Dünyanın gelmiş geçmiş en zengin kişisi sorulsa
kimin ismini söylerdiniz?
Belki milyarder bir bankacı ya da
Bill Gates veya John D. Rockefeller gibi bir şirket patronu.
Peki ya Afrikalı kral I. Musa Keita?
M.S.14. yüzyılda Mali İmparatorluğu'nu yöneten
Mansa Musa veya Krallar Kralı,
yaşamış en varlıklı insanlardan biri
olabilecek kadar servet biriktirdi.
Ancak zengin mirası engin servetinin sadece bir kısmıydı.
1312'de Mansa Musa tahta geçtiğinde
Avrupa'nın büyük bölümü kıtlık ve iç savaşlarla harabeye dönerken,
pek çok Afrika krallığı ve İslam dünyası zenginleşiyordu.
Mansa Musa, bu zenginliğin meyvelerini
kendi krallığına kazandırmada büyük rol oynadı.
Timbuktu şehrini stratejik olarak topraklarına katıp
Gao şehri üzerinde tekrar güç elde ederek,
Akdeniz ve Batı Afrika Kıyısı arasındaki
önemli ticaret yollarının kontrolünü kazandı.
Böylece Mali topraklarının önemli ölçüde genişlediği bir dönemi devam ettirdi.
Mali İmparatorluğu toprakları, altın ve tuz gibi doğal kaynaklar
yönünden zengindi.
Dünya, Mansa Musa'nın zenginliğinin ihtişamına ilk kez 1324'te
Mekke'ye çıktığı hac yolculuğunda şahit oldu.
Az parayla seyahat etmeyen biri olarak,
görebileceğimiz en uzak noktaya uzanan bir kervan götürdü.
Bu yolculuğun kayıtları, daha çok sözlü ifadelere ve değişiklik gösteren
yazılı kaynaklara dayanıyor.
Bu yüzden kesin ayrıntı vermek güç.
Ama üzerinde anlaşılan şey, bu yolculuğun savurgan bir ölçüde olduğu.
Tarihçiler; beraberinde on binlerce asker,
sivil ve kölenin yanı sıra,
altın değnekli ve kaliteli ipek giysili
500 kişiden oluşan kortejden,
bolca külçe altın taşıyan deve ve atlardan bahseder.
Kahire gibi şehirlerde durup
Mansa Musa'nın fakirlere altın dağıtarak, armağanlar satın alarak,
hatta yol üzerinde camiler inşa ettirerek
çok fazla altın harcadığı söylenir.
Aslında bu harcamaları, toplu enflasyona yol açarak
bölge ekonomisini karıştırmış olabilir.
Rivayete göre, bir yıl süren yolculuktan sonra Mansa Musa döndüğünde,
akıl almaz serveti ile ilgili hikâyeler Akdeniz kıyılarına yayılmış bile.
Mali ve kralı, 1375 Katalan Atlası'na dâhil edilerek
neredeyse efsanevi bir makama yükseltildi.
Orta Çağ Avrupası'nın en önemli dünya haritalarından birinde,
Kral elinde asa ve parıltılı altın külçesi ile resmedildi.
Mansa Musa tam anlamıyla imparatorluğunu ve kendisini haritaya yazdırdı.
Ancak kral, sadece maddi zenginlik ile ilgilenmiyordu.
Dini bütün bir Müslüman olan Kral, topraklarına katılmadan önce
bir din ve öğreti merkezi hâline gelmiş Timbuktu'ya özel önem verdi.
Hac ziyaretinden döndükten sonra,
Büyük Djinguereber Camii'ni
bir Endülüslü mimara yaptırmıştır.
Aynı zamanda, şehrin itibarini yükselten, tüm İslam aleminden
bilginleri ve öğrencileri çeken büyük bir üniversite inşa ettirmiştir.
Mansa Musa hükümdarlığında, yüzlerce yoğun nüfuslu şehrinde
okulları ve camileri ile imparatorluk şehirleşmiştir.
Kralın zengin mirası nesiller boyunca süregelmiş
ve bugüne dek Mali tarihinin altın çağının simgesi olarak
türbeler, kütüphaneler ve camiler ayakta kalmıştır.