Opowiem wam dzisiaj
o problemie, który jest mi bliższy
niż możecie sobie wyobrazić.
Przybyłem do Wielkiej Brytanii 21 lat temu
w poszukiwaniu azylu.
Miałem 21 lat.
Musiałem opuścić Demokratyczną Republikę Konga,
mój dom, gdzie byłem działaczem studenckim.
Chciałbym, by moje dzieci spotkały się kiedyś
z rodziną w Kongo.
Chcę powiedzieć, co Kongo ma wspólnego z wami.
Najpierw chciałbym was o coś poprosić.
Sięgnijcie do kieszeni
i wyciągnijcie telefony.
Poczujcie ten znajomy ciężar,
jak naturalnie palce przesuwają się po przyciskach.
(Śmiech)
Jaki byłby świat bez niego?
Łączy nas z bliskimi,
rodziną, przyjaciółmi i współpracownikami
w domu i za granicą.
To symbol połączonego świata.
Jednak to, co trzymacie w dłoni zostawia za sobą ślad krwi.
Sprowadza się to do jednego minerału:
tantalu, wydobywanego w Kongo jako koltan.
To antykorozyjny przewodnik ciepła.
Magazynuje energię w telefonach,
playstation i laptopach.
Wykorzystuje w lotnictwie i sprzęcie medycznym
w postaci stopu.
Jest tak silny,
że wystarczą bardzo niewielkie ilości.
Byłoby świetnie, gdyby historia się na tym kończyła.
Niestety to, co trzymacie w dłoni
nie tylko umożliwiło niesamowity postęp techniczny
i rozwój przemysłu,
ale przyczyniło się też do niewyobrażalnego
ludzkiego cierpienia.
Od 1996 roku ponad 5 mln ludzi zgineło
w Demokratycznej Republice Konga.
Kobiety, mężczyźni i dzieci
byli gwałceni, torturowani czy zniewoleni.
Gwałtu służy jako broń,
wywołuje strach
i wyludnia całe okolice.
Pogoń za tym minerałem
dolała oliwy do ognia
toczącej się w Kongo wojny.
Ale nie wyrzucajcie jeszcze telefonów.
30 tys. dzieci zostało zwerbowanych
i zmuszonych do walki w grupach zbrojnych.
Kongo konsekwentnie zajmuje pierwsze miejsce
w zestawieniach stanu zdrowia i biedy na świecie.
Co ciekawe, Program Środowiskowy ONZ
ocenił wartość kraju
na ponad 24 tryliony dolarów.
Zarządzany przez państwo przemysł kopalniany upadł
a kontrola nad kopalniami
została rozdzielona.
Koltan jest z łatwością kontrolowany przez grupy zbrojne.
Jeden z nielegalnych szlaków handlowych
prowadzi przez granicę z Rwandą,
gdzie kongijski tantal funkcjonuje jako rwandyjski.
Ale nie wyrzucajcie jeszcze telefonów.
Ironia tkwi w tym,
że technologia która kładzie te niszczycielskie
wymagania na Kongo
to ta sama,
która zwróciła uwagę na tę sytuację.
O sytuacji w Kongo i o kopalniach,
wiemy tak wiele
dzięki komunikacji,
którą umożliwiają telefony komórkowe.
Tak jak podczas Arabskiej Wiosny
w czasie ostatnich wyborów w Kongo
wyborcy mogli wysyłać wiadomości
z posterunków policji
do centrali w stolicy, Kinszasie.
W momencie ogłoszenia wyników diaspora, Centrum Cartera,
kościół katolicki i inni obserwatorzy
połączyli siły,
by zwrócić uwagę na niedemokratyczny wynik głosowania.
Telefony komórkowe dały ludziom na całym świecie
narzędzie do pozyskania wolności politycznej.
Zrewolucjonizowały sposób,
w jaki porozumiewamy się na naszej planecie,
umożliwiły zmiany w polityce.
Staneliśmy
w obliczu paradoksu.
Telefon jest narzędziem wolności
i narzędziem opresji.
TED zawsze podkreśla to,
co może dla nas zrobić technologia
w swojej skończonej formie.
Nadszedł czas
na zadanie dotyczących jej pytań.
Skąd się bierze?
Kto ją tworzy?
I po co?
Mówię bezpośrednio do was,
społeczności TED
i do wszystkich nas oglądających na ekranie,
telefonie, na całym świecie
i w Kongo.
Technologia służy komunikacji,
a także temu, byśmy mogli to przekazać.
Obecnie
nie ma jasnego sposobu na sprawiedliwy handel,
ale jest już znaczący postęp.
W USA niedawno uchwalono prawo
wymierzone przeciwko łapówkarstwu i wykroczeniom w Kongo.
Prawo uchwalone niedawno w Wlk. Brytanii można wykorzystać w ten sam sposób.
W lutym Nokia przedstawiła nową politykę
dotyczącą pozyskiwania minerałów w Kongo,
napisano też petycję do Apple
z prośbą o wolny od konfliktów iPhone.
Wśród studentów
prowadzone są kampanie,
by uczynić szkoły wolnymi od konfliktu.
Nie jesteśmy jeszcze u celu.
Musimy wciąż zwiększać nacisk
na producentów telefonów,
by zmienili metody pozyskiwania źródeł.
Kiedy po raz pierwszy pojawiłem się w Wielkiej Brytanii 21 lat temu
tęskniłem za domem,
za rodziną i przyjaciółmi, których zostawiłem w kraju.
Komunikacja była niezwykle trudna.
Wysyłanie i otrzymywanie listów zajmowało miesiące.
Często nigdy nie docierały do odbiorcy.
Nawet gdyby było mnie stać
na płacenie rachunków telefonicznych,
jak większość ludzi w Kongo,
moi rodzice nie mieli telefonu.
Dzisiaj moi synowie,
David i Daniel,
mogą rozmawiać z moimi rodzicami i ich poznać.
Dlaczego mamy pozwalać
by tak wspaniały i niezbędny produkt
był przyczyną
niepotrzebnego cierpienia ludzi?
Domagamy się żywności i odzieży
ze sprawiedliwego handlu.
Czas domagać się też takich telefonów.
To idea warta rozpowszechniania. Dziękuję.
(Aplauz)