[JAK DRAKULA ZOSTAŁ NAJSŁYNNIEJSZYM WAMPIREM ŚWIATA?]
Ponad 100 lat po śmierci swojego twórcy
Drakula pozostaje najsłynniejszym wampirem w historii.
Ten transylwański arystokrata, który nie był wtedy ani pierwszym,
ani najbardziej znanym wampirem,
może popadłby w niepamięć, gdyby nie zrządzenie losu.
Drakula po raz pierwszy pojawił się w powieści Brama Stokera z 1897 roku
pod tym samym tytułem.
Początki mitów o wampirach były jednak zupełnie inne.
Krwiożercze potwory były znane w folklorze już od co najmniej 800 lat.
To słowiański folklor dał nam słowo "wampir"
albo "upir" w starorosyjskim.
Pierwszy znany zapis pochodzi z XI wieku.
Opowieści o wampirach znane były już w czasach przedchrześcijańskich
i przetrwały mimo prób wyeliminowania przez Kościół wierzeń pogańskich.
Historie o wampirach pochodzą z błędnej interpretacji chorób,
jak wścieklizna
czy pelagra,
oraz procesu rozkładu ciała,
kiedy gazy uwalniające się z ciała i krew wypływająca z ust
mogły stworzyć wrażenie, że ciało niedawno ożyło i piło krew.
Wampiry opisywano jako opuchnięte, z przerośniętymi zębami i paznokciami.
Upowszechniły się rytuały mające zapobiec powstaniu z martwych,
jak chowanie ciał z czosnkiem czy ziarnami maku,
a także przebijanie,
palenie
i okaleczanie.
Wampiry pozostały lokalnym fenomenem do XVIII wieku,
kiedy Serbia stała się terenem walk między dwoma potęgami,
cesarstwem Habsburgów
i Imperium Osmańskim.
Austriaccy żołnierze i urzędnicy państwowi zauważyli i udokumentowali
dziwne zwyczaje pogrzebowe.
Ich doniesienia stały się powszechnie znane.
Histeria wymknęła się spod kontroli i w 1755 roku
i cesarzowa Austrii była zmuszona wysłać na miejsce osobistego lekarza.
Lekarz położył kres plotkom,
publikując wnikliwy raport naukowy.
Panika osłabła, ale wyobrażenia o wampirach przedostały się
na Zachód Europy,
czego skutkiem był "Wampir" z 1819
i "Carmilla" Josepha Sheridana Le Fanu z 1872 roku.
Książka ta miała ogromny wpływ
na młodego irlandzkiego krytyka teatralnego, Brama Stokera.
Stoker, urodzony w Dublinie w 1847 roku,
do 7. roku życia był przykuty do łóżka przez tajemniczą chorobę.
Matka opowiadała mu wtedy historie ludowe
i prawdziwe horrory,
w tym własne przeżycia z epidemii cholery z 1832 roku.
Wspominała o chowanych żywcem w masowych grobach.
Stoker pisał później fantastykę, romanse i historie przygodowe,
a w 1897 roku stworzył "Drakulę".
Choć pierwowzorem głównego bohatera
miał być Wład III Drakula,
czyli Wład III Palownik,
w rzeczywistości łączy ich tylko imię.
Inne elementy zostały zaczerpnięte
z różnych książek ery wiktoriańskiej,
jak "Tajemniczy nieznajomy".
W chwili wydania powieść cieszyła się tylko umiarkowaną popularnością.
Nie była nawet najbardziej znanym utworem Stokera
i została tylko krótko wspomniana w jego nekrologu z 1912 roku.
Dopiero walka o prawa autorskie miała zupełnie zmienić losy Drakuli
i zapewnić mu literacką sławę.
W 1922 roku niemieckie studio nakręciło niemy film "Nosferatu",
nie płacąc tantiem.
Mimo zmiany imion bohaterów i wątków epizodycznych,
powiązania były oczywiste i pozwane studio zbankrutowało.
Żeby zapobiec dalszym plagiatom,
wdowa po Stokerze nałożyła prawa autorskie
na inscenizację "Drakuli", dając na nią licencję
przyjacielowi rodziny, Hamiltonowi Deane'owi.
Choć adaptacja Deane'a drastycznie zmieniła historię,
stała się klasykiem,
głównie dzięki występowi Beli Lugosi na Broadwayu.
Lugosi stał się gwiazdą w kinowej wersji wytwórni Universal z 1931 roku,
dając Drakuli wiele swoich charakterystycznych cech.
Od tego czasu Drakula pojawił się w wielu adaptacjach,
odnajdując życie wieczne daleko poza stronami książki.