De moza, tiña uns menstruos horribles.
Tiña unhas cambras paralizantes.
Deitaba sangue na roupa e nas sabas
e tiña diarrea menstrual.
Perdía clase un ou dous días ao mes.
Lembro sentarme no sofá cos panos quentes e pensar:
Que está a pasar aquí?
Cando comía, non producía saliva nas miñas glándulas salivares.
Cando ía camiñar
non segregaba sinovia nos xeonllos, "fluído articular".
Por que a menstruación era tan distinta?
Quería respostas para estas cuestións
mais non tiña a quen preguntar.
A miña nai non sabía nada sobre a regra
agás que era sucio e vergoñento e que eu non debía falar diso.
Pregunteilles ás amigas
e todas falaban con eufemismos.
Cando á fin tiven a coraxe de ir ao médico
falar dos meus períodos penosos
dixéronme que comese fígado.
(Risos)
Cando ía a drogaría comprar os meus produtos para a regra,
o paquete de 48 compresas extra grandes,
cando cada compresa medía coma unha caixa de panos.
(Risos)
Xa sabedes de que estou a falar.
Nin imaxinades canto avanzou a tecnoloxía absorbente.
(Risos)
Adoitaba comprar os meus produtos menstruais
no corredor de hixiene feminina.
Lembro estar alí de pé pensando:
"E por que o papel hixiénico non está no de hixiene anal?"
(Risos)
É dicir, que sucede?
Por que non podemos falar dos períodos?
E non é polo sangue, como diría Freud,
porque se así fose
aquí estaría un otorrinolaringólogo
falando dos tabús do sangrado de nariz, non é?
Nin sequera se trata do período en si.
Daquela, ao librarnos dos tóxicos e vergoñentos períodos,
ao chegar a menopausa,
pasaríamos a un maiorstatus social.
(Risos)
(Aplausos)
Trátase dunha sociedade patriarcal dedicada a oprimir as mulleres
e usa cousas distintas en distintos momentos da nosa vida.
A menstruación úsase
durante o que en medicina chamamos idade fértil.
Éche así case desde o inicio dos tempos.
Moitas culturas creron as mulleres seren quen de toller cultivos,
estragar o leite ou murchar as flores.
Cando apareceu a relixión,
os mitos da pureza fíxérono aínda peor.
A medicina non era de grande axuda.
Nas décadas de 1920 e 1930
dicíase que as mulleres elaboraban algo chamado menotoxina.
Podiamos mirrar as flores tan só pasando á súa beira.
(Risos)
Así ocorre cando non hai diversidade.
Non había ningunha muller a levantar a man e dicir:
"O certo é que iso non sucede".
E cando non podes falar sobre o que pasa no teu corpo,
como rompes eses mitos?
Porque non precisas ser médico
para negar a toxicidade do menstruo.
Como se implantaría senón o embrión nun refugallo tóxico?
Se todas tivésemos esa secreta menotoxina
poderiamos ir devastando colleitas e derramando o leite.
(Risos)
Por que non usariamos eses poderes de patrulla X para conseguir antes o voto?
(Risos)
(Aplausos)
Mesmo agora,
cando tuiteo sobre a diarrea menstrual,
como fai calquera,
(Risos)
comento que afecta a un 28 % das mulleres.
A cada vez, alguén achégase e dime:
"Coidaba que era a única".
Así de efectiva é esta cultura da vergoña,
as mulleres non poden sequera compartir as súas experiencias.
De modo que comecei a cavilar:
"E se todo o mundo soubese dos períodos coma un xinecólogo?
Non sería xenial?"
Daquela todos saberían o que eu sei.
Como que a menstruación
é un fenómeno moi particular entre os mamíferos.
A maioría dos mamíferos teñen estro.
Menstrúan os humanos, algúns primates,
algúns morcegos,
a musaraña elefante e o rato espiñento.
O que sucede coa menstruación é que o cerebro induce ao ovario
para comezar a producir un óvulo.
Libérase o estróxeno
e comeza a construír o revestimento do útero,
célula sobre célula, coma os ladrillos.
Que pasa se constrúes un muro demasiado alto sen cemento?
É inestábel.
Que sucede cando ovulas?
Liberas unha hormona chamada proxesterona
que é proxestacional, prepara o útero.
Actúa coma o cemento e mantén os ladrillos pegados.
Tamén provoca algunhas mudanzas
que permiten ao revestimento ser máis hospitalario para a implantación.
Se non hai embarazo,
(Zas)
o revestimento marcha,
hai un sangrado desde os vasos sanguíneos e iso é o período.
Sempre atopei este punto moi interesante.
Porque co estro,
o sinal último para preparar o útero
de feito vén do embrión.
Pero coa menstruación,
esa elección vén do ovario.
Como se a escolla estivese codificada no noso aparato reprodutor.
(Aclamacións e aplausos)
OK, agora sabemos por que hai sangue.
Unha cantidade significativa.
Son de 30 a 90 mililitros de sangue,
que son entre 30 e 90 gramos.
E pode ser máis,
sei que parece máis moitas das veces.
Eu ben o sei.
Por que temos tanto sangue?
Por que non agarda aí ata o ciclo seguinte?
Non quedaches preñada, por que non pode ficar?
Imaxina se cada mes engrosa e engrosa e engrosa,
imaxina que período tsunami ía ser.
(Risos)
Non podemos reabsorbelo porque é demasiado.
É demasiado porque necesitamos un revestimento do útero groso
por unha razón moi específica.
O embarazo impón aos nosos corpos unha importante peaxe biolóxica.
Está a mortalidade materna,
a peaxe do aleitamento,
e está a peaxe de criar un neno ata que é independente.
E a evolución...
(Risos)
A algunhas tárdanos máis ca a outras.
(Risos)
Pero a evolución coñece a proporción risco-beneficio.
Pretende maximizar a oportunidade dun resultado beneficioso.
Como se maximiza a posibilidade dun resultado beneficioso?
Obtendo os embrións de maior calidade.
Como consegues os embrións de maior calidade?
Fas que se esforcen.
Poslles unha carreira de obstáculos.
Durante os milenios da nosa evolución
semellou haber no útero unha carreira armamentística:
un revestimento cada vez máis e máis e máis espeso
e o embrión volvéndose máis invasivo
ata que acadamos esta tregua
co endometrio do útero que temos agora.
Temos este revestimento espeso
e agora ten que saír.
Como paras a hemorraxia?
Podes deter o sangue do nariz beliscándoo.
Se te cortas nunha perna, aplicas presión sobre ela.
Paramos a hemorraxia con presión.
Cando menstruamos,
o endometrio libera substancias
que se converten en produtosquímicos chamados prostaglandinas
e outros mediadores inflamatorios.
Estes fan que o útero se retorza,
que aperte sobre eses vasos sanguíneos
para deter a hemorraxia.
Tamén pode variar o fluxo de sangue ao útero
e pode causar inflamación, que intensifica a dor.
Preguntaredes: "canta presión se produce?"
Hai uns estudos en que se presentaron voluntarias
unhas mulleres incríbeis para pór no seu útero
catéteres de presión
durante todo o ciclo menstrual.
Benditas sexan, non teriamos todo este coñecemento sen elas.
Un coñecemento moi importante
porque a presión que se xera no útero
durante a menstruación
é de 120 milímetros de mercurio.
"Iso canto é?" preguntaredes.
É a mesma presión que se produce
cando estás empurrando na segunda fase do parto.
(Murmurios do público)
Logo ben.
Para as que tivestes un parto medicalizado
vén sendo coma cando o medidor de presión arterial
xa non está tan apertado coma ao inicio
pero mesmo así nótalo tenso
e desexas que pare.
Convérteo en algo diferente, non si?
Se comezas a pensar na dor da menstruación,
non criticarías se alguén ten que perder clases
porque está na segunda fase do parto e empurrando,
non lle chamarías feble.
Diríamos: "Mi madriña, que lonxe chegaches!", certo?
(Risos)
E non negariamos o control da dor
a mulleres con dor típica de parto, non é?
É importante que lle chamemos "típica" a esta dor e non "normal"
porque cando dicimos normal, é doado ignorala.
Por contra, ao dicir que é típica debemos abordala.
Temos varios modos de atender a dor menstrual.
Un é o que chamamos unidade TENS
que podes levar baixo a roupa
e que envía impulsos eléctricos aos nervios e músculos.
Ninguén sabe ben como funciona
pero cremos que se debe á teoría da comporta da dor,
que é a revulsión.
A mesma razón pola que cando te mancas, refrégaste.
As vibracións viaxan cara ao cerebro máis rápidas cá dor.
Tamén temos medicamentos,
os antiinflamatorios non-esteroides.
O que fan é bloquear a liberación de prostaglandinas.
Poden reducir a dor menstrual no 80 por cento das mulleres.
Tamén reducen o volume de sangue entre un 30 e un 40 por cento
e poden axudar coa diarrea menstrual.
Tamén temos a contracepción hormonal,
que nos dá un endometrio máis fino
e que por tanto produce menos prostaglandinas.
Con menos sangue, menos necesidade de cambras.
Agora, se eses tratamentos vos fallan...
Éche moi importante a elección do termo
porque nós nunca lle fallamos ao tratamento,
o tratamento fállanos a nós.
Se o tratamento falla,
podes estar entre as persoas
que teñen resistencia aos antiinflamatorios non-esteroides.
Non o comprendemos ben aínda,
xa que hai varios mecanismos complexos,
por que esas medicacións non funcionan con algunhas mulleres.
Pode ser tamén que haxa
outros motivos para esas regras dolorosas.
Podes padecer o que chamamos endometriose,
que fai que a capa co útero creza na cavidade pelviana,
causando inflamación, cicatrices e adherencias.
E pode haber outros mecanismos que aínda non entendemos ben,
porque cabe a posibilidade de que o limiar de dor sexa diferente
debido a complexos mecanismos biolóxicos.
Pero só poderemos descubrilo se falamos sobre isto.
Non debería ser un acto de feminismo
saber como funciona o noso corpo.
Non debería...
(Aplausos)
Non debería ser un acto de feminismo
pedir axuda cando estás a sufrir.
A era dos tabús menstruais acabou.
(Aclamacións e aplausos)
A única maldición aquí
é a capacidade de convencer a metade da poboación
de que a mesma maquinaria biolóxica que perpetúa a especie,
que nos dá todo o que temos,
dalgunha maneira é sucia ou tóxica.
E non o vou consentir.
(Aplausos)
Como rompemos esa maldición?
Con coñecemento.
Moitas grazas.
(Salva de aplausos)