Thế giới đầy những vật thể đáng kinh ngạc
và kho tàng di sản văn hóa phong phú.
Và khi ta có thể tiếp cận được chúng
ta cảm thấy choáng ngợp, ta bị thu hút mạnh mẽ.
Nhưng rất thường xuyên,
con người sống mà không được thực sự tiếp cận với nghệ thuật và văn hóa.
Những gì có thể được kết nối khi ta bắt đầu khám phá các di sản,
những địa danh đẹp và nghệ thuật trên thế giới này?
Trước khi chúng ta bắt đầu bài thuyết trình này,
tôi chỉ muốn chú ý tới một số điểm sau.
Trước hết, tôi không phải là chuyên gia về nghệ thuật hay văn hóa.
Tôi chỉ tình cờ đến với nó, nhưng giờ tôi đang rất yêu nó.
Thứ hai, tất cả những thứ tôi sẽ cho các bạn thấy
thuộc về các bảo tàng, kho lưu trữ và các tổ chức tuyệt vời
là đối tác của chúng tôi.
Không gì trong số đó thuộc về Google.
Và cuối cùng, những gì bạn thấy phía sau tôi
đã có thể xem được ngay lúc này trên điện thoại di động,
trên máy tính xách tay của các bạn.
Đây là nền tảng hiện nay của chúng tôi, nơi bạn có thể dễ dàng khám phá
hàng ngàn bảo tàng và vật thể sẵn có,
với những chi tiết có độ phân giải cực kỳ cao.
Sự đa dạng về nội dung chính là điều tuyệt vời ở đây.
Nếu chúng tôi chỉ có hội họa châu Âu,
hay mỹ thuật hiện đại,
tôi nghĩ nó sẽ hơi nhàm chán.
Ví dụ như tháng này, chúng tôi giới thiệu kênh "Lịch Sử Người Da Đen"
với 82 triển lãm có chọn lọc,
nói về nghệ thuật và văn hóa trong cộng đồng đó.
Chúng tôi cũng có một số vật tuyệt vời đến từ Nhật Bản,
xoay quanh chủ đề nghề thủ công, mang tên "Tạo ra tại Nhật Bản."
Và một trong những triển lãm yêu thích của tôi,
mà thực ra chính là ý tưởng của bài nói này,
-- Tôi không ngờ sẽ trở thành một người say mê búp bê Nhật Bản.
Nhưng giờ thì tôi như vậy, nhờ có triển lãm này,
nó đã thực sự cho tôi biết nhiều điều về sự lành nghề
đằng sau cái hồn của một con búp bê Nhật.
Tin tôi đi, điều đó rất thú vị.
Hãy tin tôi.
Vậy, hãy tiếp tục luôn.
Một điểm ngắn gọn mà tôi muốn trình bày trong nền tảng này,
mà bạn có thể chia sẻ với con mình và bạn bè ngay lúc này,
là bạn cũng có thể ghé thăm tất cả những học viện ảo tuyệt vời này.
Gần đây, chúng tôi có một ý tưởng là hợp tác với Bảo tàng Guggenheim ở New York,
nơi bạn có thể được trải nghiệm thế nào là
thực sự đang ở đó.
Bạn có thể xuồng tầng trệt
và tôi cho rằng rõ ràng là, phần lớn các bạn đã đến đây.
Và các bạn có thể chiêm ngưỡng được kiệt tác kiến trúc đó.
Nhưng hãy hình dung sự tiếp cận này có ý nghĩa thế nào với một đứa trẻ ở Bombay,
hiện đang học kiến trúc,
và chưa có cơ hội đến Bảo tàng Guggenheim.
Bạn rõ ràng có thể nhìn ngắm những vật trưng bày tại bảo tàng này,
bạn có thể xem kỹ hơn, và làm được những điều khác nữa.
Có rất nhiều thông tin ở đây.
Nhưng đây không phải mục đích bài nói của tôi hôm nay.
Điều này đang tồn tại ngay lúc này.
Những gì ta đang có chính là nền tảng của một tương lai đầy lý thú phía trước
khi đề cập tới văn hóa nghệ thuật
và khả năng tiếp cận nghệ thuật và văn hóa.
Tôi đứng trên sân khấu hôm nay cùng người bạn hiện tham gia chương trình nghệ sĩ lưu trú
tại văn phòng của chúng tôi ở Paris, tên Cyril Diagne,
là giáo sư giảng dạy thiết kế tương tác
tại Đại học ECAL ở Lausanne, Thụy Sĩ.
Cyril và nhóm kỹ sư của chúng tôi đang làm việc cùng nhau
để cố gắng tìm ra những liên kết và làm hiển thị một vài trong số đó.
Giờ tôi sẽ trình bày nhanh thôi.
Vật bạn thấy phía sau tôi -- ồ, để dễ hiểu hơn:
Nhìn thấy vật thực tế luôn luôn tốt hơn.
Trong trường hợp mọi người nghĩ tôi đang cố sao chép vật thực.
Tiếp tục nào.
Vật bạn đang thấy phía sau tôi là Thần Vệ nữ của Berekhat Ram.
Nó là một trong những vật cổ nhất thế giới,
được tìm thấy tại Cao nguyên Golan khoảng 233,000 năm trước đây,
và hiện đang được đặt tại Bảo tàng Israel ở Jerusalem.
Nó cũng là một trong những vật cổ nhất trên nền tảng của chúng tôi.
Phóng to lên nào.
Chúng ta bắt đầu từ một vật này.
Nếu chúng ta thu nhỏ hình lại
và thực sự thử trải nghiệm vụ nổ lớn về văn hóa của riêng ta?
Nó sẽ trông như thế nào?
Đây là việc chúng tôi làm hàng ngày tại Viện Văn hóa --
hơn sáu triệu đồ tạo tác văn hóa được các học viện chọn lọc và đưa đến đây,
để thực sự tạo ra những kết nối này.
Bạn có thể du hành xuyên thời gian,
bạn có thể hiểu hơn về xã hội của chúng ta qua đây.
Bạn có thể nhìn vào nó qua cảnh trông xa của hành tinh ta,
và quan sát xem nó sẽ thế nào nếu không có biên giới,
nếu chúng ta chỉ tổ chức nghệ thuật và văn hóa.
Ta cũng có thể sắp xếp chúng theo mốc thời gian,
việc mà đối với một kẻ mê dữ liệu như tôi, là vô cùng hấp dẫn.
Bạn có thể dành hàng giờ nhìn vào mỗi thập kỉ
và những đóng góp trong thập kỉ đó, trong những năm đó
cho mỹ thuật, lịch sử và văn hóa.
Chúng tôi rất muốn dành hàng giờ chỉ cho các bạn xem mọi thập kỉ,
nhưng hiện giờ không đủ thời gian.
Vì vậy bạn có thể thực sự tự làm điều này trên điện thoại của mình.
(Vỗ tay)
Nhưng nếu các bạn không phiền và có thể vỗ tay lúc sau,
tôi không muốn hết thời gian,
vì tôi muốn cho các bạn xem rất nhiều thứ thú vị.
Rất nhanh thôi:
bạn có thể di chuyển từ đây đến một ý tưởng rất hay khác.
Vượt lên trên bức ảnh đẹp,
đồ họa hay,
mục đích là gì, nó có ích như thế nào?
Ý tưởng tiếp theo xuất phát từ việc thảo luận với những người phụ trách
mà chúng tôi có tại các bảo tàng,
mà tiện thể, là những người tôi vô cùng yêu mến,
bởi họ đã cống hiến cả đời mình cố gắng kể những câu chuyện này.
Một người phụ trách nói với tôi, "Amit, sẽ thế nào
nếu anh có thể tạo ra bảng biểu của người phụ trách ảo
nơi toàn bộ sáu triệu vật này
được trưng bày cho ta có thể thấy được những mối liên kết giữa chúng?"
Tin tôi đi, bạn có thể dành rất nhiều thời gian, nhìn ngắm những vật khác nhau.
và hiểu được chúng đến từ đâu.
Đó là một trải nghiệm Ma trận điên rồ.
(Cười)
Tiếp tục nào,
lấy ví dụ từ họa sĩ Vincent Van Gogh nổi tiếng thế giới
đã được trình bày rất hợp lý trên nền tảng này.
Nhờ có những học viện đa dạng trong dự án,
chúng tôi có được hơn 211 tác phẩm hội họa tuyệt vời với độ nét cao của họa sĩ này,
giờ được sắp xếp rất đẹp trong tầm mắt.
Và khi nó được phân giải, và khi Cyril đi sâu hơn,
bạn có thể thấy toàn bộ chân dung tự họa,
tranh tĩnh vật.
Nhưng tôi chỉ muốn nhấn mạnh một ví dụ,
rất đúng thời điểm:
"Phòng Ngủ."
Đây là một tác phẩm hội họa có ba bản sao --
một ở Bảo tàng Van Gogh tại Amsterdam,
một ở Bảo tàng Orsay tại Paris,
và một ở Viện Nghệ thuật Chicago,
nơi hiện nay đang tổ chức một buổi họp hợp nhất
cả ba tác phẩm này trong thực tế.
Tôi nghĩ sẽ chỉ diễn ra đến lần hai này thôi.
Nhưng nó được hợp nhất kỹ thuật số và ảo để bất cứ ai cũng nhìn ngắm được
theo một cách rất khác,
và bạn sẽ không bị xô đẩy như khi xếp hàng trong đám đông.
Hãy đưa các bạn đi tham quan "Phòng Ngủ" nhanh thôi,
để bạn có thể trải nghiệm điều mà chúng tôi làm với mỗi vật.
Chúng tôi muốn hình ảnh nói lên nhiều nhất có thể
trên một nền tảng kỹ thuật số.
Tất cả những gì bạn cần là kết nối internet và một chiếc máy tính.
(Vỗ tay)
Và Cyril này, nếu anh có thể vào sâu hơn, nhanh thôi.
Xin thứ lỗi, vì đang trực tuyến
nên hãy cho Cyril một chút thời gian --
điều này có thể thực hiện được với mọi vật:
mỹ thuật hiện đại, đương đại, thời kỳ Phục Hưng, vv.,
thậm chí cả điêu khắc.
Đôi khi bạn không biết điều gì có thể thu hút mình
đến với một tác phẩm nghệ thuật hay một bảo tàng hay một khám phá văn hóa.
Vậy nên với bản thân tôi, quả là một thử thách
vì khi tôi quyết định làm việc này toàn thời gian tại Google,
mẹ tôi đã không ủng hộ.
Tôi yêu mẹ,
nhưng bà nghĩ tôi đang lãng phí cuộc đời với thứ bảo tàng này.
Và đối với bà, bảo tàng là thứ bạn tới khi đang trong kỳ nghỉ,
bạn đánh dấu và thế là xong, phải không?
Và mất khoảng bốn năm rưỡi,
tôi mới thuyết phục được người mẹ Ấn Độ kính yêu của mình
rắng thực sự, điều này rất đáng giá.
Và cách mà tôi làm là, một ngày tôi nhận ra là bà rất thích vàng.
Nên tôi bắt đầu chỉ cho bà xem toàn bộ vật có chất liệu vàng.
Và điều đầu tiên mẹ hỏi tôi là,
"Chúng ta mua những thứ này thế nào?"
(Cười)
Và rõ ràng, lương tôi không cao đến thế,
nên tôi nói, "Chúng ta không thể làm vậy, mẹ à.
Nhưng mẹ có thể khám phá chúng qua mạng."
Và rồi giờ đây mẹ tôi -- mỗi lần gặp tôi, đều hỏi,
"Còn vàng, còn bạc trong dự án của con nữa không? Chỉ cho mẹ được không?"
Và đó là ý tưởng tôi đang gắng làm rõ.
Bạn bắt đầu thế nào không thành vấn đề,
miễn là bạn có tham gia.
Một khi đã tham gia, bạn sẽ bị cuốn hút.
Tiếp tục nào,
thực ra có một ý tưởng khá tinh nghịch,
để làm rõ mục đích tiếp cận,
và tôi sẽ nói nhanh thôi về ý tưởng này.
Ta đều biết thật tuyệt khi được trực tiếp chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật.
Nhưng ta cũng biết hầu hết chúng ta không thể,
thậm chí với những ai đủ tài chính, nó vẫn khá phức tạp.
Cyril, ta có thể bắt đầu chuyến đi nghệ thuật được không? Ta gọi nó là gì nhỉ?
Chúng tôi chưa có một cái tên hay cho nó.
Nhưng về cơ bản, chúng tôi có khoảng 1,000 học viện,
68 đất nước tuyệt vời.
Nhưng hãy bắt đầu với Rembrandt.
Có lẽ chỉ đủ thời gian cho một ví dụ.
Nhưng nhờ sự đa dạng,
chúng tôi có khoảng 500 tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời của Rembrandt
từ 46 học viện và 17 quốc gia.
Giả dụ như vào kỳ nghỉ tiếp theo của mình,
bạn muốn đến xem từng tác phẩm một.
Đó là lịch trình của bạn,
bạn có thể sẽ đi 53,000 kilomet,
ghé thăm khoảng 46 học viện,
và một thông tin thêm, bạn có thể sẽ thải ra 10 tấn CO2.
(Cười)
Nhưng hãy nhớ, đó là nghệ thuật,
nên bạn có thể biện minh cho điều này bắng một cách nào đó.
Hãy tiếp tục với điểm tiếp theo,
một thứ thuộc chuyện môn và thú vị hơn một chút.
Toàn bộ những gì chúng tôi cho các bạn xem sử dụng siêu dữ liệu để tạo nên kết nối.
Nhưng rõ ràng ngày nay chúng ta có một thứ thú vị
mà nhiều người nói tới, là máy học (machine learning).
Nên điều chúng tôi suy nghĩ là, hãy bỏ qua siêu dữ liệu,
mà nhìn vào những gì máy học có thể làm
phụ thuộc hoàn toàn vào nhận dạng thị giác với toàn bộ bộ sưu tập này.
Thứ chúng tôi tạo ra được là bản đồ rất thú vị này,
các cụm này không có thông tin hệ quy chiếu nào,
mà chỉ sử dụng hình ảnh để nhóm các vật vào với nhau.
Đối với chúng tôi, mỗi cụm chính là một khám phá nghệ thuật.
Nhưng chúng tôi muốn chỉ các bạn xem một trong số đó nhanh thôi,
chính là cụm tranh chân dung tuyệt vời này
chúng tôi đã tìm được từ các bảo tàng trên toàn thế giới.
Nếu anh có thể phóng to thêm một chút, Cyril.
Để cho các bạn thấy, bạn có thể du ngoạn qua các bức chân dung.
Về cơ bản, bạn có thể làm tương tự với tranh thiên nhiên, hay tranh vẽ ngựa
và các cụm thì rất phong phú.
Khi nhìn thấy những bức chân dung này,
chúng tôi đã nghĩ, "Này, liệu ta có thể làm gì đó vui vui cho lũ trẻ,
hay thứ gì đó nghịch nghịch
để khiến mọi người hứng thú với tranh chân dung?
Bởi tôi chưa thực sự thấy
trẻ nhỏ thực sự hào hứng muốn tới phòng trưng bày tranh chân dung.
Tôi muốn cố gắng nghĩ ra điều gì đó.
Nên chúng tôi đã tạo ra một thứ gọi là kết nối chân dung.
Nó khá là dễ hiểu,
nên tôi sẽ để Cyril đưa gương mặt ưu tú của anh ấy lên.
Và cơ bản là, khi anh ấy di chuyển đầu,
ta đang kết nối các bức chân dung khác nhau từ nhiều bảo tàng trên khắp thế giới.
(Vỗ tay)
Tôi không biết các bạn thế nào,
nhưng khi tôi cho cháu trai và chị gái mình xem,
phản ứng của họ thật phi thường.
Tất cả những gì họ hỏi tôi là, "Khi nào ta có thể đi xem thứ này?"
Và nhân tiện, nếu tốt bụng,
Cyril này, liệu anh có thể cười và tìm một bức hạnh phúc?
Ồ, thật hoàn hảo.
Nhân tiện, điều này không được tập trước.
Chúc mừng, Cyril. Hay lắm. Ồ, chà.
Hãy tiếp tục thôi; nếu không sẽ hết cả thời gian mất.
(Vỗ tay)
Nghệ thuật và văn hóa cũng có thể rất vui phải không?
Với thử nghiệm cuối cùng của chúng tôi --
chúng tôi gọi những việc này là "thử nghiệm" --
thử nghiệm cuối cùng này quay lại với máy học.
Chúng tôi cho các bạn xem các cụm, cụm thị giác,
nhưng sẽ thế nào nếu chúng tôi yêu cầu máy đặt tên những cụm này?
Sẽ thế nào nếu nó có thể tự động gắn nhãn, không sử dụng siêu dữ liệu nào?
Thứ chúng tôi có là kiểu trang tìm kiếm này,
nơi chúng tôi đã ghép được khoảng 4,000 nhãn.
Và chúng tôi chưa làm gì đặc biệt ở đây,
mà chỉ thu thập bộ sưu tập thôi.
Và chúng tôi tìm thấy nhiều mục thú vị.
Ta có thể bắt đầu với những chú ngựa, một mục rất đơn giản.
Bạn cho rằng sẽ nhìn thấy chiếc máy đưa đến
những hình ảnh về ngựa, phải không?
Và bạn cũng để ý rằng, ngay kia,
có một hình ảnh rất trừu tượng
nhưng máy vẫn nhận biết được và nhóm lại vào mục 'ngựa'.
Chúng tôi cũng có một cái đầu ngựa tuyệt vời ở đây.
Và mỗi bức có những nhãn tên thể hiện lý do nó được nhóm vào mục này.
Vậy hãy tiếp tục với một điều khác rất khôi hài và thú vị với tôi,
vì tôi không hiểu mục này xuất hiện thế nào.
Nó được gọi là "Lady in Waiting." (Người thị nữ)
Cyril này, nếu anh thực hiện nhanh,
các bạn có thể thấy những hình ảnh tuyệt vời
về những người phụ nữ đang chờ đợi hay tạo dáng, tôi đoán vậy.
Tôi không thực sự hiểu.
Nhưng tôi đã cố tìm cách liên lạc hỏi bảo tàng,
"Đây là gì? Chuyện gì đang diễn ra ở đây vậy?"
Và điều này thật lôi cuốn.
Trở lại với vàng một chút,
tôi muốn tìm kiếm 'vàng'
và thử xem máy gắn nhãn toàn bộ vàng thế nào.
Nhưng thực ra, nó không gắn nhãn là vàng.
Vì ta đang sống ở thời hiện đại,
nên nó đánh dấu là "bling-bling" (lấp lánh).
(Cười)
Tôi đang làm khó Cyril, vì tôi đang nói quá nhanh.
Cơ bản là, bạn tìm thấy ở đây tất cả những vật lấp lánh
mà các bảo tàng trên thế giới sắp xếp cho bạn.
Và cuối cùng, để kết thúc bài nói và những thử nghiệm này,
điều tôi mong các bạn cảm nhận sau đây là niềm hạnh phúc và cảm xúc.
Và ta sẽ thấy điều gì khi ta thấy niềm hạnh phúc?
Nếu ta thực sự nhìn ngắm toàn bộ những vật
được gắn nhãn "niềm hạnh phúc,"
bạn cho rằng sẽ thấy sự hạnh phúc, tôi đoán vậy.
Nhưng có một thứ rất hấp dẫn và thú vị xuất hiện
chính là tác phẩm nghệ thuật này của Douglas Coupland,
người bạn cũng đang tham gia chương trình lưu trú nghệ sĩ,
mang tên, "Tôi Nhớ Trí Óc Thời-Tiền-Internet của Mình."
Tôi không biết vì sao chiếc máy cảm thấy nhớ trí não tiền Internet của nó,
đã được gắn nhãn ở đây,
nhưng đó là một suy nghĩ rất thú vị.
Đôi khi tôi cũng nhớ trí óc thời tiền Internet của mình,
nhưng không phải khi khám phá nghệ thuật và văn hóa trên mạng.
Vậy nên hãy lấy điện thoại, máy tính của bạn ra,
ghé thăm các bảo tàng.
Và một lời kêu gọi nữa gửi tới những chuyên viên lưu trữ,
sử gia, người phụ trách bảo tàng tuyệt vời,
những người đang ngồi tại bảo tàng, bảo tồn nền văn hóa này.
Điều nhỏ nhất ta có thể làm là tiếp cận nghệ thuật và văn hóa mỗi ngày
cho ta và con cháu chúng ta.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)