Mensen zijn meesters in zelfbedrog.
We maken onszelf dingen wijs die niet waar zijn
en we weigeren waarheden te accepteren.
Toen ik studeerde,
begon ik me pas echt in zelfbedrog te verdiepen.
Het zette mijn wereld op zijn kop.
Ik zag het overal,
bij iedereen.
We liegen tegen onszelf over de kleinste details,
zoals hoeveel we vandaag echt hebben gegeten
en waarom we niet onze echte lengte en gewicht
op ons rijbewijs lieten zetten.
(Gelach)
Onze leugens beschrijven onze goed voornemens:
"Ik drink vanavond maar één glas wijn" --
terwijl ik heel goed weet dat het er minstens drie worden.
Onze leugens verwoorden onze sociale idealen:
"Ik heb nooit seksuele fantasieën over iemand anders dan mijn partner",
want dat zou niet acceptabel zijn.
We liegen over onze belangrijkste levenskeuzes,
zoals waarom we deze partner of deze carrière hebben gekozen.
Helaas, voor alle romantici,
is liefde bijna nooit de volledige motivatie.
Nergens was zelfbedrog zo duidelijk als in mijn liefdesrelaties.
Ik was als de dood verlaten te worden.
Mijn angst verlaten te worden deed me dingen doen
die ik nog steeds moeilijk kan toegeven --
nerveus op een telefoontje wachten,
ergens langsrijden om te checken waar hij was,
voortdurend vragen of hij van me hield.
Op dat moment had ik je dat niet kunnen vertellen,
omdat ik het mezelf niet toe kon geven.
We liegen uiteindelijk tegen onszelf
omdat we de psychologische ruggengraat niet hebben om de waarheid toe te geven
en de consequenties daarvan te aanvaarden.
Het onder ogen zien van ons zelfbedrog
is de meest effectieve weg naar een bevredigend leven.
Zodra we namelijk toegeven wie we echt zijn,
kunnen we beginnen met veranderen.
Het is moeilijk om deze foto te zien en te denken:
leugenaars!
(Gelach)
Maar onze neiging tot zelfbedrog begint hier.
Vanaf heel jonge leeftijd beginnen we rond te kijken
en conclusies te trekken over onszelf en onze omgeving.
Correct of niet, die conclusies hebben onze identiteit beïnvloed.
Als volwassenen willen we vooral liegen
over hoe psychologisch pijnlijke situaties die we als kind hebben meegemaakt,
hebben beïnvloed wie we tegenwoordig zijn.
Misschien groeide je op in een eenoudergezin,
waar je door je vader werd verwaarloosd.
Je kwam erachter dat er iets mis met je was --
je was niet slim genoeg, aantrekkelijk genoeg, atletisch genoeg.
Je besloot dat je, om mensen van je te laten houden,
perfect moest zijn.
Als volwassene,
als iemand je op je onvolkomenheden wijst,
voel je een enorme onrust maar ontken je waar dat uit voortkomt.
Misschien voelde je je lelijk als kind omdat je werd geplaagd om je uiterlijk.
Je leerde om te eten als reactie op emotionele pijn.
Als volwassene valt het je niet mee je gewicht stabiel te houden,
omdat je eetgedrag weinig met honger te maken heeft.
Misschien zag je je ouders ruziën.
Je leerde conflicten uit de weg te gaan.
Nu vind je het zelfs al lastig om een negatieve emotie te erkennen.
Al zijn de ervaringen uit de kindertijd voor ieder van ons uniek,
wat we hebben geleerd, zal tot uiting komen
in de leugens die we onszelf als volwassene vertellen.
Psychologische theorieën over de menselijke aard
kunnen ons helpen ons zelfbedrog te begrijpen.
Sigmund Freud beschreef als eerste liegen als ego's verdedigingsmechanismen:
psychologische strategieën die ons ego beschermen
-- ons basisidee van ons 'zelf' --
van informatie die ons zou kwetsen.
Ontkenning:
weigeren iets als waar aan te nemen,
ook al is het dat.
"Ik heb geen probleem met alcohol" --
ook al drink ik iedere dag.
"Ik ben niet jaloers" --
ook al controleer ik stiekem de e-mails van mijn partner.
Rationalisering:
redenen verzinnen om onszelf te verontschuldigen.
"Ik had niet tegen je geschreeuwd als je me niet zo oneerlijk had behandeld";
waarmee ik mijn schreeuwen goedpraat.
"Ik weet dat roken slecht is voor mijn gezondheid,
maar het helpt me te ontspannen";
waarmee ik mijn roken rechtvaardig.
Projectie:
je neemt een vervelend aspect van jezelf en schrijft het aan een ander toe.
"Zo ben ik niet. Jij bent juist zo."
Ga je uit met iemand die je niet zo leuk vindt,
zeg je dingen als:
"Je bent niet klaar voor deze relatie",
terwijl feitelijk jij er niet klaar voor bent,
en dat ook nooit zult zijn.
Voortrekkers op het gebied van cognitieve gedragstherapie
beschrijven hoe onze gedachten ons bedriegen
door cognitieve vervormingen -- irrationele denkpatronen.
Gepolariseerd denken: in extremen denken.
"Ik eet helemaal geen koekjes of ik eet een hele doos,
want als ik er één eet,
is mijn dieet er toch aan, dus dan kan ik net zo goed dooreten."
Emotioneel redeneren:
denken dat je gevoelens de realiteit correct weergeven.
"Ik voel me gekwetst, dus jij móét wel iets vervelends hebben gedaan."
"Ik voel me stom, dus ben ik stom."
Overmatig generaliseren:
één enkel negatief voorval zien als een oneindige spiraal van nederlagen.
Na een stukgelopen relatie denken:
"Ik zal wel altijd alleen blijven."
Na die promotie op je werk te zijn misgelopen, denk je:
"Het wordt nooit wat met die carrière van mij."
Op existentieel vlak
doen we net alsof we het onvermijdbare kunnen vermijden --
de onontkoombare fundamentele realiteit van het mens-zijn:
de dood -- we gaan allemaal dood;
het ultieme alleen-zijn --
we zijn geboren als een individu in een afzonderlijk lichaam;
zinloosheid --
ons leven is inherent zinloos tenzij we er zelf een zin aan geven;
en vrijheid --
we zijn verantwoordelijk voor onszelf, omdat we vrijheid van keuze hebben.
Om deze dingen te vermijden, liegen we vaak tegen onszelf.
"Ik ben zo vanwege mijn opvoeding" --
waarmee ik de verantwoordelijkheid voor mijn keuzes afschuif.
"Die vervelende dingen in het nieuws gebeuren mij nooit" --
ik ben op mysterieuze wijze bijzonder en op unieke wijze beschermd.
"Ik maak geen testament. Ik ben nog jong. Ik ga trouwens sowieso niet dood" --
waarmee ik mijn vergankelijkheid ontken.
Multiculturele en feministische psychologen
beschrijven hoe internalisering van culturele normen ons beïnvloeden.
We nemen klakkeloos voor waar aan
wat onze cultuur ons met de paplepel heeft ingegeven,
in plaats van zelf te besluiten welke waarheid de onze is.
Compromitteer jij jezelf onder de druk van je cultuur?
Vind je dat je een bepaald uiterlijk moet hebben,
een bepaald gewicht,
een bepaald inkomen,
moet trouwen, kinderen krijgen, moet geloven,
omdat dat zo hoort
of omdat jij vindt dat dat voor jou het beste is?
Al deze theorieën over de menselijke aard
helpen ons begrijpen hoe we onszelf dagelijks voor de gek houden.
Nou en?
Zelfbedrog leidt tot enorme hoeveelheden pijn en spijt.
Om eerlijkheid uit de weg te gaan,
maken we vaak keuzes die schadelijke consequenties hebben
voor onszelf en anderen --
we gebruiken misschien drugs of alcohol,
we eten, shoppen, gokken, stelen, liegen, laten mensen in de steek
of wentelen onze emotionele bagage af op wie ons het meest dierbaar zijn.
Of we verkiezen niet te veranderen,
zelfs als we ons miserabel voelen
of ernstige schade toebrengen aan de mensen om ons heen.
Met spijt terugkijken op je leven is enorm pijnlijk,
want je kunt je vroegere keuzes niet ongedaan maken.
Zoals ik zal zei,
worstelde ik vreselijk met mijn liefdesrelaties.
Ik wist dat ik me niet veilig voelde,
maar ik stond erop dat het de schuld van mijn vriend was --
als hij me maar vaker zou bellen, vaker zei dat hij van me hield,
zou ik me veilig voelen.
In feite
was er niets wat hij kon doen om me veilig te laten voelen,
want mijn gevoelens hadden niets met hem te maken.
Ik voelde me niet veilig omdat ik als kind had geleerd
dat mensen me altijd zouden verlaten,
en ik maakte voortdurend keuzes vanuit die overtuiging.
Als we voor wie we zijn niet zelf de volledige verantwoordelijkheid nemen,
kwetsen we onszelf en onze omgeving.
En dus?
Hoe beginnen we te erkennen welke leugens we onszelf verkopen?
Hoe worden we eerlijkere leugenaars?
De eerste stap is zelfbewustzijn --
we gaan onszelf observeren.
Als je ergens een sterke emotionele reactie op hebt:
sta daar even bij stil.
Als wat je zegt niet past bij wat je doet,
wacht even.
Als je irrationele gedachten hebt:
maak pas op de plaats.
Bedenk:
wat zegt dit over mij?
Op dezelfde manier besteden we enorm veel energie
om over iets of iemand heen te komen.
En over het algemeen negeren we wat onze eigen rol is in onze conflicten.
Als je emoties inzake iets of iemand nog niet zijn geweken,
wacht dan even.
Stel jezelf de vraag:
wat zegt mijn reactie op deze situatie over mijzelf?
Als we eerlijker en bewuster worden,
nemen we gaandeweg ook steeds meer verantwoordelijkheid voor onze keuzes.
Als we toegeven dat we ergens niet zeker van zijn
-- en dat zijn we allemaal --
krijgen we nu de keuze:
gaan we aan die onzekerheid werken of niet?
Wat we ook besluiten,
we zijn nu verantwoordelijker voor de gevolgen van onze onzekerheid,
omdat we het bewust doen.
Niet veranderen wanneer we de waarheid onder ogen zien, is een keuze.
Al zijn er veel omstandigheden die we niet in de hand hebben,
zijn we verantwoordelijk voor de manier waarop we daar op reageren.
Een van de beste manieren om ons zelfbedrog onder ogen te zien
is psychotherapie.
Het is waarschijnlijk de enige relatie
die je ooit in je leven zult hebben
die louter in je eigen voordeel is.
Toch bestaat er een groot stigma rond therapie.
Mensen zeggen vaak dingen als:
"Ik heb geen therapie nodig.
Dat is alleen voor gekke en zwakke mensen die zichzelf niet kunnen helpen."
Terwijl het feitelijk enorm veel moed vergt
om je volstrekt kwetsbaar op te stellen jegens een andere persoon.
Therapie is een waar geschenk als je de moed hebt om het te accepteren.
Ons zelfbedrog onder ogen zien is een levenslange opdracht.
Telkens als wij veranderen schenkt de wereld ons nieuwe manieren
om onszelf te begrijpen.
Het leren houdt nooit op.
Ik was perfect op weg om een succesvol wetenschapper te worden.
Ik kreeg twee jaar geleden hier aan de UNLV een baan.
En over zes weken ben ik werkloos,
omdat ik ontslag heb genomen.
Een baan krijgen en dan ontslag nemen
is zo ongeveer het laatste wat je verwacht van een faculteitslid.
Met name van mij. Ik hou van psychologie!
Ik hou van lesgeven, van onderzoek en van mijn afdeling.
De UNLV was een geweldige ervaring voor me.
Maar de waarheid is dat mijn hart niet meer bij de academische wereld ligt.
Dat aan mezelf toegeven was buitengewoon pijnlijk!
Ik kwam oog in oog te staan
met al mijn neigingen tot zelfbedrog en mijn onzekerheden.
"Ga ik geen mensen teleurstellen?
Wat zal mijn gezin ervan vinden?
Wat ga ik dan doen? Kan ik de kost wel zelf verdienen?
Wie ben ik als ik geen professor ben?
Stel dat mijn hele leven verandert.
Stel dat mijn leven niet verandert!"
Als ik had besloten hier te blijven,
had ik psychologisch een gigantische prijs betaald.
Ik had moeten toegeven dat ik niet sterk genoeg was
om onder druk van de waarheid andere keuzes te maken.
Wees een eerlijker leugenaar.
Kies om eerlijker te zijn over de leugens die je jezelf vertelt.
Gebruik de waarheid om het voor jou meest bevredigende leven te leven:
je hebt er tenslotte maar één.
(Applaus)