♪ (hareketli müzik) ♪
İnternet: Arama nasıl çalışır?
Merhaba, ismim John.
Google'da arama ve makine öğrenmesi ekiplerini yönetiyorum.
Tüm dünyada insanların
hem ıvır zıvır hem de oldukça önemli sorular sormak için
arama motorlarına başvurması oldukça ilham verici.
Sahip olduğumuz en iyi yanıtları verebilmek büyük bir sorumluluk.
Merhaba, ismim Akshaya. Bing arama ekibinde çalışıyorum.
Yapay zekayı ve makine öğrenmesini inceleyeceğimiz çok zaman olacak.
Fakat kullanıcıların bunu nasıl kullanacağına odaklanmalıyız
çünkü günün sonunda toplumda bir etki bırakmak istiyoruz.
Basit bir soru soralım.
Mars'a seyahat etmek ne kadar sürer?
Bu sonuçlar nereden geldi?
Peki bu, neden diğerinden önde yer alıyor?
Pekala, haydi başlayalım. Bakalım arama motoru
talebinizi sonuca nasıl dönüştürüyor?
Bilmeniz gereken ilk şey bir arama yaptığınızda
arama motorunun aramanızı gerçek zamanda çalıştırmak için
Dünya Çapında Ağ'a gitmediği.
Bunun nedeni internet üzerinde bir milyardan fazla web sitesi olması
ve her saniye yüzlercesinin daha oluşturulması.
Arama motorunun istediğinizi bulmak için
her siteyi tek tek incelemesi sonsuza kadar sürerdi.
Aramanızı hızlandırmak için
arama motorları size sonrasında yardımcı olabilecek bilgileri
kaydetmek için öncesinde web'de sürekli olarak tarama yapar.
Bu sayede Mars'a seyahatle ilgili arama yaptığınızda
arama motoru size gerçek zamanda vermek için
ihtiyacı olana halihazırda sahiptir.
(Akshaya) İşte, şöyle çalışır.
İnternet, birbirine "köprülerle" bağlanan bir sayfalar ağıdır.
Arama motorları, sürekli olarak "Örümcek" denen bir program çalıştırır.
Örümcek, haklarında bilgi toplamak için bu web sayfalarında gezinir.
Bir köprü bulduğunda internette bulabildiği
tüm sayfaları ziyaret edene kadar takip eder.
Örümcek, ziyaret ettiği her sayfa için
bir aramada ihtiyacı olabilecek her bilgiyi kaydeder,
"arama dizini" denen özel bir veri tabanına ekler.
Şimdi, daha önceki aramamıza dönelim
ve arama motorunun sonuçları
nasıl getirdiğini anlamaya çalışalım.
Mars'a seyahat etmenin ne kadar süreceğini sorduğunuzda
arama motoru bu kelimelerin her birini
arama dizininde bulup bu kelimeleri içeren
internetteki tüm sayfaların listesini çıkarır.
Fakat yalnızca bu terimleri ararsa
önümüze milyonlarca sayfa getirebilir.
Arama motorunun size ilk sırada göstereceği
en iyi eşleşmeleri belirlemesi gerekir.
İşler burada karışıyor çünkü arama motorunun
ne aradığınızı tahmin etmesi gerekebilir.
(Akshaya) Her arama motoru kendi algoritmasını kullanarak
ne istediğinizi düşünüyorsa sayfaları ona göre sıralar.
Arama motorunun "Sıralama Algoritması" arama teriminiz sayfa başlığında mı,
tüm kelimeler yan yana mı diye kontrol edebilir.
Veya hangi sayfaları görmek isteyeceğinize
veya istemeyeceğinize karar vermesine yardımcı olacak
herhangi bir diğer hesaplamayı kullanabilir.
Google, bir arama için en ilgili sonuçları seçen en meşhur algoritmayı icat etti.
Bir sayfaya başka kaç web sayfasının bağlı olduğunu dikkate alıyor.
Çok fazla web sitesi, bir web sayfasının ilgi çekici olduğunu düşünüyorsa
aradığınız büyük olasılıkla budur.
Bu algoritmaya "Page Rank" denir.
Bunun nedeni web sayfalarını sıralaması değil
adını mucidi olan Larry Page'ten almış olmasıdır.
Kendisi, Google'ın kurucularından biridir.
Bir web sitesi, ziyaret edildiğinde para kazandığından
Spam gönderen kişiler sürekli olarak yeni yollar bulup
arama algoritmasını oyuna getirerek kendi sayfaları sonuçlarda
üstlerde sıralansın diye uğraşıyorlar.
Arama motorları sahte veya güvenilmeyen sitelerin
sıralamada üste çıkmasını önlemek için algoritmalarını düzenli olarak günceller.
Nihayetinde, güvenilmeyen sayfalara dikkat etmek size düşüyor.
Web adreslerine bakın, güvenilir bir kaynak olduğuna emin olun.
Arama programları, algoritmaları sürekli olarak geliştirip
rakiplerinden daha iyi, daha hızı sonuçlar getirmeye çalışıyorlar.
Günümüzde arama motorları sonuçlarınızı daraltmanızı sağlamak için
açıkça sunmadığınız bilgileri bile kullanıyorlar.
Diyelim ki köpek parklarını arattınız. Birçok arama motoru
yakınlarınızdaki tüm köpek parkları için sonuçları getirir.
Konumunuzu yazmamış olsanız da.
(Akshaya) Modern arama motorları
bir sayfada yazılı kelimelerden daha fazlasını,
gerçekte ne demek isteklerini de anlayıp
aramanızla eşleşen en iyi sonucu buluyorlar.
Örneğin, "fast (hızlı) pitcher" araması yaparsanız
bir sporcuyu aradığınızı anlar
"large (geniş) pitcher" araması yaparsanız
mutfakla ilgili seneçekleri bulur.
Kelimeleri daha iyi anlamak için
"Makine Öğrenmesi" denen bir şey kullanırız, bir tür "yapay zeka".
Arama algoritmalarının
bir sayfadaki harfleri veya kelimeleri yalnızca aramasını değil
o kelimelerin altında yatan anlamı anlamasını da sağlar.
(Akshaya) İnternet üstel bir büyüme sergiliyor
fakat arama motorlarını tasarlayan ekipler olarak işimizi düzgün yaparsak
istediğiniz bilgi sizden yalnızca birkaç harf uzakta olacaktır.
♪ (hareketli müzik) ♪