Bức họa "Người Vitruvius,"
phác thảo của Leonardo,
đã trở thành một biểu tượng
tiêu biểu cho thời Phục Hưng.
Nhưng tại sao?
Chỉ là bản phác thảo đơn giản thôi mà?
Không đúng!
Hãy trả lời câu hỏi này
từ khía cạnh toán học.
Ta đều biết cách tính diện tích hình tròn.
Lấy số pi
nhân với bình phương bán kính.
Ta cũng biết tìm diện tích hình vuông:
Bằng cách nhân hai cạnh với nhau.
Nhưng làm sao để lấy diện tích hình tròn
và tạo ra hình vuông có diện tích tương ứng?
Đây là bài toán "Biến tròn thành vuông"
được đặt ra lần đầu tiên từ thời cổ đại.
Và như nhiều ý tưởng cổ đại khác
nó đã được hồi sinh trong thời Phục Hưng.
Hóa ra,
vấn đề này không có đáp án
vì bản chất của số pi,
nhưng đó lại là một câu chuyện khác.
Bức vẽ này,
ảnh hưởng bởi ghi chép của
kiến trúc sư người La Mã, Vitruvius,
đặt một người đàn ông ở trung tâm
của một hình tròn và một hình vuông.
Vitruvius cho rằng rốn
là trung tâm cơ thể người
và nếu ta dùng một cái com-pa
và đặt đầu kim ở phần rốn,
thì sẽ vẽ được một vòng tròn hoàn hảo quanh thân người.
Ngoài ra, Vitruvius còn nhận ra rằng
sải tay và chiều cao
của một người có độ lớn gần bằng nhau,
cho nên một người cũng có thể nằm vừa vặn trong một hình vuông.
Leonardo đã dùng ý tưởng đó
để giải quyết một cách ẩn dụ việc "Biến tròn thành vuông",
sử dụng con người như đơn vị đo cho cả hai hình.
Tuy nhiên, Leonardo không chỉ nghĩ về Vitruvius.
Có 1 hệ tư tưởng mới
tại Ý lúc bấy giờ
gọi là Chủ nghĩa Tân Platon.
Phong trào dùng khái niệm cũ
mà Platon và Aristotle đã phát triển từ thế kỷ IV,
gọi là Sợi xích của Sự tồn tại.
Với niềm tin rằng vũ trụ có cấp bậc
giống như một sợi xích,
sợi xích đó bắt đầu ở vị trí cao nhất là Chúa,
sau đó đi xuống là các thiên thần,
các hành tinh,
các vì sao,
và mọi sinh vật sống
cuối cùng kết thúc với bọn quỷ dữ.
Ban đầu, phong trào này cho rằng
vị trí của con người trong sợi xích
nằm chính xác ở trung tâm.
Vì thân xác con người sẽ chết đi
nhưng linh hồn thì bất tử,
nên loài người chia vũ trụ làm đôi.
Tuy nhiên, trong khoảng thời gian
Leonardo vẽ "Người Vitruvius",
Pico della Mirandola, người theo Tân Platon,
lại có ý tưởng khác.
Ông tách loài người khỏi sợi xích
tuyên bố con người có khả năng đặc biệt
để lựa chọn bất kỳ vị trí nào họ muốn.
Pico khẳng định Chúa muốn có
1 giống loài có thể hiểu được
vẻ đẹp và sự phức tạp của vũ trụ mà Ngài tạo ra.
Đó là nguyên nhân loài người ra đời,
và Ngài đặt họ ở trung tâm vũ trụ,
với khả năng trở thành bất kỳ ai họ muốn.
Theo Pico, dọc theo sợi xích,
loài người có thể đi xuống và cư xử như một con thú,
hoặc đi lên và cư xử như một vị thần,
tùy chúng ta lựa chọn.
Khi xem xét bức phác họa,
dù có thay đổi vị trí của người đàn ông,
anh ta vẫn nằm trong diện tích
cùa một hình tròn và một hình vuông.
Nếu mô tả vũ trụ bằng hình học,
có lẽ, bản phác họa muốn nói
chúng ta có thể tồn tại ở bất cứ đâu.
Con người có thể tồn tại mọi nơi
cả mặt hình học
lẫn mặt triết lý.
Chỉ một bản phác họa,
Leonardo đã kết hợp
toán học,
tôn giáo,
triết học,
kiến trúc,
và nghệ thuật đương thời.
Chính vì vậy nó trở thành
biểu tượng của cả một thời đại.