Ben Dr. Julia Shaw.
University College London'da bir araştırma görevlisi
ve Spot'un kurucu ortağıyım.
Spot, kuruluşların taciz ve ayrımcılıkla mücadele etmelerine
daha iyi raporlama seçenekleri ve eğitim ile yardımcı olan bir araçtır.
2019'da
Dr. Camilla Elphick ile Rashid Minhas
ve bir dizi uluslararası STK ve yardım kuruluşları ile
iş yerinde taciz ve ayrımcılık tanıkları üzerine yapılmış
en büyük çalışmalardan birini gerçekleştirdik.
Peki neden tanıklar?
İlk kez mağdur olduğum ve uygun olmayan
iş yeri davranışının hedefi haline geldiğimde
üniversiteden ayrılmamıştım bile.
Benden çok daha kıdemli birkaç akademisyen
beni defalarca ve acımasızca hedef aldı.
Her seferinde bir şey olduğunda
birisinin konuşmasını diledim.
Bana aşırı tepki vermediğimi, aklı başında olduğumu,
yapabileceğimiz bir şey olduğunu söylemelerini diledim.
Ama bunun yerine
ben de kendimi bildirme felcinde buldum.
Diğer birçok insanın yaptığı gibi ben de konuşmadım.
Neden konuşmadım?
Kariyerim üzerindeki sonuçlardan endişelendim
çünkü işimi seviyordum.
Pek çok insanın engel olarak gördüğü şeyler hakkında endişeliydim.
Benim durumumun hiçbir değişikliğe yol açmayacağı,
bana inanılmayacağı veya ciddiye alınmayacağım gibi.
Neyse ki son birkaç yılda
bildirme felcinin daha az insanı etkilediğini gördük
ve daha önce sessiz olan
insanların artık sesleri var.
Spot'u ilk başlattığımızda
insanların talktospot.com'a
taciz veya ayrımcılık deneyimleri hakkında
açıklama yapmalarına izin verdik.
Araştırmacılar olarak bu hikayelere baktık
ve mağdurların %93'ünün en az bir tanık olduğunu bildirdiğini
gördüğümüzde şok olduk.
Bunlar kapalı kapılar ardında gerçekleşmiyor.
O zamandan beri çoğu taciz ve ayrımcılığa tanık olunduğu fikrini
tekrar eden daha fazla araştırma ortaya çıktı.
Peki bu tanıkları nasıl harekete geçirebiliriz?
İlk olarak tanık olmanın psikolojisi hakkında konuşalım.
2018'de Starbucks'taki iki kadın, iki Afro-Amerikan erkeğinin
lavaboya erişimini engelleyen baristaya tanık oldular.
Buna karşılık barista polisi aradı.
Aktif iki görgü tanığı kelepçeli erkeklerin videosunu çekti ve yayınladı.
Bu aktif görgü tanığı hemen hemen doğrudan olumlu bir etkiye sahipti.
Starbucks birkaç yerini kapattı ve önyargı eğitimi verdi.
Çoğumuz bizim bu aktif görgü tanıkları olduğumuzu,
bu tür kahramanlar olduğumuzu düşünür.
Doğrusu, bu konularda yapılan araştırmalarda
araştırmacılar, insanlara varsayımsal senaryolar verip
olaya dahil olup olmayacaklarını sorduklarında
çoğumuz "Evet, kesinlikle dahil olurdum."diyoruz.
Ama aynı araştırmacılar,
birinin gerçekten müdahale etmesi gereken gerçek bir fiziksel durum sunduğunda
pek çok kişi hiçbir şey yapmıyor.
O meşhur seyirci etkisine av oluyorlar.
Neden?
İnsanların karşı karşıya olduğu engeller neler?
1.000'den fazla katılanın olduğu araştırmamızda
çalışmamıza katılan ve röportaj yaptığımız
insanların dörtte üçü,
olayları hiçbir zaman insan kaynaklarına bildirmediklerini söylediler.
Olayı, konu hakkında bir şeyler yapabilecek
birine hiç bildirmemişler.
Peki gösterdikleri engeller ne?
Bir numaralı engel aslında mağdurların
belirttiği engelin aynısı,
sonuçlardan veya misillemeden korkmak.
Tanıklar bile onlara ve kariyerlerine
bir şey olmasından endişe duyuyorlar.
İnsanların belirttiği başka sebepler ise
karışmak veya ispiyonlamak istememeleri,
rapor edebileceklerini ya da bunu nasıl yapacaklarını bilmemeleriydi.
Bunların hepsi daha iyi eğitim
ve iş yerlerinde daha iyi sistemlerle hedeflenebilir.
Ama tanığın hikayesi, tanığın karşılaşabileceği sonuçları konuşmadan
tamamlanmış sayılmaz.
Az önce sokakta işlenen bir suça
tanık olan birini görseniz
neredeyse kesinlikle o tanığa gidip ona
"İyi misiniz? Desteğe ihtiyacınız var mı?"
diye sorardınız.
Hatta onlara, az önce yaşadıkları şeyi işlemeleri için
terapi veya danışmanlık teklif edebilirsiniz.
Ama iş yerinde tanıklar büyük ölçüde görünmezdir.
Tabii ki onlara verilen destek de öyle.
Hatta bu görünmezliğin bir kısmı içselleştirilebilir.
Katılımcılarımıza raporlama hakkında sorduğumuzda
ve onlara kendileri için olumsuz sonuçlar hakkında sorduğumuzda
çoğu insanın doğrudan sorulduğunda şöyle dediğini gördük:
"Bu deneyime tanık olmanın olumsuz bir yan etkisi oldu mu?"
Çoğu insan "Hayır, iyiyim" dedi.
Ama nitel girişlere baktığımızda,
insanların bu deneyim hakkında aslında ne yazdıklarına baktığımızda
bu deneyimlerin son derece olumsuz etkileri olduğunu gördük
Stresi, kaygı ve depresyonu arttırdılar,
kuruluştan ayrılma arzusunun yaygınlığını arttırdılar,
inanç kaybı yaşattılar.
Neden bu tutarsızlık var?
Görünüşe göre karşılaştırmalı bir değerlendirme yapıyoruz.
"Kurbanla karşılaştırıldığında
bana gerçekten hiçbir şey olmadı."
Ama bu gerçekten doğru soru değil.
Sadece daha az etkilendiğiniz için
destek görünmez olmamalı.
Çünkü hepimiz etkileniyoruz
ve birbirimizi destekliyor olmalıyız.
Ayrıca sosyal bir kötü etkilenme kanıtı da bulduk.
Katılımcıların %23'ü İK'ye,
%46'sı iş arkadaşlarına, genelde takımdan birine,
ve %67'si iş dışından birine olayı anlattı.
Bunun gösterdiği şey, birisinin taciz edildiği
veya ayrımcılığa uğradığı bir durumun olumsuz sonuçlarının
odanın çok ötesine çıkması.
İnsanlar bu hikayeyi yanlarına alıyor
ve daha fazla insana anlattıkça bu hoşnutsuzluk büyüyor
ve bu, bir kuruluş olarak
mükemmel ve çeşitli adayları koruma ve çekme yeteneğinizi
neredeyse kesinlikle tehdit eden gerçek bir etkiye sahip.
Peki bu sosyal kötü etkilenmeyi durdurmak için ne yapacağız?
Bu engelleri azaltmak için ne yapacağız?
Kurbanlar ve tanıklar için nasıl destek sağlayacağız?
Nasıl daha iyi dostlar olabiliriz?
Bu, düşündüğünüzden daha kolay.
Araştırmamda bu sorunu çözmek ve daha sağlıklı iş yerleri yaratmak için
her kuruluşun yapabileceği ve yapması gereken
beş belirli şey buldum.
İlk olarak bağlılığınızı gösterin.
Liderliğiniz tekrar tekrar çeşitliliğin ve kapsayıcılığın
ne kadar önemli olduğunu söylemiyorsa
ve buna uymuyorsanız
kimse size inanmayacak.
İK tarafından yapılan bir kampanya yetersizdir.
Kuruluşunuz liderlik ekibinin doğrudan bir aynası
ve tonu ayarlamaları gerekir.
İkincisi, yöneticilerinizi eğitin.
Kuruluşunuzda taciz etme olasılığı bulunan asıl kişi bir yöneticidir.
Neden?
Belki de güç onları bozduğu için
ya da belki insanları işlerinde mükemmel oldukları için
yönetici pozisyonlarına terfi ettiriyoruz
ve yönetici becerileriyle insani becerileri
yolda öğreneceklerini varsayıyoruz.
Ama sonra öğrenmiyorlar.
Bu, taciz ve ayrımcılık için verimli bir zemin sağlıyor.
Gerçekçi olmayan beklentilerle,
kötü zaman yönetimi ile,
zayıf çatışma yönetimi becerileriyle.
Yöneticilerinizi eğitin.
Üçüncüsü, kurbanlarla ilgili araştırmalardan biliyoruz ki
isimsiz bildirme seçeneği olmadan
sonuçlardan korkmak o kadar bunaltıcı ki
çoğu insan olayları asla bildirmeyecek.
Aynı şeyin tanıklar için de geçerli olduğunu gördük.
Onlara, çalışmamızda kuruluşların insanların bildirme olasılığını
yükseltmek için bir şeyler yapıp yapamayacaklarını
direkt sorduğumuzda yapabilecekleri ilk şeyin
tanık gizliliğine izin vermek olduğunu söylediler.
İkincisi kime bildirileceği hakkında seçenekler sunmaktı.
Belki de şok edici bir şekilde
taciz etmesi veya ayrımcılık yapması en olası kişiler yöneticiler olsa da
pek çok kuruluşta bir şeyler yanlış gittiğinde
ilk iletişime geçeceğiniz kişilerin de onlar olması gerekiyor.
Bu büyük bir anlaşmazlık noktası.
Yani kime gittiğinizi seçebilmek çok önemlidir.
Üçüncüsü, tanığı bildirmeye teşvik etmek.
Kuruluşunuzda tonu ayarlamaya,
bir şeyleri rapor edebileceğinizi ve bildirmeniz gerektiğini söylemeye
ve birbirinizi desteklemeye yardımcı olabileceğinize döndük.
Dördüncüsü, bunların hepsine sahip olsanız bile
çoğu insan İK ile konuşmayacak.
Bunu biliyoruz çünkü Spot'ta,
isimsizliğin her şeyi çözebileceğini düşündük.
Çözmedi.
İsimsizlik, yapbozun bir parçasıdır.
Anket yapmak demek çalışanlarınıza sizin gitmeniz demektir,
onların size gelmesini beklemiyorsunuz.
Herkese kuruluş içindeki dahil etmenin sağlığı
ve çeşitlilik çabaları hakkında
nasıl hissettiklerini soruyorsunuz
Spesifik oluyorsunuz.
İnsanlara belirli olayları veya şahit oldukları belirli şeyleri sorun.
Çünkü anketimizde olduğu gibi
insanlara eğer taciz veya ayrımcılık tecrübe edip etmediklerini
doğrudan sorarsanız
varsayılan cevap hayırdır.
Ama belirli deneyimler veya belirli davranışlar hakkında sorarsanız
pek çok insan "Ah, evet geçen hafta bunu görmüştüm." diyecektir.
Bu yüzden doğru sorular sorduğunuzdan emin olmak çok önemlidir.
Son olarak ve en önemlisi, araştırmalar gösteriyor ki
seyirci etkisini azaltmak için en iyi yollardan biri
paylaşılan bir sosyal kimlik oluşturmaktır.
Bu birbirimizi denetlemekle ilgili değil,
bu birbirimize hesap sormakla ilgili değil,
uyumlu bir birim olmakla ilgilidir.
Bu işte beraberiz.
Eğer birimize saldırırsanız
hepimize saldırmış olursunuz.
Çünkü bunu istemez miydiniz?
Olumsuz bir şey olursa birinin yanınızda durmasını istemez miydiniz?
Hepimiz umarım toplu olarak daha güçlü, daha sağlıklı, daha çeşitli
ve kapsayıcı bir kuruluş inşa ediyoruzdur.
Dostlarım olmasa burada olamazdım.
İş yerinde uygunsuz davranışlara ilk hedef olduğum zaman
depresyona girdim
ve neredeyse akademiyi tamamen bırakıyordum.
Yanımda duran birkaç kişi olmasaydı
şu anda bu sahnede olamazdım.
Keşke sizin için mutlu bir sonum olsaydı.
Ama maalesef bu bireyler hala iş başında.
Yani, meslektaşların dağınık şekilde çalıştığı kurumsal yapılarda,
kime bildireceğini bilmenin bile zor olduğu yapılarda,
sonuçlarının ne olabileceğini boş verin,
bu tür davranışların daha uzun süre gelişmesi muhtemeldir.
Ama bu, onları durdurmaya çalışmamı bırakmamı sağlamıyor.
Size bir şey söyleyebilirim ki
geçmişte araştırmamın birkaç yılında,
pek çok olumlu değişiklik olduğunu gördüm.
Mevzuat değişiklikleri,
tutum değişiklikleri
ve kuruluşlar nihayet bu konuları ciddiye alıyorlar.
Yemin ederim tacizcilerin, zorbaların ve ayrımcıların zamanı
sona yaklaşıyor.
Teşekkür ederim.
(Alkış)