Nhờ giúp đỡ có lẽ là điều tệ hại nhất đúng không?
Tôi chưa từng nhìn thấy nó trong top mười
thứ mà con người ta sợ nhất,
cùng với diễn thuyết trước đám đông,
và cả cái chết nữa,
nhưng tôi dám chắc nó thật sự nằm trong danh sách đó.
Dù nỗi sợ khi phải thừa nhận rằng
mình cần được trợ giúp thì thật là ngớ ngẩn,
dù đó là trợ giúp từ người thân, bạn bè hay đồng nghiệp
hay thậm chí, từ một người lạ,
trong ta vẫn luôn tồn tại cảm giác ngại ngùng và xấu hổ
khi nhờ ai đó giúp mình,
đó là lý do vì sao đa số chúng ta cố tránh né điều này
bất cứ khi nào có thể.
Cha tôi là một trong số đó,
tôi xin thề, ông thà chọn cách lái xe băng qua đầm lầy có rất nhiều cá sấu,
còn hơn là nhờ ai đó chỉ đường giúp ông.
Khi tôi còn nhỏ, gia đình tôi đã có một kì nghỉ.
Chúng tôi lái xe từ nhà ở Nam Jersey đến Colonial Williamsburg.
Và thật không may, chúng tôi đã lạc đường.
Mẹ và tôi đã năn nỉ cha
tấp xe vào lề và hỏi thăm cách quay lại quốc lộ
nhưng ông một mực từ chối,
thêm vào đó, quả quyết rằng chúng tôi không hề bị lạc,
ông chỉ muốn xem xem có gì ở quanh đây thôi.
(Cười)
Vậy nếu muốn nhờ giúp đỡ,
thực tế, tất cả chúng ta phải làm nó mỗi ngày--
thì cách duy nhất khiến ta cảm thấy thoải mái
là làm nó thật tốt,
để tăng cơ hội rằng khi ta cần nhờ ai đó giúp
thì chắc chắn họ sẽ gật đầu.
Không chỉ vậy, họ còn thấy hài lòng
và thậm chí, cảm thấy mình có ích khi giúp được cho bạn.
Chỉ như thế, họ mới sẵn lòng để tiếp tục giúp đỡ bạn trong tương lai.
Bản nghiên cứu mà tôi và các cộng sự đã thực hiện
đã làm sáng tỏ lý do tại sao đôi khi
người ta gật đầu, đồng ý giúp
và tại sao đôi khi họ lại chối từ.
Bây giờ, tôi muốn bắt đầu với câu nói:
nếu cần trợ giúp,
bạn sẽ phải nhờ ai đó.
Hãy nói ra.
Được chứ?
Ở mức độ nào đó, tất cả chúng ta trải qua cái mà các nhà tâm lí học gọi là
"Ảo tưởng minh bạch",
về cơ bản, chúng ta luôn lầm tưởng rằng
suy nghĩ, cảm xúc và nhu cầu của ta
rất dễ bị người khác nhìn thấu.
Điều này chẳng đúng tí nào nhưng chúng ta vẫn tin.
Vì vậy, ta phí thời gian mong chờ người khác biết được mình cần gì
rồi tự đề nghị giúp đỡ chúng ta.
Đây thực sự là một lầm tưởng rất tai hại.
Thực tế, thì rất khó để biết được bạn cần gì,
thậm chí, những người thân cũng khó thể biết được
làm thế nào để có thể giúp đỡ bạn.
Bạn trai của tôi đã phải tập thói quen
hỏi tôi nhiều lần trong ngày:
"Em ổn chứ? Em cần anh giúp gì không?"
vì tôi rất tệ trong việc biểu lộ nhu cầu cần sự giúp đỡ.
Giờ thì anh ấy kiên nhẫn hơn
và chủ động giúp đỡ nhiều hơn mức
mà bất cứ ai trong chúng ta cũng mong đợi.
Vì thế, nếu cần giúp đỡ, bạn sẽ phải nhờ một ai đó.
Nhưng khi ai đó biết bạn cần được giúp đỡ,
làm thế nào họ biết bạn muốn họ giúp bạn?
Bạn đã bao giờ tự nguyện giúp ai đó
mà ngay từ đầu, người đó không thực sự muốn bạn giúp chưa?
Họ nhanh chóng thấy khó chịu, đúng không?
Một ngày nọ, chuyện có thật.
con gái mới lớn của tôi đang thay đồ đến trường
và tôi đã giúp con bé một cách vô ý.
(Cười)
Tôi nghĩ con bé trông thật xinh với đồ sáng màu.
Con bé thì lại thích đồ tối màu, trung tính hơn
Và tôi đã góp ý thẳng rằng
tôi nghĩ con bé nên lên lầu
và tìm bộ đồ khác sáng hơn một xíu
(Cười)
Nếu ánh nhìn có thể giết người,
thì tôi có lẽ đã không thể có mặt tại đây lúc này.
Chúng ta không thể trách người khác vì đã không giúp đỡ
trong khi ta không thực sự biết mình muốn gì.
Thực tế, nghiên cứu chỉ ra rằng
90% sự trợ giúp từ đồng nghiệp ở chỗ làm
là vì đáp lại lời nhờ vả của ai đó.
Vậy nên bạn cần phải nói: "Tôi cần bạn giúp".
Không thể vòng vo.
Giờ để làm tốt việc đó,
để chắc rằng mọi người sẽ giúp khi bạn nhờ,
có một vài điều hữu ích khác mà bạn cần ghi nhớ.
Điều đầu tiên: khi bạn nhờ giúp đỡ,
hãy nói thật rõ và cụ thể bạn cần giúp cái gì và tại sao.
Những lời nhờ mập mờ, gián tiếp
không thật sự giúp ích với người được nhờ, đúng không?
Chúng tôi không biết bạn muốn gì từ chúng tôi,
và quan trọng,
chúng tôi không biết
liệu có giúp được bạn hay không.
Không ai muốn giúp đỡ một cách vô nghĩa.
Cũng như tôi, bạn có thể đã nhận được vài lời đề nghị như vậy
từ những người lạ hết sức thân thiện trên Linkedln,
những người muốn làm những việc như: "cùng đi uống cà phê và trò chuyện"
hay "mượn não của bạn tí."
Và gần như tôi bỏ qua mọi lời đề nghị như này .
Như thế không có nghĩa tôi không phải là người tốt.
Chỉ là khi tôi không biết bạn cần gì từ tôi,
điều gì bạn mong tôi có thể làm cho bạn,
thì tôi không có hứng thú.
Không ai có hứng thú cả.
Tôi đã có hứng thú hơn nếu họ gặp tôi và nói
bất cứ điều gì họ đang hy vọng nhận được từ tôi,
bởi tôi khá chắc rằng họ đã có yêu cầu cụ thể trong đầu.
Vậy nên hãy mạnh dạn và nói:
"Tôi hy vọng được trao đổi về cơ hội làm việc ở công ty của bạn."
hay "Tôi muốn đề xuất một dự án nghiên cứu chung
trong lĩnh vực mà tôi biết bạn đang quan tâm."
hay "tôi muốn nghe lời khuyên của bạn về việc vào học trường y."
Về chuyên môn, tôi không thể giúp bạn điều cuối cùng
vì tôi không phải là bác sĩ,
nhưng tôi có thể giới thiệu những người có thể giúp.
Điều thứ hai,
rất quan trọng:
Làm ơn hãy tránh ba thứ: từ chối, xin lỗi và hối lộ.
Cực kì quan trọng.
Có thứ nào nghe quen thuộc không?
(Hắng giọng)
"Tôi rất xin lỗi khi phải nhờ bạn điều này."
"Tôi rất ghét phiền bạn giúp việc này."
"Nếu biết cách làm việc này mà không cần bạn giúp, tôi đã làm rồi."
(Tiếng cười)
Đôi khi cảm giác như người ta rất háo hức chứng minh
rằng họ không yếu đuối và tham lam khi nhờ bạn giúp đỡ,
nhưng họ đã hoàn toàn bỏ qua việc
khiến bạn cảm thấy không thoải mái.
Bên cạnh đó, làm sao tôi thấy vui khi giúp bạn được
nếu bạn rất ghét việc nhờ tôi giúp?
Và trong khi bạn hoàn toàn có thể
trả công cho người lạ để giúp mình,
thì bạn lại rất cẩn trọng khi nhờ
bạn bè và đồng nghiệp giúp.
Khi bạn có mối quan hệ với ai đó,
thì giúp đỡ nhau hoàn toàn là điều hiển nhiên.
Đó là cách ta thể hiện sự quan tâm tới người khác.
Nếu đưa ra những đãi ngộ hoặc trả công cho việc đó,
bạn sẽ khiến người khác cảm thấy đây không thực sự là một mối quan hệ,
mà là một cuộc giao dịch.
và chính nó sẽ gây nên sự xa cách.
Kết quả là, mọi người không còn thực sự muốn giúp bạn nữa.
Vậy nên một món quà bất ngờ
dành cho người đã giúp bạn để bày tỏ sự cảm kích và lòng biết ơn
hoàn toàn là chuyện bình thường
Nhưng lời đề nghị trả công người bạn thân giúp bạn chuyển đồ đến căn hộ mới
thì không ổn chút nào cả.
OK, quy tắc thứ ba,
và tôi rất muốn nói đến quy tắc này:
Vui lòng không nhờ giúp đỡ
qua email hay văn bản.
Nghiêm túc đấy, đừng làm thế.
Email hay văn bản thường không mang tính cá nhân.
Tôi biết đôi khi không còn cách nào khác,
nhưng hầu hết các trường hợp là
chúng ta nhờ giúp đỡ qua email hay văn bản
vì cách này khiến ta cảm thấy bớt ngượng hơn.
Bạn có biết cách nào khác ít ngượng hơn việc sử dụng email hay văn bản không?
Câu trả lời là không.
Hóa ra, đã có nghiên cứu chứng tỏ điều này.
nhờ vả bằng đối thoại trực tiếp có tỉ lệ thành công cao hơn 30 lần
so với được gửi qua email.
Vậy nên khi có việc gì đó rất quan trọng và thực sự cần ai đó giúp,
thì hãy gặp trực tiếp để nhờ
hoặc gọi điện cho họ
(Tiếng cười)
nói cho họ biết bạn đang cần được giúp đỡ.
Được rồi.
Cuối cùng, đây cũng là điều thực sự rất, rất quan trọng
và có lẽ là thường bị bỏ qua nhất
khi nhờ giúp đỡ:
khi bạn nhờ ai đó giúp và họ đồng ý,
thì hãy tiếp tục theo sát họ!
Có một quan niệm sai lầm phổ biến là phần thưởng của việc giúp đỡ
nằm ở hành động giúp đỡ.
Không phải vậy.
Phần thưởng của việc giúp đỡ là biết được bạn đã giúp đúng chỗ,
và nó có ảnh hưởng
và bạn đã giúp ích được.
Nếu không biết được ảnh hưởng từ sự trợ giúp của mình,
tôi sẽ phải cảm nhận như thế nào đây?
Điều này đã xảy ra, là giáo sư ở trường đại học nhiều năm,
tôi đã viết rất nhiều thư giới thiệu
cho người khác đi xin việc hoặc học cao học.
Và có lẽ với khoảng 95% trong số họ
tôi không biết chuyện gì xảy ra sau đó.
Làm sao tôi cảm nhận được thời gian và công sức bỏ ra là xứng đáng
khi không biết liệu tôi đã giúp được gì,
liệu việc tôi làm đã thực sự giúp bạn đạt được thứ bạn muốn?
Thực tế, cảm giác hiệu quả này
là một phần lý do tại sao một số lời kêu gọi tài trợ lại rất thuyết phục --
bởi chúng cho phép bạn tưởng tượng một cách sống động
hiệu quả mà mà giúp đỡ của bạn sẽ mang lại.
Lấy ví dụ như tổ chức từ thiện DonorsChoose.
Vào trang DonorsChoose, bạn có thể chọn giáo viên theo tên
giáo viên của lớp học mà bạn có thể giúp đỡ
bằng cách mua những món đồ cụ thể họ mong muốn
như kính hiển vi hoặc máy tính xách tay hoặc bộ ghế ngồi linh hoạt.
Một lời kêu gọi như thế giúp tôi dễ dàng hình dung
những điều tốt đẹp từ đóng góp của mình,
cho tôi cảm giác hiệu quả ngay lập tức
khi đồng ý giúp đỡ họ.
Nhưng bạn có biết họ còn làm gì nữa không?
Họ theo sát bạn.
Các nhà tài trợ nhận được thư từ những đứa trẻ trong lớp học.
Họ nhận được các hình ảnh.
Họ biết được rằng họ đã tạo ra sự khác biệt.
Và đây là tất cả những gì ta cần làm hàng ngày,
đặc biệt nếu muốn mọi người tiếp tục giúp đỡ chúng ta
về lâu về dài.
Hãy dành thời gian để nói với đồng nghiệp rằng sự giúp đỡ của họ
thực sự đã giúp bạn đạt được doanh số lớn,
hoặc giúp bạn có được cuộc phỏng vấn mà bạn thực sự mong đợi.
Hãy dành thời gian để nói với người yêu rằng sự động viên khích lệ của họ
thực sự khiến bạn có thể vượt qua khoảng thời gian khó khăn.
Hãy dành thời gian để nói với người trông mèo giúp bạn
rằng bạn cực kỳ hạnh phúc
khi lần này chúng đã không làm vỡ bất cứ thứ gì khi bạn đi vắng,
và vì vậy, họ đã hoàn thành rất tốt công việc.
Điểm mấu chốt là:
Tôi biết - hãy tin tôi, tôi biết rằng
nhờ giúp đỡ là không hề dễ.
Tất cả chúng ta đều có chút lo sợ để làm điều đó.
Nó khiến ta cảm thấy dễ bị tổn thương.
Nhưng thực tế trong công việc và cuộc sống hiện đại,
không ai làm việc đơn độc cả.
Không ai đơn độc mà thành công cả.
Hơn bao giờ hết, ta thực sự phải dựa vào người khác,
vào sự hỗ trợ và hợp tác của họ, để đạt được thành công.
Vì vậy, khi bạn cần giúp đỡ, hãy nói nó ra.
Và khi làm, hãy làm nó theo cách giúp tăng cơ hội
nhận được cái gật đầu
và khiến người được nhờ cảm thấy tuyệt vời vì đã giúp đỡ bạn,
bởi vì cả hai bạn đều xứng đáng.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)