Tôi có một thắc mắc.
Liệu máy vi tính có thể làm thơ?
Một câu hỏi đáng suy ngẫm.
Các bạn suy nghĩ một chút,
rồi đột nhiên có một chuỗi câu hỏi như:
Máy vi tính là gì?
Thơ là gì?
Sự sáng tạo là gì?
Nhưng những câu hỏi này
con người dành cả cuộc đời để tìm câu trả lời,
chứ một bài thuyết trình TED là chưa đủ đâu.
Chúng ta sẻ phải thử một cách tiếp cận khác.
Nhìn lên đây, chúng ta có 2 bài thơ.
Một bài do con người viết,
bài còn lại được viết bởi một máy vi tính.
Hãy cho tôi biết bài thơ nào của ai.
1.Ruồi nhỏ Trò chơi mùa hạ.
Tay nhẹ bẫng Phủi đi
Ta không là mi hay mi không là ta?
2.Ta cảm nhận hoạt động trong đời bạn
Sáng sớm Dừng để thấy, Đức Cha, tôi ghét
Không phải tất cả các đêm để bắt đầu cách khác
Tôi sẽ trườn xoáy Mò mẫm trong bao la
Trí óc của chuột nếu như tôi Biết được tôi mang một năm quan trọng
hẳn vậy.
Hết giờ.
Giơ tay lên nếu bạn nghĩ bài thơ thứ nhất được viết bởi con người.
Ok, đa số.
Giơ tay lên nếu bạn nghĩ bài thơ thứ 2 được viết bởi con người.
Rất can đảm,
Bởi bài thứ nhất được viết bởi thi sĩ William Blake.
Bài thứ hai được viết bởi một thuật toán
bằng cách thu thập những từ ngữ từ Facebook của tôi trong 1 ngày
và sau đó kết hợp theo thuật toán,
bằng phương thức mà tôi sẽ mô tả sau.
Thử một bài kiểm tra khác.
Như trước, bạn không đủ thời gian để đọc,
nên thử đoán xem.
1. Sư tử gầm và chó sủa. Khá thú vị và kỳ lạ rằng chim bay mà không
gầm hay sủa. Chuyện thú rừng đầy mê hoặc chỉ có trong mơ và tôi sẽ hát nếu như
tôi không kiệt sức và mỏi mệt.
2.O! Chuột túi, vòng bạc và nước ngọt sôcôla Em rất đẹp! Ngọc trai
kèn, táo tầu, aspirins! tất cả những gì họ luộn nói về
vẫn khiến một bài thơ đầy ngạc nhiên Những thứ này xuất hiện hàng ngày
Kể cả ở bờ biển và trong quan tài. Chúng mang ý nghĩa. Chúng mạnh như đá.
Hết giờ.
Ai nghĩ bài thứ nhất được viết bởi con người,
giơ tay lên.
Được rồi,
Còn ai nghĩ bài thứ hai được viết bởi con người
giơ tay lên.
Xấp xỉ 50/50.
Có vẻ khó đoán hơn.
Câu trả lời là,
Bài thứ nhất được tạo bởi một phần mềm gọi là Racter,
được tạo ra vào những năm 1970,
còn bài thứ hai được viết bởi nhà thơ Frank O'Hara,
một trong những thi sĩ tôi yêu thích.
(Cười)
Chúng ta vừa làm thử nghiệm Turing cho thơ ca.
Thử nghiệm Turing được tiến hành lần đầu bởi Alan Turing năm 1950,
để trả lời cho câu hỏi,
liệu máy vi tính có biết suy nghĩ?
Alan Turing tin rằng máy vi tính có thể
trò chuyện thông qua văn viết với con người,
với sự thành thạo mà khiến con người không thể nhận biết
rằng họ đang nói chuyện với máy tính hay con người,
khi ấy, máy vi tính được cho là có trí tuệ.
Năm 2013, bạn tôi Benjamin Laird và tôi,
chúng tôi tạo ra thí nghiệm Turning trực tuyến.
Nó có tên bot hay không,
bạn có thể tự tìm hiểu và trải nghiệm.
Về cơ bản nó là những gì chúng ta vừa làm.
Bạn được cho xem 1 bài thơ,
bạn không biết máy tính hay con người sáng tác
rồi bạn phải đoán.
Hàng ngàn người đã thử thí nghiệm online,
và cho ra kết quả.
Vậy kết quả là gì?
Turing đã nói rằng nếu máy tính có thể lừa một người rằng nó là con người
30% thời gian,
thì tức là nó đã vượt qua bài kiểm tra Turing về trí tuệ
Chúng tôi có các bài thơ trong dữ liệu bot hay không
khiến 65% người đọc nghĩ rằng
được viết bới một con người.
Vì vậy, tôi nghĩ ta có câu trả lời cho câu hỏi của chúng ta.
Theo nguyên lý thí nghiệm Turning,
một máy vi tính có thể viết thơ?
Vâng, chắc chắn nó có thể.
Nhưng nếu bạn có cảm giác không thoải mái
với câu trả lời này, không sao cả.
Nếu bạn có phản ứng không tích cực với điều này,
cũng không sao vì đây chưa phải là kết thúc.
Hãy trải nghiệm bài kiểm tra thứ ba và cuối cùng này.
Lại nhé, bạn phải đọc và nói cho tôi
cái nào là viết bởi con người,
1. Những lá cờ đỏ là lý do cho những lá cờ xinh đẹp.
Và những chiếc nơ. Nơ của những lá cờ
Và mặc chât liệu / Lý do để mặc chất liệu.
Tặng niềm vui thích Bạn có thể cho tôi vùng miền (...)
2. Con hươu bị thương nhảy cao nhất, Tôi đã nghe thấy hoa thủy tiên
Tôi đã nghe tiếng cờ hôm nay Tôi đã nghe tiếng anh thợ săn nói;
Đây sự ngây ngất của cái chết,/ và rồi phanh gần như đã xong
Và bình minh tới quá gần Khiến ta chạm vào nỗi thất vọng (...)
OK, hết thời gian.
Vậy, giơ tay lên nếu bạn nghĩ bài 1 được viết bởi con người.
Giơ tay nếu bài 2 được viết bởi con người.
Whoa, có nhiều người hơn.
Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng bài 1
được viết bởi thi sĩ Gertrude Stein.
Và bài 2 được tạo với thuật toán gọi là RKCP.
Bây giờ, trước khi tiếp tục, hãy để tôi mô tả rất nhanh và đơn giản,
cách RKCP hoạt động.
RKCP là một thuật toán sáng tạo bởi Ray Kurzweil,
giám đốc kỹ thuật của Google
và là một người tin tưởng vào trí tuệ nhân tạo.
Vậy, bạn cho RKCP một chuỗi ký tự,
nó phân tích chuỗi ấy để tìm ra cách sử dụng ngôn ngữ,
và sau đó nó tái tạo lại ngôn ngữ
bắt chước chuỗi ký tự đầu.
Vì thế trong bài thơ chúng ta vừa thấy
Bài thứ 2, bài mà mọi người nghĩ là của con người,
Nó được tái tạo từ bài thơ
viết bởi Emily Dickinson,
máy nhìn cách cô ấy sử dụng ngôn ngữ,
mô phỏng bài mẫu,
và sau đó tái tạo một phiên bản theo cấu trúc tương tự.
Nhưng điều quan trọng về RKCP
là nó không biết ý nghĩa của ngôn từ nó sử dụng.
Ngôn ngữ chỉ là nguyên liệu thô,
nó có thể là tiếng Trung, tiếng Thụy điển,
nó có thể là ngôn ngữ góp nhặt từ Facebook của bạn trong 1 ngày.
Nó chỉ là nguyên liệu thô.
Tuy nhiên, nó có thể tạo ra 1 bài thơ
nghe còn thật hơn cả bài thơ của Gertrude Stein,
mặc dù Gertrude Stein là con người.
Những gì ta đã làm, ít nhiều, là bài kiểm tra Turing đảo ngược
Gertrude Stein, một người có thể sáng tác thơ
khiến cho đại đa số người đọc nghĩ là được viết
bởi máy tính.
Vậy, theo nguyên lý đảo của bài kiểm tra Turing,
Gertrude Stein là một máy tính.
(Cười)
Cảm thấy bối rối ư?
Tôi nghĩ thế cũng đủ rồi.
Cho đến giờ chúng ta có con người viết giống như người,
chúng ta có máy tính viết như máy tính,
chúng ta có máy tính sáng tác như người,
nhưng chúng ta cũng có, có lẽ là gây hoang mang nhất,
là con người viết như máy tính.
Vậy chúng ta có gì từ những điều này?
Chúng ta có thấy rằng William Blake một cách nào đó con người hơn
so với Gertrude Stein?
Hay là Gertrude Stein thì giống máy tính hơn William Blake?
( cười )
Đây là những câu hỏi mà tôi tự hỏi
khoảng 2 năm nay,
và tôi không có câu trả lời.
Nhưng những gì tôi có là một số nhìn nhận
về mối quan hệ của chúng ta với công nghệ.
Vì vậy, kết luận nhận đầu tiên của tôi,
vì một vài lý do,
chúng ta liên hệ thơ với loài người.
Đển khi chúng ta hỏi, "Máy tính có thể sáng tác thơ không?"
chúng ta đồng thời cũng hỏi,
"Làm con người có nghĩa là gì
và làm thế nào chúng ta đặt ra giới hạn xung quanh việc này?
Làm thế nào chúng ta nói ai hoặc cái gì có thể là một phần của thể loại này?"
Đây cơ bản là một câu hỏi triết học, tôi tin là như thế,
và nó không thể được trả lời bằng bài kiểm tra có không,
như bài kiểm tra Turing.
Tôi cũng tin Alan Turing hiểu điều này,
và khi ông nghĩ bài kiểm tra vào năm 1950,
ông cũng xem như đó là khiêu khích triết học.
Và kết luận thứ hai của tôi là
khi ta dùng bài kiểm tra Turing với thơ,
chúng ta không thật sự kiểm tra khả năng của những chiếc máy tính
bởi vì thuật toán cấu tạo nên thơ,
chúng khá là đơn giản và đã tồn tại, khoảng từ những năm 1950.
Những gì chúng ta đang làm với bài kiểm tra Turing về thơ,
là thu thập những ý kiến về cái gì hình thành nên tính con người.
Vì thế, điều mà tôi đã tìm ra,
chúng ta đã nhìn thấy điều này trước đó,
chúng ta thấy rằng William Blake giống một con người hơn
so với Gertrude Stein.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là
William Blake thật sự giống con người hơn
hay là Gertrude Stein giống máy tính hơn.
Chỉ đơn giản là định nghĩa con người không ổn định.
Điều này khiến tôi hiểu rằng
con người không phải là một khái niệm lạnh lùng, cứng nhắc.
Thật ra, đó là thứ gì đó được xây dựng với những quan điểm của chúng ta
và là thứ thay đổi theo thời gian.
Và kết luận cuối cùng của tôi
là máy tính ít hay nhiều,
hoạt động như một tấm gương phản chiếu bất kỳ ý tưởng nào của con người
mà chúng ta cho nó.
Chúng ta cho máy tính Emily Dickson,
nó phản chiếu Emily Dickson lại chúng ta.
Chúng ta cho nó William Blake,
thì đó sẽ là điều phản chiếu lại chúng ta.
Chúng ta cho nó Gertrude Stein,
điều chúng ta nhận lại chính là Gertrude Stein.
Hơn bất cứ công nghệ nào,
máy tính chính là một tấm gương phản chiếu bất ký ý tưởng nào mà con người dạy nó.
Tôi chắc chắn rằng rất nhiều người trong các bạn đã nghe
rất nhiều về trí thông minh nhân tạo gần đây.
Và phần lớn cuộc nói chuyện là về
chúng ta có tạo ra được nó hay không?
Chúng ta có thể tạo một chiếc máy tính thông minh?
Chúng ta có thể tạo ra một chiếc máy tính sáng tạo?
Điều có vẻ được hỏi đi hỏi lại
là liệu ta có thể làm ra chiếc máy tính-như-con người?
Nhưng những gì chúng ta đã thấy cho đến bây giờ
chính là con người không phải là một thực tế khoa học,
đó là một ý tưởng tiếp nối, luôn chuyển dịch
và là thứ thay đổi theo thời gian.
Vì thế khi chúng ta bắt đầu vật lộn với những ý tưởng
về trí thông minh nhân tạo trong tương lai,
chúng ta không chỉ nên hỏi chính mình,
"Ta có thể tạo ra nó không?"
Mà chúng ta cũng nên tự hỏi
"Ý tưởng nào của con người mà chúng ta muốn phản chiếu lại?"
Đây là một quan điểm triết học,
và nó không thể được trả lời chỉ bởi phần mềm,
mà còn đòi hỏi một chút suy ngẫm về nhân loại, về nhân sinh.
Cảm ơn.
(Vỗ tay)