti ndihmojme te mesojne teknikat e duhura. 00:06:28.000 --> 00:06:30.000 Ekzistojne shume grupe qe e bejne kete. 00:06:30.000 --> 00:06:32.000 Dhe ky personi me jelek, 00:06:32.000 --> 00:06:34.000 Craig Toten, 00:06:34.000 --> 00:06:36.000 ai e ka shtyre perpara 00:06:36.000 --> 00:06:39.000 per te dorezuar dokumentacionin neper grupe qe e bejne kete. 00:06:40.000 --> 00:06:42.000 Permes Haitit te Instalimeve te reja elektrike 00:06:42.000 --> 00:06:45.000 permes Ndryshimit te Ndertimit, Arkitektures dhe Humanitetit, 00:06:45.000 --> 00:06:47.000 AIDG, 00:06:47.000 --> 00:06:49.000 ekziston mundesia 00:06:49.000 --> 00:06:52.000 per te arritur 00:06:52.000 --> 00:06:55.000 30.000 -- 40.000 muratore 00:06:55.000 --> 00:06:57.000 neper gjithe shtetin 00:06:57.000 --> 00:07:00.000 dhe te krijojme nje levizje per ndertimin e duhur. 00:07:02.000 --> 00:07:04.000 Nese arrini tek njerezit ne terren 00:07:04.000 --> 00:07:06.000 ne kete menyre bashkepunimi 00:07:06.000 --> 00:07:09.000 eshte shume e perballueshme. 00:07:09.000 --> 00:07:13.000 Per miliardat qe shpenzohen ne rikonstruksion, 00:07:13.000 --> 00:07:15.000 mund te trajnoni muratore 00:07:15.000 --> 00:07:17.000 per disa dollare ne cdo shtepi 00:07:17.000 --> 00:07:20.000 qe ata perfundojne te ndertojne gjate jetes tyre. NOTE Paragraph 00:07:22.000 --> 00:07:24.000 Perfundimisht, ka dy menyra 00:07:24.000 --> 00:07:26.000 per te rindertuar Haitin; 00:07:26.000 --> 00:07:28.000 menyra ketu siper 00:07:28.000 --> 00:07:31.000 eshte menyra qe Haiti po nderton per dekada. 00:07:31.000 --> 00:07:33.000 Menyra ketu siper 00:07:33.000 --> 00:07:35.000 eshte nje ndertese e ndertuar dobet 00:07:35.000 --> 00:07:37.000 qe do shkatarrohet. 00:07:37.000 --> 00:07:40.000 Menyra ketu poshte eshte ndertimi me murature te izoluar, 00:07:40.000 --> 00:07:42.000 ku muret jane te lidhura bashke, 00:07:42.000 --> 00:07:44.000 ndertesa eshte simetrike, 00:07:44.000 --> 00:07:47.000 dhe do t'i mbijetoje termetit, 00:07:47.000 --> 00:07:49.000 Per te gjithe katastrofen, 00:07:49.000 --> 00:07:52.000 ekziston nje mundesi ketu 00:07:52.000 --> 00:07:54.000 per te ndertuar shtepi me te mira 00:07:54.000 --> 00:07:56.000 per gjeneraten e ardhshme, 00:07:56.000 --> 00:07:59.000 ne menyre qe kur termeti i rradhes te godase, 00:07:59.000 --> 00:08:01.000 eshte nje katastrofe-- 00:08:01.000 --> 00:08:03.000 por jo tragjedi. NOTE Paragraph 00:08:04.000 --> 00:08:08.000 (Duartrokitje)