Yardım istemek oldukça zor, değil mi?
Aslında insanların en çok korktuğu on şey listelerinde buna hiç rastlamadım.
O listelerde topluluk önünde konuşma
veya ölüm vardı.
Eminim yardım istemek de o listelerde olmalı.
Yardıma ihtiyacımız olduğunu söylemekten korkmamız birçok yönden saçma olsa da
sevdiklerimizden, arkadaşımızdan, iş arkadaşınızdan
veya bir yabancıdan yardım istemek nedense rahatsız edici ve can sıkıcı.
Bu yüzden çoğumuz mümkün olduğunda yardım istemekten kaçınıyor.
Babam da kaybolduğunda birine yol tarifi sormaktansa
timsahlarla dolu bir bataklıktan geçmeyi tercih eden babalar ordusundandı.
Çocukluğumda ailece tatile çıkmıştık.
Güney Jersey'deki evimizden Colonial Williamsburg'a gidiyorduk
ve fena hâlde kaybolduğumuzu hatırlıyorum.
Annem ve ben kenara çekmesi ve yol tarifi sorması için yalvardık.
O kesinlikle reddetti
ve hatta kaybolmadığımıza bizi ikna etti;
hep orada ne olduğunu bilmek istiyormuş.
(Gülüşmeler)
Yardım isteyeceksek,
ki istemek zorundayız, her gün istiyoruz,
bunu rahatça yapmaya başlamanın tek yolu bu konuda kendimizi geliştirmek
ve birinden yardım istediğinizde evet deme ihtimallerini artırmak.
Sadece bununla kalmayıp size yardım etmeyi tatmin edici ve yapmaya değer bulacaklar
çünkü bu şekilde, gelecekte de size yardım etmek için motive olacaklar.
İş arkadaşlarımla birlikte yaptığım bir araştırma
birinden yardım istediğimizde neden bazen evet
bazen hayır dediği konusunu bayağı bir aydınlattı.
Şunu söyleyerek başlayayım,
yardıma ihtiyacınız olduğunda
yardım istemeniz gerekiyor,
duyulacak bir şekilde.
Tamam mı?
Psikologların "şeffaflık yanılsaması" olarak adlandırdıkları şeyi
hepimiz bir nebze de olsa yaşıyoruz.
Bu kısaca; düşünce, duygu ve ihtiyaçlarımızın
başkalarına aşikâr olduğuna inanmamız.
Bu, doğru değil ama inanıyoruz
ve genelde öylece durup birinin ihtiyaçlarımızı fark etmesini
ve kendiliğinden yardım teklif etmesini bekliyoruz.
Bu gerçekten kötü bir varsayım.
İhtiyaçlarınızın ne olduğunu anlamanın ne kadar zor olduğunu geçin,
size nasıl destek olabileceklerini anlamak konusunda
size yakın kişiler bile genellikle zorlanıyor.
Partnerim şu soruları her gün birkaç kez sorma alışkanlığı edindi:
"İyi misin? Bir şeye ihtiyacın var mı?"
Çünkü yardıma ihtiyacım olduğunda bunu belli etmede gerçekten çok kötüyüm.
Ama o, hak ettiğimden çok daha sabırlı ve yardım etme konusunda
başkalarından bekleme hakkımız olduğundan çok daha fazla öngörülü.
Yani yardıma ihtiyacınız olduğunda yardım istemeniz gerekiyor.
Bu arada, biri yardıma ihtiyacınız olduğunu anlasa bile
yardım isteyip istemediğinizi nasıl bilebilir ki?
Birisi istemeden ona yardım etmeyi hiç denediniz mi?
Bu kişi meğer yardımınızı istemiyor muymuş?
Birden kabalaşıyorlar, değil mi?
Yaşanmış bir olay anlatayım.
Geçen gün kızım okula hazırlanıyordu
ve o istemeden yardım etmeye karar verdim.
(Gülüşmeler)
Açık renkli kıyafetlerin ona çok yakıştığını düşünüyorum nedense.
Ama o daha koyu, daha nötr tonları tercih ediyor.
İşte ben de yardımsever bir şekilde
biraz daha az karamsar bir şeyler bulabileceğini söyledim.
(Gülüşmeler)
Eğer bakışlar öldürebilseydi
şu an burada olmazdım.
Kendiliğinden yardım teklif etmediklerinde başkalarını suçlayamayız
çünkü yardım isteyip istemediğimizi bilmiyorlar.
Araştırmalar gösteriyor ki
iş yerinde meslektaşların birbirine olan yardımlarının yüzde doksanı
açıkça yapılan yardım istekleri üzerine gerçekleşiyor.
Yani "Yardımına ihtiyacım var" cümlesini söylemek zorundasınız.
Bunun başka yolu yok.
Şimdi, bu konuda kendimizi geliştirmek
ve yardım istediğimizde insanların yardım etmesini sağlamak için
aklımızda tutmamız gereken bazı yardımcı kurallar var.
Birinci kural:
Yardım isterken isteğiniz ve nedeni konusunda çok açık olun.
Üstü kapalı ve dolaylı yoldan yapılan istekler
yardım eden kişiye çok da yardımcı olmuyor.
Bizden istediğiniz şeyin ne olduğunu bilemiyoruz
ve aynı derecede önemli olarak
size gerçekten yardım edip edemeyeceğimizi de bilmiyoruz.
Hiç kimse yardımının kötü olmasını istemez.
Muhtemelen benim gibi siz de
LinkedIn'deki çok hoş yabancılardan böyle istekler alıyorsunuzdur.
Mesela "Bir kahve içmek için buluşup iletişime geçelim"
ya da "Görüş ve düşüncelerinizi almak istiyorum."
Böyle istekleri her zaman görmezden geliyorum.
Kötü biri olduğum için değil,
sadece benden ne istediğinizi
veya benden umduğunuz yardımın ne olduğunu bilmediğimde
bu, ilgimi çekmiyor.
Kimsenin ilgisini çekmez.
Tam olarak ne yapmamı istediklerini açıkça söyleselerdi
çok daha fazla ilgimi çekerdi
çünkü eminim ki istedikleri belli bir şey var.
Açıkça "Sizin şirketinizde çalışma olanaklarını görüşmek istiyorum,"
"İlginizi çekecek bir konuda
birlikte yapabileceğimiz bir araştırma sunmak istiyorum"
veya "Tıp fakültesine girebilmek için tavsiyelerinizi almak isterim" deyin.
Teknik olarak sonuncusuyla ilgili size yardımcı olamam
çünkü öyle bir doktor değilim.
Ama sizi, yardım edebilecek birine yönlendirebilirim.
İkinci kural, bu gerçekten önemli:
Vazgeçmekten, özür dilemekten ve rüşvetten kaçının.
Bu, kesinlikle önemli.
Bunlar tanıdık geliyor mu?
"Senden bunu isteyeceğim için çok çok üzgünüm."
"Seni bununla rahatsız etmek hiç hoşuma gitmiyor."
"Eğer yardımın olmadan bunu yapmamın bir yolu olsaydı yardımını istemezdim."
(Gülüşmeler)
Bazen insanlar yardım isterken güçsüz ve açgözlü olmadıklarını kanıtlamak için
o kadar istekli oluyorlar ki
ne kadar rahatsız hissetmenize neden olduklarını hiç fark etmiyorlar.
Sen benden yardım istemekten bu kadar nefret ediyorken
sana yardım etmeyi nasıl memnun edici bulabilirim ki?
Sizin işinizi görmeleri için yabancılara ödeme yapmak kabul edilebilir olsa da
arkadaşlarınızı ve meslektaşlarınızı size yardım etmeleri için
ücretle teşvik etmek söz konusu olduğunda çok dikkatli olmalısınız.
İlişkimiz olan kişilerle karşılıklı yardımlaşmak
ilişkinin doğal bir parçası
ve birbirimize önem verdiğimizi göstermenin bir yolu.
Ücretle teşvik etmeyi ve ödeme yapmayı ilişkinize katarsanız
olacak şey şudur ki ilişki, ilişki gibi hissettirmekten çok
alışveriş gibi hissettirir.
Bu, birbirinizden uzaklaşmanıza neden olur
ve işe bakın ki bu da insanların yardım etme ihtimalini düşürür.
Biri size yardım ettiğinde minnettarlığınızı göstermek için
kendiliğinizden bir hediye etmeniz son derece hoş.
Ama yeni dairenize taşınmanızda size yardım etmesi için
arkadaşınıza ödeme yapmayı önermek doğru değil.
Üçüncü kural, samimi söylüyorum:
E-posta veya mesaj ortamında yardım istemeyin.
Gerçekten lütfen yapmayın.
E-posta ve mesaj samimi değil.
Bazen başka olanağımızın olmadığının farkındayım.
Ama genelde olan şu:
E-posta ve mesaj ortamında yardım istemeyi tercih ediyoruz
çünkü bunu yapmak daha az garip hissettiriyor.
E-posta ve mesaj ortamında daha az garip hissettiren başka bir şey ne?
"Hayır" demek.
Bunu destekleyen bir araştırma da varmış.
Yüz yüze yapılan yardım isteklerinin kabul edilme ihtimali
e-posta üzerinden yapılanlara göre 30 kat daha fazla.
Bu yüzden önemli bir şey olduğunda ve birinin yardımına ihtiyaç duyduğunuzda
yardım istemek için yüz yüze görüşün
veya telefonunuzu telefon etmek için kullanın --
(Gülüşmeler)
ihtiyacınız olan yardımı istemek için.
Sonuncusu
ve bu gerçekten ama gerçekten çok önemli
ve konu yardım isteme olduğunda muhtemelen en çok gözden kaçan kural:
Birinden yardım istediğinizde ve o yardım etmeyi kabul ettiğinde
yardımının etkilerini ona bildirin.
Yardım etmenin en güzel yönünün yardım etmenin kendisi olduğuna inanmak,
yaygın bir yanlış kanı.
Bu, doğru değil.
Yardım etmenin en güzel yönü yardımınızın amacına ulaştığını,
belli bir etkisi olduğunu ve faydalı olduğunuzu bilmek.
Yardımımın sizi nasıl etkilediği hakkında hiçbir bilgim olmazsa
bu konuda nasıl hissedebilirim?
Üniversitede öğretim görevlisi olduğum yıllar boyunca
insanların meslek edinmeleri ve yüksek lisans yapmaları için
birçok kişiye referans mektubu yazdım
ve bu kişilerden yaklaşık yüzde 95'ine ne olduğu hakkında hiçbir fikrim yok.
Size yardımcı olup olmadığımı
ve istediğiniz şeyi elde etmenizi sağlayıp sağlamadığımı bilmiyorsam
mektup yazmak için harcadığım zaman ve emek hakkında nasıl hissederim?
Faydalı hissetme düşüncesi,
bazı tür bağış isteklerinin çok ikna edici olmasının bir nedeni
çünkü edeceğiniz yardımın etkisini
canlı bir şekilde hayal etmenizi sağlıyor.
Örneğin, DonorsChoose'u ele alalım.
İnternet ortamına giriyorsunuz,
yardım etmek istediğiniz sınıfın öğretmeninin adını yazıyorsunuz
ve onların istedikleri belli eşyaları; örneğin mikroskop, dizüstü
veya esnek oturma düzeni için mobilyalar satın alıyorsunuz.
Böyle bir rica, paramın sağlayacağı iyiliği hayal etmemi çok kolaylaştırıyor.
O kadar kolaylaştırıyor ki bağış yapmaya karar verdiğim anda
bağışımın etkisini hissedebiliyorum.
Peki bu kuruluş başka ne yapıyor?
Yardımınızın etkilerini size bildiriyor.
Bağış yapanlar o sınıftaki öğrencilerden mektuplar alıyor,
sınıfın fotoğraflarını görüyor.
Fark yarattıklarını biliyorlar.
Bu, hepimizin günlük hayatında yapması gereken bir şey,
özellikle de eğer insanların bize uzun vadede yardım etmelerini istiyorsak.
İş arkadaşınıza, büyük bir satış elde etmenizde
veya geçmeyi umduğunuz mülakatı geçmenizde onun yardımının etkili olduğunu söyleyin.
Partnerinize, verdiği desteğin
zor zamanları atlatmanızı mümkün kıldığını söyleyin.
Kedi bakıcınıza, siz uzaktayken
kedileriniz bir şekilde hiçbir şeyi kırmadığı için çok mutlu olduğunuzu
ve iyi iş çıkardığını söyleyin.
Uzun lafın kısası,
yardım istemenin kolay olmadığını gerçekten biliyorum.
Hepimiz bunu yapmaktan biraz korkuyoruz,
güçsüz hissetmemize neden oluyor.
Ama modern çalışmanın ve modern hayatın gerçeği şu ki
kimse tek başına yapamıyor.
Boşlukta kimse başarılı olamıyor.
Başarılı olmak için başka kişilere, onların desteğine ve iş birliğine
her zamankinden çok ihtiyacımız var.
Yardıma ihtiyacınız olduğunda duyulacak bir şekilde yardım isteyin
ve bunu, aldığınız cevabın "evet" olma ihtimalini yükseltecek
ve yardım eden kişinin kendini harika hissetmesini sağlayacak bir şekilde yapın
çünkü ikiniz de bunu hak ediyorsunuz.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)