İklim aktivisti olacağımı hiç düşünmemiştim.
Ama bir şeyler değişti
ve şimdi bir iklim aktivisti olarak huzurlarınızda bulunuyor,
sizi de aramıza davet ediyorum.
Şimdi nedenine,
daha da önemlisi nasılına değineceğim.
Bundan 10 sene önce 13 yaşımdayken,
ilk kez sera etkisini öğrenmiştim.
Bu konu üzerinde 90 dakika harcamıştık
ve bu denli mühim bir konunun
sadece tek bir coğrafya dersine sıkıştırılıyor olmasından
oldukça rahatsız olmuştum.
Bu rahatsızlığı tamamıyla üzerimden atamadım ki lisenin ardından,
bütün bu iklim değişikliği hakkında
doğru yolda olduğumdan emin olmak adına coğrafya okumaya karar verdim.
Her şey tam da o zaman değişti.
Bu iklim krizinin ardındaki bilime, verilere ilk baktığımda
okuduklarıma inanamadım.
Tıpkı bir çoğunuz gibi,
dünyanın pek de iyi durumda olmadığını düşünmüştüm.
Koşar adımlarla, kendi ellerimizle yarattığımız bir faciaya
sürüklendiğimizden haberim yoktu.
Aynı zamanda bu büyük resmi göz önüne alınca farkı anladığım ilk zamandı.
Örneğin, atmosferdeki CO2 yoğunluğunu,
küresel ısınmanın bir numaralı sebebini, ele alalım.
Evet, kötü görünüyor.
Oldukça kötü bir halde olduğumuz görülüyor.
Ancak sadece geçtiğimiz 60 seneye değil de
son 10.000 seneye bakarsak
durumun ciddiyetini anlayabiliriz.
Bu, gördüğümüz krizin yalnızca bir tarafı.
Burada detaylara inmeyeceğim fakat şu kadarını söyleyebilirim:
Tarihte dünya üzerindeki en yıkıcı gücün
insanlık olduğu bir noktaya geldik.
Tarihte hiçbir bilim insanının
bundan sağ çıkabileceğimizin sözünü veremediği bir noktaya geldik.
Tarihte, insanlığın insanlar için artık güvenli olmayan
bir ortam yarattığı bir noktaya geldik.
İşte, ben Coğrafya'da ilk senemdeydim
ancak oldukça bunalmıştım.
Ama...
İyi haberler de vardı.
Bütün bunları öğrendiğim o ilk senede,
dünyanın dört bir yanından liderler küresel ısınmayı 2 derecenin altında
tutmak için ortak bir hedefte karar kılmak adına Paris'te bir araya geldi.
Fotoğraflar tüm dünyaya yayıldı,
bana o gün bir tarih yazıldığı söylendi.
Ne kadar da rahatlatıcı, değil mi?
Fakat teorinin aksine pratikte bir şeyler yürümedi.
Anlaşmanın imzalanmasının ardından,
bir şeyler daha iyiye gitmedi.
Hatta daha kötüye gitti.
Karar mercileri ve işletmeciler, liderler ve politikacılar
Paris Anlaşmasında karar verilenin aksine
gündelik işlerine geri döndüler;
yarınları yokmuş gibi geçim kaynaklarımızı sömürmeye
ve durmadan kömür santralleri inşa etmeye devam ettiler.
Elbette iyi gelişmeler de yok değil,
dünyanın her yanında rüzgar ve güneş enerjisi panelleri bulunmakta
ancak bu olumlu gelişmeler yavaş, haddinden de yavaş gerçekleşmekte.
Paris Anlaşması imzalandığı günden beri,
iklim grafikleri her sene rekorlar kırarak
zirveye doğru hızla ilerlemeye devam etti.
Şimdiye kadarki en sıcak 5 sene,
geçtiğimiz 5 sene oldu
ve küresel emisyonlar tavan yaptı.
İşte, ben bir yandan bilimi görüp anlarken
bir diğer yandan yanıtlara rastlayamıyor, harekete geçildiğini görmüyordum.
O noktada, canıma tek etmişti.
Bizzat Birleşmiş Milletler İklim Konferansı'na,
insanların, sözüm ona, iklimi düzeltmek adına
bir araya geldiği o yere gitmek istedim.
Bu, geçen seneydi.
İklim Değişikliği Konferansı'na gidip görmek,
bunun aslında nasıl ve ne üzerine olduğunu bilmek istedim.
Bu, politik gerçekçiler için çok şaşırtıcı bir durum olmasa da
fosil yakıt işletmelerinin ve politik liderlerin
asıl değişimin gerçekleşmemesi ellerinden geleni yaptıklarına inanamadım.
Bizi 2 derece sınırında tutacak iddialı hedefleri belirlemekte
pek de hevesli değillerdi.
Sonuçta bu küresel krizden tek faydalananlar onlar, değil mi?
Fosil yakıt endüstrisi kar amacı güderken
politik liderler de sonraki seçimlerle,
onları popüler yapacak şeylerle ilgilenir diyebiliriz;
zahmetli soruları sormak ise bunların arasında olmasa gerek.
Düzeni değiştirmek gibi bir gayeleri yok.
Dünya üzerinde hiçbir ülkede iklimi mahvettiği için yaptırıma uğratılan
şirketler ve politik güçler bulunmuyor.
Bu konferansın tüm hüsranı ve garipliğine rağmen
farklı olan, oldukça endişeli görünen biri vardı:
Greta Thunberg.
Orada her şeyin umutsuz göründüğüne
ve hiçbir şeyin mantıklı gelmediğine karar verdim
ve bu yüzden onun o konferanstaki iklim grevine katıldım.
Bu, benim ilk iklim grevimdi
ve oldukça garip bir ortamda,
takımlar içindeki bizimle ne yapacağını bilemeyen kalabalığın
meşguliyetiyle çevrili bir şekilde salonda birlikte oturuyorduk.
Buna rağmen uzun zamandır beklediğim her şeyden
daha güçlü hissettim o an.
O anda, belki de Almanya'da grevlere başlamanın zamanı gelmiştir diye düşündüm.
O an bizden başkasının bunu düzeltmeyeceğine emin olmuştum
ve fark yaratmak için en ufak bir şansımız varsa
değerlendirmemek aptalca görünürdü.
Bu yüzden ben --
(Alkışlar)
Bu yüzden Berlin'e geri döndüğümde
benimle aynı fikre sahip destekçiler buldum
ve birlikte bu "Fridays For Future" işine bir şans vermemiz gerektiğini düşündük.
Elbette, nasıl bir işin içine girdiğimizin farkında değildik.
İlk grevimizden önce, ben de dahil olmak üzere bir çoğumuz,
hiç sokak eylemi planlamamıştık.
Hiç paramız, kaynağımız yoktu
ve iklim grevin aslında ne olduğuyla ilgili hiçbir fikrimiz yoktu.
Bu yüzden en iyi olduğumuz şeyi yapmaya başladık:
Mesajlaşmaya.
Ulaşabildiğimiz herkesle gece gündüz topluca mesajlaşarak
WhatsApp üzerinden ilk iklim grevimizi organize ettik.
İlk grevden önceki gece o kadar gergindim ki uyuyamadım.
Nasıl bir beklentide olmam gerektiğini bilmesem de en kötüsüne hazırdım.
Belki de gençlerin bakış açılarını
karar mercine dahil etmeyi unutmuş gibi görünen bir politik çevrede
sesini duyurmaya çabalayan başkalarının da olmasındandı.
Ama bir şekilde işe yaradı.
Günler birbirini kovalarken
artık her yerdeydik.
Ben de birbirini kovalayan günler sonucu
bir iklim aktivisti oldum.
Genellikle,
bu tarz TED konuşmalarında,
bunun oldukça umut vadedici olduğunu,
gençler olarak bunu nasıl çözeceğimizi,
geleceğimizi, dünyayı ve geri kalan şeyi nasıl kurtaracağımızı,
iklim grevindeki gençlerin her şeyi düzelteceğini söylemeliydim.
Genellikle.
Ama bu böyle işlemiyor.
Kriz bu şekilde işlemez.
İşte, bir sürpriz:
Bundan üç sene önce bugün Paris Anlaşması imzalandı
ve işin matematiğine baktığımızda
küresel ısınmayı 2 derecenin altında tutmanın
hala teknik olarak imkansızlığının farkındayız.
Aynı zamanda kitlesel yok oluş ve toprak dejenerasyonu gibi
başka korkunç gelişmelerin de
hala mümkün olduğunun "teknik olarak" farkındayız.
İnanılmaz, akıl almaz derecede olasılık dışı.
Her koşulda,
dünya daha önce hiç deneyimlemediğimiz
değişimleri görmek zorunda.
2050'ye kadar ekonomilerimizi tamamen karbondan arındırmalı
ve hali hazırda fosil yakıt devlerinin ve liderlerinin
düzenin zirvesinde kalmalarını sağlayan güç dağılımlarını dönüştürmeliyiz.
Sanayi Devrimi'nden bu yana gerçekleşen
en büyük dönüşüm gibi bir şeyden bahsediyoruz.
Şöyle söylemek gerekirse
en kısa zamanda gerçekleşecek
bir iklim devriminden bahsediyoruz.
Önümüzde kaybedecek tek bir sene bile yok.
Herhangi bir durumda, herhangi bir değişimin gerçekleşmesi için
dünya bir iki ya da üç milyon okullu grevcinin
bunu çözeceğine güvenmeyi bırakmalı.
Evet, bizler harikayız, ilerlemeye
ve hiç kimsenin bizi beklemediği yerlerde olmaya devam edeceğiz.
Ama bizler sınır değil;
başlangıcız.
Bu, yalnız bir neslin işi değil.
Bu, tüm insanlığın görevi.
Bu, bütün gözlerin üzerinize çevrildiği an.
Bu değişim adına bir milyon şeyi çözmemiz gerekiyor.
Sonuçta oldukça karmaşık bir durum.
Fakat...
herkesin başlangıç olarak yapabileceği şeyler var.
Önce kötü haber: Eğer daha fazla ikinci el alışverişi ve geri dönüşüm yapmanız
veya daha az et yemeniz, daha az uçmanız gerektiğini söyleyeceğimi sandıysanız
üzgünüm, o kadar kolay değil.
Ama iyi haberler şu ki:
Endüstri sizi tüketici ve müşteri olarak sınırlamak istiyor olsa da
siz bundan çok daha fazlasısınız.
Hayır, sen ve ben, politik canlılarız
ve hepimiz bu cevabın bir parçası olabiliriz.
Hepimiz insanların iklim aktivisti dediği bir şey olabiliriz.
Yaşasın?
(Gülüşmeler)
Peki, ilk adımlar neler?
Her şeyi halletmek için esas olan dört ilk adım,
herkesin başlayabileceği dört ilk adım,
sonrasında olacaklara karar verebilecek dört ilk adım.
Peki, bunlar neler?
Birinci adım:
İklim aktivistinin tanımına ve bunun cevabının kim olacağına karşı
bakış açımızı şiddetle değiştirmeliyiz.
Bir iklim aktivisti her denemeyi okuyan
ya da her öğleden sonra alışveriş merkezlerinde
vejeteryanlık üzerine broşürler dağıtarak geçiren kişi değildir.
Hayır.
Herkes bir iklim aktivisti olabilir,
birkaç kişinin çıkarları adına dünyayı ve iklimi mahvetmektense
doğal çevrelerin korunmasını, mutluluğu ve sağlığı öncelik alan
bir dünyada yaşlanmayı hedefleyenlerin bulunduğu
bir harekete katılmak isteyen herkes.
İklim krizi sosyal, politik ve özel hayatımızın
her bir kısmını etkilediğinden
sadece her odada değil,
her yerde,
her şehir, ülke, bölge ve kıtada iklim aktivistlerine ihtiyacımız var.
İkinci adım:
Geleceği olmayan o alışılmış işlerden uzak bir şekilde,
rahatlık alanınızdan çıkmanızı istiyorum.
Burada hepiniz, ya bir arkadaşsınız ya da bir aile mensubu.
Bir işçi veya meslektaş, öğretmen veya öğrencisiniz.
Birçok durumda oy verensiniz.
Bunların her biri size kriz adına
kendinizi geliştirme sorumluluğunu yükler.
Diyelim ki sizi işe alan veya size sponsor olan bir şirket var.
Paris Anlaşmasına uygunluğunu önemsiyor mu?
İl milletvekilleriniz bunu önemsediğinizi,
her seçimde bir öncelik olmasını istediğinizi biliyor mu?
En iyi arkadaşınız bunu biliyor mu?
Gazete okuyor veya bir gazetede yazıyor musunuz? Harika.
O halde onlardan her sayıda bu konuda bir rapor talebinde bulun.
Her röportajda karar mercilerinin ilgisini uyandırmalarını söyle.
Eğer bir müzisyensen, bunu söyle. Öğretmensen, bunu öğret.
Eğer banka hesabın varsa, fosil yakıta yatırım yapmaya devam ederlerse
hesabını kapatacağını söyle.
Elbette, cumaları ne yapmanız gerektiğini biliyorsunuz.
Üçüncü adım:
Rahatlık alanınızı bırakmanız el ele verdiğinizde daha etkilidir.
Bir kişinin zahmetli bir değişimi talep etmesi
genellikle zahmetlidir.
İki, beş, on, yüz kişinin zahmetli bir değişimi talep etmesini ise
görmezden gelmek zordur.
Sayınız fazlalaştıkça
insanların geleceği olmayan bir sistemi meşrulaştırması da zorlaşır.
Güç sizde bulunan veya bulunmayan bir şey değildir.
Güç aldığınız veya diğerlerine bıraktığınız bir şeydir
ve paylaşıldıkça artar.
Biz sokaklardaki gençler, okullu grevciler olarak
bunun nasıl işleyeceğini gösteriyoruz.
Bir okullu grevci her zaman öyle kalacaktır --
yani, Greta Thunberg.
İki, beş, on, bin insanın okullarda grev yapması bir harekettir
ve her yerde ihtiyacımız olan şey de bu.
Baskı yok tabii.
(Gülüşmeler)
Nihayet, dördüncü adım,
muhtemelen de en önemli kısmı:
Kendinizi ciddiye almaya başlamanızı istiyorum.
7 aylık iklim eylemleri düzenleme sürecimden öğrendiğim bir şey var:
Bir şeyin peşine düşmezseniz
muhtemelen başka kimse onun peşine düşmez.
Dünyadaki en güçlü kuruluşların
ana kar alanları olan düzeni değiştirmeye hiç niyeti yokken
onlara güvenmenin bir anlamı yok.
Bu korkunç, farkındayım.
Evet, bu büyük bir sorumluluk, omuzlarımızda büyük bir yük.
Ama bu aynı zamanda şu anlama geliyor:
Eğer istersek
bu konuda bir söz hakkımız olabilir.
Bu değişimin, bu cevabın bir parçası olabiliriz.
Bu oldukça güzel, değil mi?
O halde hadi başlayalım, deneyelim
ve dünyayı iklim aktivistleri ile donatalım.
Rahatlık alanlarımızdan kurtulup
el ele vererek kendimizi daha ciddiye almaya başlayalım.
Dünyanın çocukların geleceği heyecanla bekledikleri
bir diğer macera olarak gördükleri
ve korkacak hiçbir şeyleri olmadıkları bir yerken
nasıl görüneceğini düşünün.
Bir sonraki İklim Değişikliği Konferansı'nda
milyonların sesini duymuş
ve asıl değişim adına kollarını sıvamış insanlar
bir araya geldiğinde dünyanın nasıl olacağını düşünün.
Anlarsınız ya,
coğrafya derslerinde
iklim krizinin bizler gibi kaybedecek hiçbir şey olmadığını
ancak kazanacak çok şey olduğunu anlamış insanlar tarafından
tam vaktinde davranılarak aşılmış
bir zorluk olarak öğretildiği
bir dünyanın hayalini kuruyorum.
Öyleyse neden denemeyelim?
Kimse bizim için geleceğimizi kurtarmayacak.
Bu bir davetten daha fazlası.
Bu emri yayın.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)