Bạn đã bao giờ để ý đến tầm quan trọng của đại dương tới cuộc sống chưa?
Đại dương bao phủ hai phần ba bề mặt Trái Đất.
Chúng tạo ra một nửa lượng oxi cho chúng ta.
Chúng điều hoà khí hậu toàn cầu.
Chúng tạo ra việc làm, thuốc chữa bệnh và thực phẩm,
trong đó có 20 phần trăm lượng protein cung cấp cho dân cư toàn cầu.
Người ta vẫn nghĩ rằng các đại dương quá rộng lớn
để con người có thể tác động vào.
Hôm nay tôi sẽ cho các bạn thấy một sự thật khủng khiếp
đang biến đổi các đại dương mang tên sự axit hoá các đại dương,
hay người anh em song sinh của biến đổi khí hậu.
Bạn có biết rằng đại dương hấp thụ 25 phần trăm tổng lượng khí carbon dioxide
mà ta thải ra môi trường hay không?
Đây chỉ là một trong nhiều tác dụng to lớn của đại dương
kể từ khi carbon dioxide trở thành khí nhà kính chính
gây nên biến đổi khí hậu.
Nhưng khi ta thải ngày càng nhiều hơn
khí carbon dioxide vào khí quyển
thì lượng khí bị hoà tan trong nước biển càng lớn.
Và đây chính là điều thay đổi thành phần hóa học đại dương.
Khi carbon dioxide hoà tan vào nước biển,
một chuỗi phản ứng hoá học diễn ra.
Thật may cho các bạn,
tôi không có thời gian để nói quá sâu về chuỗi phản ứng đó.
Nhưng bạn cần biết càng nhiều CO2 hòa vào nước biển,
thì nồng độ pH của nước biển giảm xuống.
Điều đó đồng nghĩa với sự tăng tính axit của nước biển.
Quá trình đó được gọi là sự axit hoá đại dương.
Và điều đó đang diễn ra song song với biển đổi khí hậu.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu sự axit hoá đại dương trong hơn 20 năm.
Đây là số liệu khảo sát tại Hawaii,
đường trên cùng thể hiện sự gia tăng nhanh chóng của nồng độ carbon dioxide,
viết tắt là CO2, trong khí quyển.
Đây là hệ quả trực tiếp do con người gây ra.
Đường ngay bên dưới thể hiện sự gia tăng của nồng độ khí carbon dioxide
hoà tan trên bề mặt nước biển,
bạn thấy mức tăng của thông số này
tương đương với mức tăng CO2 trong khí quyển suốt thời gian khảo sát.
Đường dưới cùng thể hiện sự thay đổi thành phần hoá học.
Khi càng nhiều khí carbon dioxide hòa tan vào nước biển,
thì mức pH của nước biển càng giảm,
nói cách khác, các đại dương đang có xu hướng bị axit hoá.
Các nhà khoa học cũng đang tìm hiểu sự axit hoá đại dương ở Ireland,
họ đến từ Viện Hải dương học và Đại học Quốc gia Galway.
Chúng tôi cho rằng sự axit hoá ở đây cũng đang diễn ra với mức độ tương đương
ở khắp các đại dương lớn trên thế giới.
Biến đổi khí hậu đang gõ cửa từng nhà.
Tôi sẽ nêu một ví dụ về cách chúng tôi thu thập dữ liệu
để quan sát sự thay đổi của nước biển.
Đầu tiên chúng tôi thu thập lượng lớn các mẫu nước trong mùa đông.
Tại vùng bắc Đại Tây Dương,
chúng tôi đã gặp phải vài cơn bão rất mạnh--
nên chúng không phù hợp với những ai dễ say sóng,
nhưng chúng tôi đã thu thập vài dữ liệu rất giá trị.
Chúng tôi đặt thiết bị này ở bên mạn thuyền,
đáy thiết bị được lắp các cảm biến
để thu thập các thông số của nước biển quanh nó,
chẳng hạn nhiệt độ hay nồng độ oxy hoà tan.
Sau đó chúng tôi thu thập mẫu nước ở đây vào trong các chai lớn.
Chúng tôi bắt đầu thu thập ở vùng đáy biển sâu trên bốn ki-lô-mét
ngoài khu vực thềm lục địa,
thiết bị sẽ lấy nhiều mẫu nước lần lượt từ đáy biển tới mặt biển.
Chúng tôi mang các mẫu nước lên thuyền,
chúng tôi hoặc có thể phân tích chúng ngay tại thuyền
hoặc tại phòng thí nghiệm trên bờ để hiểu rõ hơn về thành phần hoá học.
Vì sao chúng tôi cần nghiên cứu chúng?
Và ảnh hưởng của axit hoá đại dương tới tất cả chúng ta là gì?
Sau đây là vài sự thật đáng lo ngại.
Độ axit của nước biển đã tăng khoảng 26 phần trăm
tính từ sau thời kỳ tiền công nghiệp, trong đó con người đóng vai trò trực tiếp.
Trừ khi ta giảm thiểu lượng phát thải khí carbon dioxide,
ta sẽ khiến độ axit trong nước biển tăng hơn 170 phần trăm
vào cuối thế kỷ này.
Thời điểm thế hệ con cháu chúng ta đang sống.
Tốc độ axit hoá này cao hơn 10 lần
so với mọi quá trình axit hoá tự nhiên ở các đại dương trong 55 triệu năm qua.
nên các sinh vật biển dường như chưa từng trải qua
sự thay đổi chóng mặt như vậy từ trước tới nay.
Nên ta không thể hình dung nổi chúng phải thích nghi ra sao.
Một quá trình axit hoá đại dương đã từng xảy ra cách đây hàng triệu năm,
nó diễn ra chậm hơn nhiều so với điều ta thấy ngày nay.
và đã dẫn đến sự tuyệt chủng của hàng loạt sinh vật biển.
Liệu lịch sử có lặp lại không?
Có lẽ vậy.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng vài loài đang thích nghi rất tốt,
nhưng số đông đang có phản ứng tiêu cực.
Một trong các vấn đề đáng lưu tâm là khi độ axit trong nước biển tăng,
thì nồng độ ion carbonate sẽ giảm.
Các ion này có vai trò đặc biệt quan trọng
trong sự hình thành vỏ hoặc mai của nhiều loài sinh vật biển,
chẳng hạn như cua, trai hoặc sò.
Một loài khác cũng bị ảnh hưởng là san hô.
Chúng cần ion carbonate trong nước biển
trong việc hình thành cấu trúc của các rặng san hô.
Khi độ axit của nước biển tăng cao,
và nồng độ các ion carbonate xuống thấp,
đầu tiên việc hình thành lớp vỏ ngoài của các sinh vật đó trở nên khó khăn hơn.
Khi nồng độ thấp hơn nữa, lớp vỏ này thậm chí hoà tan.
Đây là một con bướm biển thuộc họ thân mềm.
Chúng là nguồn thức ăn quan trọng của nhiều loài sinh vật khác,
từ các loài nhuyễn thể nhỏ bé tới loài cá voi khổng lồ.
Vỏ của loài thân mềm này được đặt vào vùng biển
có độ pH tương đương với mức chúng tôi dự báo vào cuối thế kỷ này.
Chỉ sau 45 ngày tồn tại trong môi trường pH thực tế,
bạn thấy đấy chiếc vỏ này đã gần như tan hoàn toàn trong nước.
Axit hoá đại dương tác động trực tiếp tới các mắt xích trong chuỗi thức ăn--
và tới các bữa ăn hằng ngày của ta.
Ai ở đây thích ăn tôm, ốc hay cá hồi?
Và còn bao nhiêu loài khác
có nguồn thức ăn bị thu hẹp nữa?
Đây là một mẫu san hô ở vùng biển lạnh.
Và bạn có biết về sự tồn tại của chúng ở Ireland,
ngay gần thềm lục địa của chúng ta?
Chúng làm tăng đa dạng sinh học và giúp ích cho một số loài thuỷ sản.
Vào cuối thế kỷ này, ta được dự báo rằng
khoảng 70 phần trăm số rặng san hô ở toàn bộ các vùng nước lạnh
sẽ phải sống trong môi trường nước có hại cho cấu trúc của chúng.
Ví dụ cuối cùng, về những rặng san hô tươi tốt ở vùng nhiệt đới.
Chúng được đặt trong môi trường nước có độ pH giống với mức dự báo năm 2100.
Chỉ sau sáu tháng, các cấu trúc san hô này gần như đã biến dạng hoàn toàn.
Các rặng san hô đóng góp vào sự sống
của 25 phần trăm của toàn bộ các sinh vật sinh sống dưới biển.
Toàn bộ các sinh vật biển.
Bạn thấy rõ rằng axit hoá đại dương là mối hiểm hoạ toàn cầu.
Tôi có một bé trai mới tám tháng tuổi.
Nếu ta không hành động ngay để giảm thiểu tình trạng này,
tôi chẳng dám nghĩ đến những đại dương ra sao khi con tôi trưởng thành.
Các đại dương sẽ bị axit hoá.
Chúng ta đã thải quá nhiều carbon dioxide vào bầu khí quyển.
Nhưng ta có thể kìm hãm quá trình này.
Ta có thể ngăn chặn kịch bản tệ nhất.
Cách duy nhất để làm điều đó
là giảm thiểu lượng khí carbon dioxide ta đang thải ra.
Điều này có vai trò quan trọng cho tôi, bạn, nền công nghiệp và môi trường sống.
Ta cần chung sức hành động, kìm hãm sự ấm lên toàn cầu,
kìm hãm sự axit hoá đại dương,
và chung tay vì một đại dương và một hành tinh khoẻ mạnh
cho thế hệ chúng ta và những thế hệ mai sau.
(Vỗ tay)