Վիտրուվյան մարդու տվյալ պատկերը, որը վերցվել է Լեոնարդոյի գծագրերից,
դարձել է Վերածննդի ամենատարածված խորհրդանիշերից մեկը:
Իսկ ինչու՞:
Սա գրիչով և թանաքով արված հասարակ նկար է, այնպես չէ՞:
Իհարկե ոչ:
Փորձենք այս խնդիրը լուծելու համար դիմել մաթեմատիկային:
Մենք գիտենք՝ ինչպես հաշվել շրջանագծի մակերեսը:
ՎԵրցնում ենք π-ի արժեքը և բազմապատկում շառավղի քառակուսու հետ:
Գիտենք նաև ինչպես հաշվել քառակուսու մակերեսը:
Այն հավասար է հիմքի քառակուսուն:
Իսկ ինչպե՞ս շրջանագծի մակերեսից ստանալ նույն մակերեսով քառակուսի:
Սա շրջանագծին քառակուսի արտագծելու խնդիրն է,
որի մասին առաջին անգամ խոսվել է է հնագույն աշխարհում:
Անտիկ աշխարհի մի շարք գաղափարների նման
այն վերստին քննարկվել է Վերածննդի ժամանակ:
Պարզվում է, որ այս խնդիրը լուծում չունի
π-ի էության պատճառով,
բայց սա ընդհանրապես այլ խնդիր է:
Լեոնարդոյի ուրվանկարը,
որը հռոմեացի ճարտարապետ Վիտրուվիուսի գաղափարների հիման վրա են կառուցված,
տեղադրում են մարդուն և՛ շրջանագծի, և՛ քառակուսու կենտրոնում:
Վիտրուվիուսը ենթադրում էր, որ մարդու պորտը նրա մարմնի կենտրոնն է,
և եթե կարկինը դնենք մարդու փորին,
նրա մարմնի շուրջ կարելի է գծել կատարյալ շրջան:
Ավելին, Վիտրուվիուսը նշում էր, որ ձեռքերի երկարությունը և մարդու հասակը
մարդկային մարմինը դարձնում են հավասարչափ,
այսպիսով, նրա շուրջ ճշգրիտ արտագծելով քառակուսի:
Լեոնարդոն օգտագործեց Վիտրուվիուսի գաղափարները
անուղղակիորեն լուծելով շրջանագծին քառակուսի արտագծելու խնդիրը՝
մարդուն որպես երկու պատկերների մակերես դարձնելով:
Լեոնարդոն ոչ միայն Վիտրուվիուսի գաղափարներն է հաշվի առել:
Իտալիայում առաջ էր եկել մտավորական ուղղություն, որը կոչվում էր նեոպլատոնիզմ:
Այս գաղափարախոսությունը վերցրել էր 4րդ դարում կիրառվող հասկացությունը,
որը զարգացրել էին Պլատոնը և Արիստոտելը,
որը կոչվում էր «Էության մեծ շղթա»:
Ըստ այս սկզբունքի, տիեզերքը ստորակարգ շղթայի է նմանվում,
որը սկսվում է Աստծուց,
հետո գալիս են հրեշտակները, մոլորակները, աստղերը, կյանքի բոլոր ձևերը,
և ավարտվում է չար հոգիներով և սատանայով:
Զարգացման իր վաղ շրջանում,
այս գաղափարախոսությունը մարդկային ցեղը տեղադրում էր այս շղթայի մեջտեղում:
Քանի որ մարդիկ ունեին մահկանացու մարմին և անմահ հոգի,
տիեզերքը բաժանվում էր 2 հավասար մասի:
Երբ Լեոնարդոն ստեղծեց Վիտրուվյան մարդուն, այնուամենայնիվ,
նեոպլատոնիստ Պիքո Դելլա Միրանդոլան այլ պատկերացումներ ուներ:
Նա մարդկությանը անջատել էր վերոնշյալ շղթայից
և հայտնել, որ մարդկությունը ունի եզակի հնարավորություն
ընտրելու յուրաքանչյուր աստիճանը:
Պիքոն նշում էր, որ Աստված ցանկացել է ստեղծել մի էություն,
ով կհասկանար այն գեղեցիկ և խրթին աշխարհը, որ նա արարել էր:
Այսպես ծագել էր մարդկային ցեղը,
որը նա տեղադրել է տիեզերքի կենտրոնում
և որը հնարավորություն ուներ ընդունել այն ձևը, որը կկամենար:
Մարդիկ, ըստ Պիքոյի,
կարող էին հայտնվել շղթայի վերջում, հավասարվելով կենդանիներին,
կամ հայտնվել դրա սկզբում, դառնալով արարիչ.
ամեն ինչ մեր ձեռքում է:
Ուսումնասիրելով ուրվանկարը՝
կարեղ ենք տեսնել, որ մարդու դիրքը փոխելով,
նա կարող է ծածկել շրջանագծի ու քառակուսու ազատ մասերը:
Եթե այս աշխարհը հիմնված է երկրաչափության վրա,
ապա այս ուրվանկարը ենթադրում է,
որ մենք կարող ենք դրա բաղադրիչներից դուրս գոյություն ունենալ:
Մարդը կարող է ընդունել յուրաքանչյուր երկրաչափական դիրք,
նույնը կարելի ասել նաև փիլիսոփայորեն:
Միևնույն պատկերում, Լեոնարդոն կարողացավ միավորել մաթեմատիկան, կրոնը,
փիլիսոփայությունը, ճարտարագիտությունը և իր ժամանակի ստեղծագործական հմտությունները:
Զարմանալի չէ, որ այն դարձավ իր ժամանակաշրջանի ականավոր խորհրդանիշերից: