Chcę wam zaproponować niedocenianą,
choć potencjalnie opłacalną inwestycję.
Przez ostatnie 10 lat w Wielkiej Brytanii
zysk z miejsc na cmentarzach był trzykrotnie większy
niż ten na rynku nieruchomości.
Zakładane są prywatne cmentarze z miejscami na sprzedaż inwestorom,
a ich ceny zaczynają się od 3900 funtów.
Zakłada się, że osiągną około czterdziestoprocentowy wzrost.
Największą zaletą tego rynku jest ciągłe zapotrzebowanie.
To poważna propozycja.
Są firmy, które oferują takie inwestycje,
ale mnie interesuje coś innego.
Jestem architektką i urbanistką.
Przez ostatnie półtora roku
zajmowałam się podejściem do śmierci i umierania
i tym, jak ukształtowało ono nasze miasta i ich zabudowę.
Latem zaprezentowałam pierwszą wystawę
na temat śmierci i architektury w Wenecji,
zatytułowaną "Śmierć w Wenecji".
Ponieważ śmierć jest tematem,
na który wielu z nas nie lubi rozmawiać,
wystawa miała być żartobliwa,
żeby ludzie się w nią zaangażowali.
Jednym z obiektów była interaktywna mapa Londynu,
pokazująca, jak wiele nieruchomości w mieście
poświęcono śmierci.
Przesuwając dłonią nad mapą
odsłania się nazwę nieruchomości,
budynku lub cmentarza.
Te białe kształty
to szpitale i hospicja,
kostnice i cmentarze w całym mieście.
Większość stanowią cmentarze.
Chcieliśmy pokazać, że chociaż nie myślimy
dużo o śmierci czy pogrzebie,
te sprawy nas dotyczą, są też istotne w naszych miastach.
Blisko pół miliona ludzi umiera w Wielkiej Brytanii każdego roku,
a jedna czwarta z nich chce być pochowana.
Jednak w Wielkiej Brytanii i innych zachodnioeuropejskich krajach
zaczyna brakować miejsca na groby,
zwłaszcza w dużych miastach.
Władze Londynu są już tego świadome.
Główną przyczyną problemu jest wzrost populacji
i fakt, że istniejące cmentarze są już niemal pełne.
Według zwyczaju, w Wielkiej Brytanii groby są zajmowane na zawsze.
Z drugiej strony jest nacisk na rozwój. Ludzie chcą używać tych samych terenów
żeby budować domy, biura i sklepy.
Pojawiły się więc różne pomysły.
Może da się na przykład wykorzystać te same groby po 50 latach...
Albo grzebać ludzi piętrowo?
Na przykład 4 osoby w tym samym miejscu,
żeby bardziej efektywnie wykorzystywać teren.
Wtedy w Londynie ciągle byłoby miejsce na pochówki
w najbliższym czasie.
Ale cmentarzami nie zajmują się
władze lokalne.
To zaskakujące, ale nikt w Wielkiej Brytanii
nie ma prawnego obowiązku zapewnienia miejsca pochówku.
Tradycyjnie zajmują się tym organizacje prywatne i religijne,
kościoły, meczety i synagogi.
Czasem pojawiają się grupy, które chcą się tym zająć
dla zysku.
Zestawiając niewielki rozmiar miejsc na cmentarzu
i ich wysoki koszt,
można wywnioskować, że będą z tego duże pieniądze.
Więc jeśli chcecie założyć własny cmentarz,
to możecie...
Pewna para z południowej Walii
miała dom na farmie i wielkie pole w pobliżu.
Chcieli zagospodarować teren.
Mieli mnóstwo pomysłów.
Najpierw myśleli o polu kempingowym,
ale Rada Miejska się nie zgodziła.
Wtedy chcieli zająć się hodowlą ryb,
Rada znów nie wydała zgody.
Wtedy wpadli na pomysł utworzenia cmentarza.
Wyliczyli, że w ten sposób
mogą zwiększyć wartość ziemi
z około 95 000 funtów do ponad miliona.
Ale pomysł zarabiania na cmentarzu
wciąż wydaje się niedorzeczny, prawda?
Wysokie ceny miejsc pochówku
są bardzo mylące.
Wydaje się, że są drogie,
ale koszt odzwierciedla pracę włożoną w ich utrzymanie.
Ktoś musi kosić trawę przez następne 50 lat.
To znaczy, że bardzo ciężko zarobić na posiadaniu cmentarza.
Z tego powodu zwykle zajmuje się tym rada,
lub organizacja non-profit.
Rada dała tamtej parze pozwolenie,
więc teraz próbują zbudować swój cmentarz.
Powiem wam, jak to działa.
Chcąc wybudować coś w Wielkiej Brytanii,
na przykład cmentarz,
trzeba najpierw wystąpić o pozwolenie na budowę.
Budując nowy biurowiec dla klienta,
albo rozbudowując swój dom...
Albo mając sklep i chcąc zmienić go w biuro,
muszę wykonać wiele rysunków,
a potem zgłosić je Radzie do zaakceptowania.
Oni sprawdzą, jak to pasuje do otoczenia.
Przyjrzą się, jak wygląda projekt.
Zastanowią się, jaki wpływ będzie miał
na lokalne środowisko.
Będą rozważać sprawy
takie jak możliwe zanieczyszczenie,
albo wzrost natężenia ruchu
związany z tym, co chcę wybudować...
Ale także dobre strony.
Czy w sąsiedztwie pojawią się nowe punkty usługowe,
z których ludzie będą korzystać?
Przemyślą wszystkie pozytywy i negatywy,
a potem podejmą decyzję.
Tak to wygląda przy budowie dużego cmentarza.
A co gdybym miała kawałek ziemi
i chciała tam pochować kilka osób? Pięć, sześć?
Wówczas... W ogóle nie potrzebuję niczyjej zgody!
Nie ma prawie żadnych regulacji dotyczących pochówku w Wielkiej Brytanii,
a te istniejące dotyczą zanieczyszczania cieków wodnych,
takich jak rzeki i wody gruntowe.
Więc jeśli chcecie założyć swój własny mini-cmentarz,
to możecie.
Tylko kto tak robi?
Jeśli jesteście arystokratami i macie dużą posesję,
to jest szansa, że stworzycie sobie mauzoleum
i pochowacie w nim swoją rodzinę.
Ale naprawdę dziwne jest to,
że nikt nie określa rozmiaru działki,
zanim wyda pozwolenie na chowanie ludzi.
A to oznacza,
że ogródek na przedmieściach też się nadaje.
(Śmiech)
Chcecie to wypróbować?
Jest kilka organów udzielających pomocnych wskazówek
w internecie.
Na wstępie powiedzą wam,
że potrzebujecie aktu zgonu, zanim przystąpicie do działania.
Nie wolno wam mordować ludzi i chować ich pod werandą.
(Śmiech)
Każą wam też prowadzić rejestr grobów.
Ale to właściwie wszystkie wymogi formalne.
Zostaniecie ostrzeżeni, że sąsiadom może się to nie spodobać,
ale według prawa właściwie nic nie mogą zrobić.
A jeśli nadal myślicie o profitach,
pamiętając ile kosztują te działki
i ile pieniędzy możecie zarobić,
przypomną wam, że wartość waszej posesji
może spaść o 20%.
Chociaż bardziej prawdopodobne,
że nikt nie będzie chciał kupić waszego domu po tym wszystkim.
Fascynuje mnie fakt,
że to właściwie podsumowuje nasze nastawienie wobec śmierci.
W Wielkiej Brytanii, a wydaje mi się, że statystyki w Europie są podobne,
tylko 30% ludzi kiedykolwiek rozmawiało z kimś
o swojej woli dotyczącej śmierci.
Nawet wśród osób po 75. roku życia
zaledwie 45% kiedykolwiek o tym rozmawiało.
A powody, które wymieniają...
Myślą, że śmierć jest jeszcze daleko,
albo, że wprawią kogoś w zakłopotanie,
mówiąc o tym.
W pewnym sensie,
to inni ludzie zajmują się tym za nas.
Rząd ma swoje regulacje i całą biurokrację
wokół śmierci i pogrzebów...
Są domy pogrzebowe i osoby,
które zawodowo zajmują się tym problemem.
Ale jeśli chodzi o nasze miasta
i rozważania, jak śmierć się w nie wpisuje,
jest zdecydowanie mniej regulacji, zamysłu i projektowania,
niż można sobie wyobrazić.
My o tym nie myślimy,
ale ludzie, którym to zostawiamy...
też się o to nie troszczą.
Dziękuję.
(Brawa)