Bir çoxlarınız bərabərlik işarəsi ilə
artıq tanışsınız.
Siz, 1 üstəgəl 1 bərabərdir 2 ifadəsi ilə qarşılaşmışsınızdır.
Bir çoxları isə bu bərabərlik işarəsini gördükdə, onun
hansısa bir cavabı göstərdiyini başa düşür.
Məsələn, 1 üstəgəl 1 bizə verilmişdir.
Bərabərlik işarəsi o deməkdir ki, bu cəmin cavabı nədir?
Ancaq bu əslində yanlış yanaşmadır.
Belə ki, bərabərlik işarəsi iki kəmiyyəti müqayisə edir.
Biz, 1 üstəgəl 1 bərabərdir 2 yazdıqda,
bu o deməkdir ki, bərabərliyin sol tərəfindəki
kəmiyyət ilə sağ tərəfindəki kəmiyyət
eynidir.
Biz, 2 bərabərdir 1 üstəgəl 1 kimi yaza bilərdik.
Bu ikisi bir-birinə bərabərdir.
Biz, 2 bərabərdir 2 yaza bilərdir.
Bu, həqiqətən də doğru ifadədir.
Bu ikisi bir-birinə bərabərdir.
Biz, 1 üstəgəl 1 bərabərdir 1 üstəgəl 1 də yaza bilərdik.
Biz həmçinin 1 üstəgəl 1 çıx 1 bərabərdir 3 çıx 2 də yaza bilərdik.
Bunlar bərabər və ya eyni kəmiyyətlərdir.
Bərabərliyin sol tərəfindəki
1 üstəgəl 1 çıx 1, 1 edir və bu da 1-ə bərabərdir.
Deməli, bunlar bərabər kəmiyyətlərdir.
İndi sizə ədədləri müqayisə etmək üçün
başqa yollar göstərəcəyəm.
Bərabərlik işarəsi hər iki tərəfdə də eyni
kəmiyyətlər olduqda qoyulur.
İndi biz, müxtəlik kəmiyyətlər
olan hala baxacağıq.
Gəlin fərz edək ki, biz 3 və 1 ədədlərini
müqayisə etmək istəyirik.
Aydındır ki, 3 və 1 bərabər kəmiyyətlər deyil.
Elə isə bura bərabər deyil işarəsi
qoya bilərik.
Deməli, 3 və 1 bir-birinə bərabər deyil.
İndi gəlin hansının böyük və hansının kiçik olduğuna
baxaq.
Hansı ədədin böyük olduğunu göstərmək üçün
bir işarə mövcuddur.
Bu işarə böyükdür işarəsidir.
Bu yazılış belə oxunur: üç böyükdür birdən.
Deməli, 3 daha böyük kəmiyyətdir.
Bu işarənin açıq tərəfi
hər zaman böyük kəmiyyətə tərəf qoyulur.
İşarənin bu hissəsi
böyük tərəfi göstərir.
İşarənin bu hissəsi isə kiçik tərəfi göstərir.
Deməli, bunun açıq tərəfi
böyük kəmiyyətə tərəf dayanır.
İfadəni yenidən oxusaq: 3
böyükdür
1-dən.
Bir daha deyim ki, burada ədədlərdən başqa
ifadələr də qeyd oluna bilər.
Məsələn, 1 üstəgəl 1 üstəgəl 1 böyükdür
1-dən.
Bu da müqayisəni göstərir.
İndi isə gəlin
5 və 19 ədədləri arasındakı
müqayisəyə baxaq.
İndi biz böyükdür işarəsini yaza bilmirik.
Ona görə ki, beş 19-dan böyük deyil.
Həmçinin beş 19-a bərabər deyil.
Bu fikri qeyd edə bilərik.
Ancaq gəlin hansının böyük və hansının kiçik olduğunu
işarə ilə göstərək.
Belə ki, bu verilmiş ifadə belə oxunur:
5 kiçikdir 19-dan.
Gəlin bunu sözlə yazaq.
Beş 19-dan kiçikdir.
Demək istədiyim budur.
İndi isə bu "kiçikdir" ifadəsini
riyazi yolla göstərmək istəyirik.
Əgər bu böyükdür işarəsidirsə,
biz bunu tərsinə çevirə bilərik.
Bir də xatırladım ki, işarənin
açıq tərəfi böyük kəmiyyəti göstərir və digər
tərəfdə duran kiçik kəmiyyət olur.
Burada 5 kiçik