İnsanlar kendini kandırma konusunda tam bir uzmandır.
Kendimizi, yanlış olan şeylere inanarak ve doğru olanlara
inanmayı reddederek kandırırız.
Kendini kandırma konusuna
kendimi bir hâyli kaptırmaya başladığımda yüksek lisans yapıyordum.
Ve bu konu dünyamı alt üst etti.
Her yerde ve herkeste
bu olguyu görüyordum.
Küçüçük ayrıntılarda kendimize yalan söyleriz,
bu gün gerçekte ne kadar yemek yedik
ya da sürücü ehliyetimizde gerçek kilo ve boyumuzu
neden belirtmediğimiz gibi.
(Kahkahalar)
Çok istediğimiz hedeflerimizi yansıtmakta yalan söyleriz:
"Bu gece sadece bir bardak şarap içeceğim,"-
en az 3 bardak içeceğimi bildiğim halde. (Kahkalar)
Toplumsal idealleri desteklemek için yalan söyleriz:
"Eşim dışında hiç kimseyi cinsel olarak düşünmemişimdir,"
çünkü bu kabul edilemez.
Hayattaki en önemli seçimler hakkında yalan söyleriz,
evlendiğimiz kişiyle evlenme ya da mesleğimizi seçme nedenimiz gibi.
Maalesef, etraftaki onca romantikler için,
aşk bu seçimlerin çok azının yegâne nedenidir.
Kendini kandırma, benim romantik ilişkilerimde olduğu kadar
hiçbir yerde belirgin değildi.
Bırakılma korkusu kanımı donduruyordu.
Terk edilme korkum bugün bile kabul etmekte zorlanacağım
şeyleri yapmama neden oldu-
kaygılı bir şekilde telefon beklemek,
söylediği yerde olup olmadığını kontrol etmek için araba sürmek,
tekrar tekrar beni sevip sevmediğini sormak.
O zamanlar, bunun hiç birini size söyleyemezdim,
çünkü kendi kendime kabul ettirmeyi başaramamıştım.
Özünde, kendimize yalan söyleriz
çünkü kendimize gerçeği itiraf edecek ve bunu takip edecek sonuçlarla
başa çıkabilecek psikolojik dayanıklığa sahip değiliz.
Bunu söylemişken, kendimizi nasıl kandırdığımızı anlamak
dolu dolu yaşamın en etkili yoludur.
Gerçekten kim olduğumuzu kabul ettiğimizde,
değişme olasılığına sahip oluruz.
Bu fotoğrafa bakıp,
'Yalancılar' diye düşünmek zor.
(Kahkaha)
Ancak kendini kandırmaya yönelik eğilimlerimiz burada başlar.
Çok küçük yaşlardan itibaren kendimizi ve çevremizi
gözlemleyip çıkarımlar yapmaya başlarız.
Doğru ya da yanlış, çıkarımlarımız kimliğimizi etkiledi.
Yetişkin olarak en fazla, çocukluğumuzda
yaşadığımız psikolojik acı gerçeklerin şu andaki hâlimizi nasıl etkilediği
konusunda yalan söyleme eğilimindeyiz.
Belki babanız tarafından ihmal edildiğiniz,
tek ebeveyne sahip bir evde büyüdünüz.
Sizinle ilgili bir sorun olduğunu öğrendiniz-
yeterince zeki, yeterince çekici, yeterince atletik değildiniz.
İnsanların sizi sevmesi için,
mükemmel olmanız gerektiğini öğrendiniz.
Yetişkin biri olarak,
biri yetersizliklerinize değindiğinde,
yoğun kaygı hissettiniz ancak kökenini inkâr ettiniz.
Belki çocukken kendinizi çirkin hissettiniz, çünkü
görünüşünüzle alay edildi.
Duygusal acı karşısında yemek yemeyi öğrendiniz.
Yetişkin olarak, sabit bir kiloda kalmakta zorlandınız, çünkü
yeme alışkanlığınızın açlıkla ilişkisi yoktu.
Belki ebeveynlerinizin kavgalarına maruz kaldınız.
Çatışmadan kaçmayı öğrendiniz.
Şimdi, olumsuz duygularınızı bile kabul etmekte zorlanıyorsunuz.
Her ne kadar her birimizin çocukluk deneyimleri özel olsa da,
öğrendiklerimiz, yetişkin olarak kendimize söylediğimiz
yalanlarla kendini gösterecektir.
İnsanın doğası konusundaki psikolojik kuramlar kendimizi
nasıl kandırdığımızı anlamamıza yardımcı olabilir.
Yalan söylemeyi ilk kez egonun savunma mekanizmalarıyla Sigmund Freud tanımladı:
Bunlar, bizim benlik duygumuzun özünü, yani egomuzu
bizi incitecek bilgiden koruyan psikolojik stratejilerdir.
İnkâr:
Bir şeyin doğru olduğuna inanmayı reddetmek,
doğru olsa da.
"Alkolle bir problemim yok,"- her gün içmeme rağmen.
"Kıskanmıyorum,"-
Eşimin e-postasını gizlice kontrol ediyor olsam da.
Mantığa bürüme:
Özrümüzü geçerli kılacak bir neden oluşturmak.
"Bana bu kadar haksızlık yapmasaydın, sana bağırmazdım,"
böylece bağırmamı makulleştiriyorum.
"Sigaranın sağlığıma zarar verdiğini biliyorum,
ancak rahatlamamı sağlıyor,"
böylece sigara içmeyi makulleştiriyorum.
Yansıtma:
Hoş olmayan bir özelliğimizi alıp başka birine atfetme.
"Ben öyle değilim. Sen öylesin."
Çıktığınız insana ilginizi kaybettiğinizde,
"Bu ilişkiye hazır değilsin,"
gibi şeyler söyleriz,
gerçekte, aslında, bu ilişkiye sen hazır değilsin ve
asla olmayacaksın!
Bilişsel-davranışsal alanın öncüleri
düşüncelerimizin bizi bilişsel çarpıtmalarla-
mantıkdışı düşüncelerle- nasıl kandırdığını tanımlarlar.
Kutuplaşmış Düşünce: Uçlarda düşünme.
"Ya kurabiye yemeyeceğim ya da tüm kutuyu yiyeceğim,
çünkü bir kurabiye yediğimde,
diyetimi zaten bozmuş oluyorum, öyleyse yemeğe devam etsem de olur."
Duygusal Nedensellik:
Duygularımızın gerçeği doğru bir şekilde yansıttığını düşünmek.
"Kırılmış hissediyorum; öyleyse bana kötü bir şey yapmış olmalısın."
"Aptal gibi hissediyorum, öyleyse aptalım."
Aşırı genelleme:
Tek bir olumsuz olayı sonsuz bir yenilgi döngüsü olarak görmek.
Kötü bir ayrılık yaşantısından sonra,
"Her zaman yalnız olacağım" diye düşünürsünüz.
İşte terfi alamadığınızda,
"Kariyerimde asla başarılı olamayacağım" diye düşünürsünüz.
Varoluşsal bir bakış açısından,
yaşamın sunduklarından kaçmak için kendimizi kandırırız-
karşılaştığımız "insan olmanın" getirdiği temel gerçekliklerden.
Ölüm- hepimiz öleceğiz.
Nihai yalnızlık-
tek bir fiziksel bedende yaşayan tek bir insan olarak doğduk.
Anlamsızlık;
hayatımız esasında ona biz anlam katmadığımız sürece anlamsız;
ve özgürlük-
kendimize karşı sorumluyuz çünkü seçme özgürlüğüne sahibiz.
Bu gerçeklerle yüzleşmekten kaçmak için, sıklıkla kendimize yalan söyleriz:
"Yetiştirilme tarzımdan dolayı böyleyim;"-
bu şekilde seçimlerimin sorumluluğundan kaçınırım.
"haberlerdeki kötü şeyler benim başıma asla gelmez;"-
çünkü bir şekilde özelim ve kötülüklerden özellikle korunuyorum.
"Vasiyet yazmayacağım. Gencim. Nasıl olsa ölmeyeceğim;"-
böylece ölümlülüğümüzü inkâr ederiz.
Çok kültürlü ve feminist psikologlar,
kültürel normların içselleştirilmesinin bizi nasıl etkilediğini tanımlarlar.
Burada, kendimizi kültürel olarak
inanmaya koşullandığımızın doğru olduğuna inandırarak kandırırız,
gerçekten inandığımız şeyin doğru olduğuna karar vermek yerine.
Kültürel normlara uymak için kendinizden ödün verdiğiniz olur mu?
Belli bir görünüşe sahip olman gerektiğine,
belli bir kiloda olman,
belli bir miktar gelire sahip olman, evlenmen,
çocuk sahibi olman, dindar olman gerektine inanıyor musunuz
olmanız gerekiyor mu,
yoksa bunun sizin için uygun olduğuna mı inanıyorsunuz?
İnsan doğasının tüm bu kuramları bizim her gün
kendimizi nasıl kandırdığımızı anlamamıza yardımcı olur.
Neden umursayasınız ki?
Kendini kandırma müthiş acı ve pişmanlığa yol açar.
Dürüst olmaktan kaçınmak için,
sıklıkla kendimize ve başkalarına zararı dokunan
seçimlerde bulunuruz-
uyuşturucu, içki, yeme, alışveriş, kumar, hırsızlık, yalana başvurabilir,
insanları terk edebilir ya da duygusal yüklerimizi
en sevdiklerimize yükleyebiliriz.
Ya da, değişmemeyi tercih edebiliriz,
çaresizken ya da
etrafımızdakilere ciddi zarar verdiğimizde bile.
Geçen hayatı pişmanlıkla anmak olağanüstü acı verici,
çünkü geçmişteki seçimlerinizi değiştiremezseniz.
Daha önce paylaştığım gibi,
romantik ilişkilerimde çok zorlandım.
Güvende hissetmediğimi biliyordum,
ancak erkek arkadaşımın hatası olduğuna inandım-
sadece beni daha çok arasa, beni sevdiğini daha sık söylese,
kendimi güvende hissederdim.
Gerçek ise,
güvende hissetmem için onun yapabileceği hiç bir şey yoktu,
çünkü benim hislerimin onunla hiç bir alakası yoktu.
Güvende hissetmememin nedeni çocukken insanların beni
her zaman terk edeceğini öğrenmemdi
ve yaşamımı bu inançla uyuşan seçimler yaparak yaşadım.
Kim olduğumuza ilişkin tam bir sorumluluk almadığımızda,
kendimizi ve etrafımızdaki herkesi incitiriz.
Öyleyse ne?
Kendimize söylediğimiz yalanları fark etmeye nasıl başlayabiliriz?
Nasıl daha dürüst yalancılar hâline gelmeye başlayabiliriz?
İlk adım öz farkındalık-
kendi gözlemcimiz oluruz.
Herhangi bir şeye karşı güçlü bir duyguya sahip olduğunuzda,
durup bekleyin.
Söyledikleriniz yaptıklarınızla uyuşmadığında,
durup bekleyin.
Mantıkdışı düşüncelere sahip olduğunuzda,
durup bekleyin.
Kendinize sorun:
Benim hakkımda bu ne söylüyor?
Benzer şekilde, çoğumuz başımıza gelen bir şey ya da birinin
etkisinden kurtulmak için büyük çaba harcarız
ve genellikle yaşamımızdaki çatışmalardaki payımızı araştırmaktan kaçınırız.
Bir konu ya da kişi hakkında çözüme ulaşamadığınızda,
durup bekleyin.
Kendinize sorun:
Bu duruma tepkim benim hakkımda ne söylüyor?
Daha dürüst ve farkında olmaya başladığımızda
seçimlerimizde de daha sorumlu olmaya başlarız.
Eğer bir konuda kendimizi güvensiz hissettiğimizi kabul edersek
-ki hepimiz hissederiz-
bir seçimle karşı karşıya kalırız:
güvensizliğimizin üstesinden gelmeye çalışacağız
ya da çalışmayacağız.
Her neye karar verirsek,
güvensizliğimizin sonuçlarına ilişkin artık daha çok sorumluluğa sahibiz,
çünkü artık daha iyisini biliyoruz.
Gerçekle yüzleştiğinde değişmemek de bir seçim.
Her ne kadar hayatımızdaki pek çok olayı kontrol edemesek de,
onlara verdiğimiz tüm tepkilerden sorumluyuz.
Bu bağlamda, kendimizi kandırmayla
yüzleşmenin en iyi yollarından biri
psikoterapidir.
Psikoterapi, tüm hayatınız boyunca
yalnızca sizin faydanıza olan
tek ilişki olacaktır.
Buna rağmen, terapi hakkında büyük bir stigma mevcut.
İnsanlar sıklıkla, "Terapiye ihtiyacım yok.
Terapi sadece kendi kendine baş edemeyen deliler içindir,"
gibi şeyler söylerler.
Gerçek şu ki, başka bir insana karşı tamamıyla savunmasız olmak
müthiş cesaret ister.
Eğer bunu kabul etme cesaretine sahipseniz terapi gerçek bir armağandır.
Kendimizi kandırmayla yüzleşmek hayat boyu süren bir yolculuktur.
Değişiriz ve dünya bize kendimizi anlamamız için
yeni fırsatlar sunar.
Her zaman öğrenecek yeni şeyler vardır.
Başarılı bir akademisyen olma yolunda mükemmel bir fırsata sahiptim.
Burada UNLV'de kadro almıştım, iki yıl önce.
Ve aşağı yukarı 6 hafta sonra işsizdim,
çünkü istifa ettim.
Kadro almak ve sonra işi bırakmak
herhangi birinin bir öğretim üyesinden bekleyeceği son şeydir.
Özellikle ben. Psikolojiye bayılırım!
Öğretmeyi seviyorum. Araştırmayı seviyorum. Bölümümü seviyorum.
UNLV'deki deneyimim olağanüstüydü.
Ancak gerçek şu ki, tutkum akademiye yönelik değildi artık.
Bunu kendime kabul etmek, zulüm derecesinde acıydı!
Çünkü tüm kendimi kandırma eğilimlerim
ve güvensizliklerimle yüzleşmek zorundaydım.
"Ya insanlar hayal kırıklığına uğrarsa?"
Ailem ne diyecek?
Ne yapacağım? Ya kendime bakacak param olmazsa?
Eğer bir profesör değilsem ben neyim?
Peki ya tüm hayatım değişirse!?
Peki ya tüm hayatım değişmezse?"
Eğer akademik dünyada kalmayı seçmiş olsaydım,
büyük bir psikolojik bedel ödeyecektim.
Kendime, gerçekle yüzleştiğimde kendim için farklı seçimler
yapabilecek kadar güçlü olmadığımı itiraf etmek zorunda kalacaktım.
Daha dürüst yalancılardan olun.
Kendinize söylediğiniz yalanlar hakkında daha dürürst olmayı seçin.
Kendiniz için en tatmin edici hayatı seçmek için gerçeği kullanın,
çünkü sadece tek bir hayata sahipsiniz.
(Alkış)