حەزدەکەم دەربارەی کۆمەلێکی زۆر
تایبەتی گیانەوەرەکان قسەتان بۆ بکەم.
١٠,٠٠٠جۆری باڵندە لەجیهاندا هەیە.
سیسارکەکان بەبەراورد بە گروپی باڵندەکانیتر لە ژێر مەترسیەکی زۆر لەناوچونن.
کاتێک سیسارکێکی وەکو ئەمە دەبینی، یەکەم شت
کە بەمێشکت دادێت، ئەوانەن قیزەون، ناشرین،
و باڵندەی چڵێسن کە تەنها بە دوای گۆشت وێڵن.
بە سیاسیەکان دەشوبهێنرێن. (چەپڵەڕێزان) (پێکەنین)
دەمەوێت ئەم دیدە بگۆرم، دەمەوێت
ئەم دیدانەی کە بۆ ئەم جۆرە باڵندانە هەیە بیگۆڕم، چونکە
هاوسۆزی ئێمەیان پێویستەی. (بەجدی پێویستیان پێیە(پێکەنین
و پێتان دەڵێم بۆ.
پێش هەموو شتێک، بۆچی ئەوان ئەم جۆرە ناوبانگە خراپەیان هەیە؟
کاتێک چاڕڵز داروین بە ناو ئەتلەنتیکدا ڕۆیشت لە ساڵی ۱٨۳۲
ڵەسەر بیگڵدا، قەڵەمونی دیت،
و گوتی،''ئەمانە باڵندەی قیزەونن
سەرێکی کەچەڵی ڕەنگ سور کە پڕیەتی لە پیسی. (پێکەنین)
ناتوانی لەوە خراپتر ڕیسوای بکەی، هەرگیز وەک چاڕڵز داروین. (پێکەنین)
ئێوە دەزانن ، ئەم تێڕوانینەی گۆڕا کاتێک کە گەڕایەوە،
و پێتان دەڵێم بۆ.
(کۆمپانیایی دیزنیش بەکاریهێناون. (پێکەنین
بە کەسێکی گەوج، ڵاڵ ودەبەنگ وێنا دەکرێت.
لەم دواییەدا ، ئەگەر تەماشای ڕۆژنامەیی کینیات کردبێت
(پێکەنین) (چەپڵەڕێزان) (دڵخۆشی)
ئەندام پەرلەمانەکانی کینیا بە . تایبەتمەندیەکانی سیسارک
بەراورد کراون. بەڵام دەمەوێت بەرەنگاری ئەمە ببمەوە.
دەمەوێت بەرەنگاری ئەمە ببمەوە. دەزانن بۆ؟
چونکە ئەندام پەڕلەمانەکان
(ژینگە بە پاک و خاوێنی ڕاناگرن. (پێکەنین
ئەندام پەڕلەمانەکان یارمەتیدەر نیین بۆ ڕێگری کردن لە بڵاوبونەوەی نەخۆشییەکان.
بەسەختی دەتوانن یەک خێزانیان (هەبێت. (چەپڵەڕیزان) (پێکەنین
باواڕ ناکەم مەترسی لەسەر ژیانیان وەک سیسارک هەبێت. (پێکەنین)
لە هەموویان گرنگتر، سیسارک زۆر لە ئەندام پەرلەمانەکان جوانترن(پێکەنین و چەپڵەڕێزان)
هەروەها لەم هەسارەیەدا دوو جۆرسیسارک هەن.
لێرە سیسارکی جیهانی نوێ هەن تازە دۆزراونەتەوە
لە ئەمریکا ، وەکو کۆندۆرس و کاراکاس،
و سیسارکەکانی جیهانی کۆن، لەم شوێنە
لە ۱٦جۆرمان هەیە ، لەو ۱٦ جۆرە ، ۱۱ جۆریان
بەشێوەیەکی زۆر گەورە مەترسی لە ناوچونیان لێدەکرێت.
بۆچی سیسارکەکان گرنگن؟ پێش هەموو شتێک
خزمەتێکی گرنگی ژینگە دەکەن و پاککەرەوەن. سیسارکەکان
کۆمەڵێک کرێکاری سروشتی پاککردنەوەی خاشاکی ئێمەن
لاشەی ئاژەڵی مردوو تا سەر ئێسک دەخۆن و پاکی دەکەنەوە.
جۆرەها بەکتریای مەترسیدار و پاشماوەی لاشە پاک دەکەنەوە.
ئەگەر ئەم پاشماوە و بەکتریایانە بمێننە و بڵاوببنەوە دەبنە هۆکاری
لە دەستدانی ژمارەیەکی گەورەی ئاژەڵ و تووشبونی ئاژەڵی تر بە نەخۆشی.
توێژینەوەکانی ئەم ماوەیە دەریانخستوە که لە شوێنێک
سیسارک نەبێت پاشماوەکان لاشەکان سێ بۆ چوار هێندە زیاد دەبن
هەتا شیدەبنەوە، و ئەمەش کاریگەری گەورەی دەبێت
بۆ بڵاوبوونەوەی نەخۆشی.
سیسارکەکان گرنگیەکی گەورەی مێژووییان هەیە.
لە کلتووری میسری کۆن بونیان هەبووە.
نخبەت هێمایی پارێزەر
و دایکایەتیە و پێکەوە لەگەڵ کوبڕا
بە هێمایی یەکگرتوویی لە نێوان میسری سەروو وخواروو دادەنران.
لە ئەفسانەی هیندۆسیدا، چاتاێۆ خواوەندی سیسارک بوو،
و ژیانی خۆی خستە مەترسی بۆ ئەوەیی خواوەندی سیتا بپارێزێت
لە دەست ئەژدیهایی دەسەری ڕاڤن.
لە کلتوری خەلکی تیبت، سیسارکەکان کارێکی زۆر گرنگ جێ بەجێ دەکەن
خواردنی لاشەکان لە ئاسمان. لە شوێنێکی وەکو تیبت شوێنێک نییە
بۆ ناشتنی لاشەکان، یان دار بۆ سوتاندنیان،
بۆیە سیسارکەکان سیستەمێکی سروشتی پاککەرەوە پێشکەش دەکەن.
کەواتە کێشەی ئێمە لەگەڵ سیسارکەکان چییە؟
هەشت جۆر سیسارکمان لە کینیا هەیە،
شەش لەوانە مەترسیێکی زۆری لەناوچوونیان لەسەرە.
هۆکارەکە ئەوەیە کە ژەهر خوارد دەکرێن، و
ئەم ژەهر خواردنەشیان
مرۆڤ لێی بەرپرسیارە.
خەڵکی ئەو گوندانە ژەهر بەکار دەهێنن بە ئامانجی کوشتنی ئاژەڵە دڕندەکان.
و لەبەرامەردا، سیسارکەکان دەبنە قوربانی ژەهرخواردنە.
لە باشوری ئاسیادا، لە هیندستان و پاکستان
چوار جۆر لە سیسارکەکان مەترسی زۆر گەورەیان لەسەرە،
واتە کەمتر لە ۱۰ یان ۱٥ ساڵیان ماوە بۆ ئەوەی لەناو بچن،
و هۆکارەکە ئەوەیە چونکە کەوتوونەتە ناو داوەکە
بەهۆی خواردنی ئاژەڵە ماڵیەکان کە پێش مردنیان کوتراون
بە دەرمانی ئازارشکێنی وەک دیکلوفیناک.
ئێستا ئەم دەرمانە لە هیندستان لە نەخۆشخانەی ئاژەڵان قەدەغەکراوە،
و سنوورێکیان بۆ داناوە.
بەهۆی نەبوونی سیسارکێک، سەگی بەڕەڵا
لە شوێنی فڕێدانی لاشەی مرداربوو بڵاو بوونەتەوە،
کە سەگی هار بڵاودەبێتەوە وەک ئەوەیە موشەکێکی کاتکراوی گەورەی
نەخۆشی هاریت هەبیت، حاڵەتەکانی نەخۆشی هاری
بە ڕێژەیەکی یەکجار زۆر لە هیندستان زیادی کردووە.
کینیا لە هەوڵی ئەوەدایە کە ببێتە خاوەنی گەورەترین ناوچەی با لە ئەفریقا:
تۆربینەی هەوایی ببەستێت تا بگاتە دەریاچەی تورکانا.
دژی ئەو وزەی با نیم، بەڵام پێویستە کار بکەین
لەگەڵ حکومەتەکان بکەین، چونکە تۆربۆنەکانی با
ئەمە لە باڵندەکان دەکات، دەیانکات بە دوو بەشەوە.
ئامێری شێلانی باڵندەکانن.
لە ڕۆژئاوایی ئەفریقا، بازرگانیەکی مەترسیداری.
سیسارکی مردوو هەیە کە بۆ جادو و دروست کردنی بت بەکاردەهێرین.
کەواتە پێویستە ئێمە چی بیکەین؟ توێژینەوە لە سەر
ئەم باڵندانە دەکەین، هەندێک ئامێری پەیوەندیان لەسەر دەلکێنین.
شوێنە بنەڕەتیەکانی ئەو بڵندانە دیاری دەکەین،
تا بزانین کە بۆ کوێ دەچن.
دەبینین بۆ چەند ووڵاتێکی جیاواز گەشت دەکەن
ئەگەر بمانەوێت چارەسەرێکی بنەڕەتی لە ئاستی وڵاتێک بدۆزینەوە، ئەمە سەرناگرێت
دەبێت لەسەر ئاستی هەرێمی لەگەڵ حوکمەتەکان کار بکەین.
لەگەڵ کۆمەڵە ناوخۆیەکان کار دەکەین.
قسەیان سەبارەت بە گرنگی سیسارکەکان بۆ دەکەین،
باسی گرنگی هەبوونی سیسارکەکان و
خزمەتە بەرچاوەکانی ئەم باڵندە چاکەیان بۆ ڕوون دەکەینەوە.
چۆن دەتوانی یارمەتیمان بدەیت؟ ببە بە ئەندامێکی کارا،
لە سەری بەدەنگ بە، نامە بۆ حوکمەت بنووسە
و پێ بڵێ ئێمە زۆر پێویستە گرنگی
بە ئەم باڵندە تێنەگەیشتراوانە بدەین. کات ببەخشە
بۆ بڵاوکردنەوەی ئەم زانیاریانە.
کاتێک لەم ژوورە دەچیتە دەرەوە، ئەم شتانەی لەسەر سیسارک فێر بوویت
بۆ بنەماڵە و خێزان، مناڵەکانت.
بۆ دراوسێکانت باسیان بکە.
سیسارکەکان زۆر بەخشندەن. چارڵز داروین ووتی
تێڕوانینی گۆڕا چونکە بینی
بە ئاسانی بەبێ وزە لە ئاسمانەکان دەفڕن.
کینیا ،ئەم جیهانە، زۆر هەژارتر دەبێت
بەبێ ئەو جۆرە باڵندە جوانانە.
(زۆر سوپاس. (چەپڵە ڕێزان