Hãy thử tưởng tượng bạn đang ở Rome,
và bạn vừa đi tới Bảo Tàng Vatican.
Và bạn đang dạo qua những hành lang dài,
đi qua những bức tượng, tranh tường, và rất nhiều những thứ khác nữa.
Bạn đang đi về hướng Nhà Nguyện Sistine.
Cuối cùng thì -- một hành lang dài, một cầu thang và một cánh cửa.
Bạn đang ở ngưỡng cửa Nhà Nguyện Sistine.
Vậy bạn đang mong chờ điều gì?
Những mái vòm cao vút? Những dàn hợp xướng thiên thần?
Chúng tôi không có những thứ như vậy ở đó.
Thay vào đó, bạn tự hỏi. chúng tôi có thứ gì?
Ừm, những bức màn treo cao trong Nhà Nguyện Sistine.
Và theo nghĩa đen, bao quanh bạn là những bức màn được vẽ lên,
kiểu trang hoàng nguyên bản của nhà nguyện này.
Các nhà thờ dùng những tấm thảm không chỉ để ngăn cái rét
nhưng còn như một cách để tượng trưng cho sân khấu vĩ đại của cuộc đời.
Những vở kịch mà mỗi chúng ta đóng một vai chính là một câu chuyện vĩ đại,
một câu chuyện chứa đựng toàn bộ thế giới
và được hé mở trong ba giai đoạn
của bức tranh trong Nhà Nguyện Sistine.
Tòa nhà này khởi đầu như một không gian cho một nhóm nhỏ
những giáo sỹ giàu có, học thức.
Họ cầu nguyện ở đó. Họ bầu giáo hoàng ở đó
Năm trăm năm trước,
nó là nhà thờ giáo hội cuối cùng.
Vậy, có thể bạn tự hỏi làm thế nào ngày nay nó có thể thu hút
năm triệu người mỗi năm,
với những lĩnh vực khác nhau?
Bởi vì trong không gian hạn hẹp đó, sự sáng tạo đã bùng nổ,
châm ngòi bởi sự phấn khích của biên giới địa chính trị mới,
thiêu rụi truyền thống truyền giáo cổ xưa của nhà thờ
và tạo ra một trong những điều vĩ đại nhất trong lịch sử hội họa.
Ngày nay, sự phát triển này có vai trò như một sự tiến hóa vĩ đại,
bắt đầu bằng vài kiểu ký tự,
dần dần có khả năng truyền đạt đến những khán giả
đến từ khắp nơi trên thế giới.
Sự tiến hóa này gồm ba giai đoạn,
mỗi giai đoạn ứng với một bối cảnh lịch sử.
Giai đoạn đầu có phạm vi khá hạn chế
Nó phản ánh phần nào viễn cảnh của giáo khu.
Giai đoạn thứ hai diễn ra sau khi cái nhìn của thế giới thay đổi đáng kể
sau hành trình lịch sử của Columbus;
giai đoạn ba,
khi Kỷ nguyên Khám phá ở giai đoạn hưng thịnh
và Giáo hội đứng trước thách thức
phải vươn khắp thế giới.
Họa tiết nguyên bản của nhà thờ này phản ánh một thế giới nhỏ hơn.
Có nhiều cảnh bận rộn
kể về những câu chuyện cuộc sống của Jesus và Moses
phản ánh sự phát triển của người Cơ đốc giáo và Thiên chúa giáo
Người được ủy quyền, Pope Sixtus IV,
tập hợp một nhóm các tài năng nghệ thuật của Florentine,
bao gồm những người như Sandro Botticelli
và người sau này trở thành người thầy hội họa của Michelangelo,
Ghirlandaio.
Họ phủ lên những bức tường các họa tiết màu nguyên thủy,
nếu bạn để ý, những câu chuyện này có phong cảnh tương tự
với những cảnh dùng ở lâu đài Roman hay một cảnh xứ Tuscan
để kể một câu chuyện rất xa xôi, vài thứ gần gũi hơn nhiều.
Với sự bổ sung những bức ảnh về gia đình và bạn bè Pope,
đây là sự trang trí hoàn hảo cho một khu vực nhỏ
giới hạn trong lục địa Âu.
Nhưng vào năm 1492, Tân Thế Giới được khám phá
chân trời được mở rộng,
và thế giới 133 x 46 foot này cũng phải được mở rộng.
Nó đã mở rộng,
nhờ vào những thiên tài sáng tạo,
một tầm nhìn và một câu chuyện tuyệt vời.
Lúc đó, thiên tài đầy sáng tạo là Michelangelo Buonarroti,
33 tuổi, được giao việc trang trí 12,000 feet vuông trần nhà,
một công việc rất bất lợi với anh ta.
anh ta được dạy hội họa nhưng lại bỏ để theo điêu khắc.
Các nhà tài trợ ở Florence đã nổi giận
vì anh đã ta bỏ dở cam kết,
đi đến Rome theo lời hứa hẹn một dự án điêu khắc lớn
dự án đó thất bại hoàn toàn.
Và anh ta bị bỏ lại với nhiệm vụ sơn 12 vị tông đồ
tương phản với trang trí nền trần nhà nguyện Sistine,
kiểu chung của tất cả trần nhà ở Italy.
Nhưng ông đã đối mặt với thách thức
Trong thời mà người ta dám căng buồm băng qua Đại Tây Dương,
Michelangelo dám vẽ tấm hải đồ mới
Anh ta cũng sẽ kể một câu chuyện
không có ông tổ truyền đạo, một câu chuyện về sự bắt đầu vĩ đại
câu chuyện về sáng thế (Genesis)
Không có vẻ gì dễ làm với những câu chuyện trên trần nhà
Làm sao bạn có thể đọc những cảnh náo nhiệt từ 62 feet bên dưới?
Kỹ thuật sơn đã có hơn 200 năm ở xưởng điêu khắc Florentine
lại không được thiết kế cho thể loại kể chuyện này
Nhưng Michelangelo không hẳn là thợ sơn
vậy nên anh ta dùng những thế mạnh của mình.
Thay vì sơn từng vùng theo thường lệ, khá gian nan,
anh ta dùng một cái búa và cái đục, đục một miếng cẩm thạch
để xem các họa tiết bên trong.
Michelangelo là người theo bản chất luận;
anh ta kể chuyện của mình một cách hỗn độn, linh động.
Kế hoạch này được nắm bắt bởi Pope Julius II nổi tiếng,
người đã không ngại ngùng với tài năng nổi trội của Michelangeo
Ông là cháu của Pope Sixtus IV
suốt 30 năm qua ông đã tìm hiểu hội họa và hiểu quyền năng của nó
Lịch sử đã lưu danh của Warrior Pope,
nhưng người này thừa kế từ Vatican không phải những pháo đài hay pháo binh
mà là mỹ thuật.
Ông để lại những căn phòng Raphael, nhà nguyện Sistine
nhà thờ thánh Pietro
cũng như bộ sưu tập điêu khắc Greco-Roman kỳ vỹ
rõ ràng những việc ngoài Giáo hội sẽ trở thành vườn ươm
của bảo tàng hiện đại đầu tiên thế giới, các bảo tàng Vatican.
Julius chỉ là một người
đã hình dung một Vatincan sẽ trở nên vĩnh viễn xứng đáng
qua quyền thế và vẻ đẹp,
ông đã đúng.
Cuộc chạm trán giữa hai gã khổng lồ, Michelangelo và Julius II,
đã cho chúng ta nhà nguyện Sistine.
Michelangelo đã rất tâm huyết với dự án,
anh ta đã thành công trong ba năm rưỡi,
cùng với một nhóm nòng cốt và dùng hầu hết thời gian, không ngừng nghỉ,
với tay qua đầu để vẽ câu chuyện trên trần nhà.
Hãy xem trần nhà này
và câu chuyện đang lan khắp thế giới.
Không còn là những nét nghệ thuật quen thuộc trong thế giới của bạn nữa.
Ở đây chỉ có không gian, kiến trúc và năng lượng;
một khung sơn lạ thường mở ra chín cửa nhỏ,
được thể hiện bằng điêu khắc chứ không phải sơn màu.
Và chúng ta đứng ở xa cửa vào,
xa khỏi bệ thờ và cánh cổng đóng dành cho các tu sĩ
và chúng ta nhìn chăm chú vào khoảng xa, tìm một sự bắt đầu.
Và cho dù trong phạm trù khoa học hay một thông lệ trong kinh thánh
chúng ta suy nghĩ bằng ngôn ngữ ánh sáng
Michelangelo cho ta một năng lượng khởi đầu
khi ông cho ta sự tách biệt giữa ánh sáng và bóng tối,
một họa tiết nổi sóng che mờ trong khoảng cách,
được nén lại trong không gian chật chội.
Họa tiết tiếp theo nở ra lớn hơn,
và bạn thấy họa tiết và chạm một bên vào cái bên cạnh.
Ông để lại mặt trời, mặt trăng, cây cỏ.
Michelangelo không tập trung vào cái chất đang được tạo ra,
không giống như các họa sỹ khác.
Ông tập trung vào cử chỉ sáng tạo.
Sau đó chuyển động ngưng lại, như một cái ngắt giọng trong thơ
và tạo ra sự lâng lâng.
Ông ta đang làm gì vậy?
Có phải ông đang tạo ra đất? Tạo ra biển?
Hay ông đang nhìn về công trình của mình, vũ trụ và kho báu của ông,
ví như Michelangelo phải có,
đang nhìn về công trình của ông trên trần nhà
và tuyên bố, "Nó đẹp đấy."
Bây giờ phông nền đã dựng lên,
và bạn đạt đến cực độ về sáng tạo, là con người.
Adam đá mắt, một cử chỉ nhẹ nhằm vào bóng tối.
Nhưng nhìn gần hơn,
cái chân kia khá uể oải trên mặt đất,
cánh tay thì nặng nề trên đầu gối.
Adam thiếu tia sáng nội tâm
để dẫn anh đến sự vĩ đại.
Tia sáng đó có vẻ được thảo luận bởi tác giả trên ngón tay kia,
1 milimet cách cánh tay của Adam.
Nó cho chúng ta cảm giác hồi hộp
vì chúng ta là một thời khắc trong cái liên hệ đó,
qua cách một người tìm ra mục đích của mình,
vượt lên và khẳng định đỉnh cao của sáng tạo.
Sau đó Michelangelo quăng một đường bóng.
Ai ở bên cánh tay kia?
Eve, người phụ nữ đầu tiên.
Không, cô ta không tự dưng xuất hiện. Cô ta là một phần của kế hoạch.
Cô ta luôn trong tâm trí của ông.
Hãy nhìn cô, thật thân mật với Thượng Đế đến mức tay quấn quanh ông.
Với tôi, một nhà lịch sử hội họa từ thế kỷ 21,
đây là khoảnh khắc bức vẽ chạm vào tôi.
Bởi tôi nhận ra sự tượng trưng tâm lý xã hội này
luôn luôn về đàn ông và phụ nữ
rất nhiều, đó là điểm chí cốt, trái tim của trần nhà,
là sự tạo ra người phụ nữ, không phải Adam
Và sự thật là, khi bạn thấy họ bên nhau ở vườn địa đàn,
họ quyện vào nhau
và điệu bộ tự hào biến thành sự xấu hổ.
Bây giờ bạn đang ở sự kiện quan trọng trên trần nhà
Bạn chính xác là điểm mà bạn và tôi có thể đi
không còn vào nhà thờ nữa.
Cánh cổng đóng ngăn chúng ta với căn phòng bên trong,
và chúng ta bị loại ra như Adam và Eve.
Cảnh còn lại trên trần nhà,
họ phản chiếu sự đông đúc hỗn loạn của thế giới quanh ta.
Bạn có Noah và Ark của ông và cơn lũ.
Bạn có Noah. Ông đang hy sinh và thương lượng với Thượng Đế
Có lẽ ông là đấng cứu thế.
Oh, không, Noah là người trồng nho phát minh ra rượu,
xỉn và bất tỉnh khỏa thân trong kho thóc.
Cách thiết kế trần nhà rất kỳ lạ,
bắt đầu bằng việc Chúa sáng thế,
kết thúc với vài gã say trong kho thóc.
Vậy thì, so sánh với Adam,
bạn có thể nghĩ Michelangelo đang trêu ghẹo chúng ta.
Nhưng ông muốn xua đi vẻ ảm đạm
bằng cách dùng những màu sáng ngay dưới Noah:
ngọc lục bảo, hoàng ngọc, đỏ tươi trên giáo đồ Zechariah.
Zechariah tiên đoán một tia sáng đến từ hướng Đông,
và chúng ta bị chuyển từ khớp nối này đến một điểm mới,
với những bà đồng và nhà tiên tri dẫn chúng ta đến thiên đàng.
Bạn có nam và nữ anh hùng bảo vệ đường đi,
và chúng ta đi theo những bậc cha mẹ.
Họ là động cơ của cỗ máy nhân loại vĩ đại này, cứ tiến tới.
Và giờ đây chúng ta ở đỉnh của mái vòm,
điểm cao nhất của tất cả mọi thứ,
với họa tiết trông như ông đang muốn rơi khỏi chỗ đó
vào không gian của chúng ta,
xâm lấn không gian của ta.
Đây là mấu nối quan trọng nhất.
Quá khứ gặp hiện tại.
Chi tiết này, Jonah, người đã ở ba ngày trong bụng cá voi,
với Cơ đốc giáo, đây là biểu tượng sự tái sinh của nhân loại.
qua sự hy sinh của Jesus.
nhưng đối với đa số khách tham quan bảo tàng
bằng tất cả tấm lòng của những người hằng ngày tham quan,
ông là thời khắc quá khứ xa xôi chạm và tiếp nhận hiện tại.
Mọi thứ mang chúng ta tới mái vòm mở của tường bệ thờ,
nơi ta thấy phán xét cuối cùng của Michelangelo
được sơn năm 1534 sau khi thế giới thay đổi lần nữa.
Sự cải cách đã phá vỡ Giáo hội,
đế chế Ottoman đã chọn đạo Hồi cho cả thế giới
và Magellen đã tìm ra tuyến đường ra Thái Bình Dương.
Làm cách nào một nghệ sỹ 59 tuổi chưa bao giờ rời khỏi Venice
chuẩn bị đi trò chuyện với thế giới mới?
Machelangelo chọn vẽ lên định mệnh,
khao khát thông thường đó,
bình thường với chúng ta,
là để lại một gia tài sự ưu tú.
Kể qua tầm nhìn của Cơ Đốc giáo về lời phán quyết cuối cùng,
tận thế,
Michelangelo cho bạn một chuỗi các họa tiết
người đang mang những vật thể xinh đẹp nổi bật này.
Họ không còn mặc gì không còn hình tượng
trừ một cặp.
Đó là một tổ hợp chỉ từ những cơ thể người,
391, không ai giống ai,
độc nhất như chính mỗi chúng ta.
Họ bắt đầu ở góc thấp, tách khỏi mặt đất,
vật lộn và bắt đầu bay lên.
Những người đã lên quay lại giúp những người khác,
và trong một thi tiết thú vị,
một người da đen và một người da trắng cùng được kéo lên
trong tầm nhìn vĩ đại của cộng đồng loài người
ở thế giới mới này.
Phần lớn không gian dành cho những người chiến thắng.
Ở đó bạn tìm thấy một người đàn ông và một phụ nữ trần như lực sỹ.
Họ là những người đã vượt qua tai ương
và tầm nhìn của Michelangelo về những người đương đầu với tai ương,
vượt qua những trở ngại,
giống như những vận động viên.
Bạn thấy đàn ông và phụ nữ uốn éo, tạo kiểu
trong sân khấu vĩ đại này.
Đằng sau sự sắp xếp này là Jesus,
người đầu tiên chịu đựng trên thánh giá,
giờ là một đấng toàn năng ở Thiên đường.
Và khi Michelangelo hài lòng với tác phẩm của ông,
gian nan, đình đốn, trở ngại,
chúng không giới hạn sự ưu tú, chúng rèn nó.
Giờ thì, điều này dẫn chúng ta tới một thứ dư thừa.
Đây là nhà thờ nhỏ riêng của Pope,
các tốt nhất để miêu tả là thật sự một cái nong khỏa thân.
Nhưng Machelangelo đang cố gắng sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật tốt nhất,
một ngôn ngữ nghệ thuật phổ biến nhất ông có thể nghĩ ra:
cơ thể con người.
Vậy thay vì thể hiện đạo đức như là chịu đựng hay làm chủ bản thân,
ông đã mượn từ Julius II những bộ sưu tập điêu khắc tuyệt đẹp
để thể hiện sức mạnh tiềm ẩn qua quyền năng bên ngoài.
Ngày nay, một đoạn sử hiện đại viết rằng
điện thờ quá đẹp, đến nỗi không ai còn tranh cãi.
Thực sự như vậy.
Michelangelo đã sớm phát hiện rằng nhờ vào in ấn,
những chỉ trích về khỏa thân lan khắp thế giới,
nhanh chóng, kiệt tác tâm lý xã hội của ông được gán mác khiêu dâm,
tại điểm mà ông đã thêm hai chi tiết
một người đã chỉ trích ông, nịnh thần của Giáo hoàng,
và người còn lại là chính ông, như vỏ trấu khô, không thể lực,
trong đôi tay của sự đọa đày thăm thẳm.
Năm ông mất ông đã thấy nhiều chi tiết được che lên,
chiến thắng của sự sao nhãng tầm thường với sự cổ vũ hưng thịnh vĩ đại.
Bây giờ chúng ta
ở ngay đây, ngay lúc này.
Chúng ta bị tóm vào không gian đó
giữa những sự bắt đầu và kết thúc,
trong toàn bộ sự to lớn, vĩ đại của trải nghiệm của con người.
Nhà nguyện Sistine buộc chúng ta nhìn xung quanh như là có những tấm gương.
Tôi là ai trong đây?
Có phải trong đám đông?
Tôi có phải gã say rượu?
Tôi có phải lực sỹ?
Và khi ta rời khỏi thiên đường đẹp đẽ trên này,
chúng ta có động cơ để tự hỏi câu hỏi lớn nhất cuộc đời:
Tôi là ai, và tôi có vai trò gì trong vở kịch vĩ đại của cuộc đời?
Cám ơn.
(Vỗ tay)
Bruno Giussani: Elizabeth Lev, cám ơn cô.
Elizabeth, cô có nói tới toàn bộ vấn đề khiêu dâm,
quá nhiều cảnh khỏa thân và cảnh cuộc sống và thứ không phù hợp
trong những con mắt thời đại.
Nhưng thật ra câu chuyện lớn hơn.
Nó không chỉ chỉnh sửa và thêm thắt vài chi tiết.
Tác phẩm nghệ thuật này đã gần như bị phá hủy.
Elizabeth Lev: Tác động của lời phán xét cuối cùng rất lớn.
Kỹ thuật in đảm bảo mọi người đều thấy.
Vì vậy, đây không phải thứ gì đó xảy ra trong vài tuần.
Nó đã xảy ra trong hơn 20 năm
của những chủ bút và nhà bình luận,
nói với Giáo hội,
"Các người không thể nói chúng tôi phải sống thể nào.
Các người có thấy ảnh khiêu dâm trên nhà nguyện của Pope?"
Sau những lời phản bác
cố gắng phá hủy công trình này,
nó đã kết thúc năm Michelangelo mất
Giáo hội cuối cùng đã dàn xếp
được một cách để cứu bức tranh
bằng cách đặt lên thêm 30 bức phủ,
đó cũng là nguồn gốc của che lá.
Đó là nơi chuyện xảy ra,
và nó xảy ra trong một nhà thờ đã cố gắng cứu một công trình nghệ thuật,
không thực sự cần làm xấu hay phá hủy nó.
BG: Điều mà cô vừa nói không phải một chuyến thăm cổ điển
mà là ngày này khi người ta đến thăm nhà nguyện Sistine.
(cười)
EL: Tôi không biết, anh đang quảng cáo à?
(cười)
BG: Không, không... không cần thiết đâu, chỉ là một phát biểu.
Trải nghiệm mỹ thuật ngày nay là phản ánh những vấn đề
Quá nhiều người muốn thấy điều này trong đó,
và kết quả là năm triệu người đi qua cánh cổng nhỏ bé đó
và trải nghiệm theo một cách hoàn toàn khác
chúng ta vừa làm.
EL: Đúng vậy. Tôi đồng ý. Tôi nghĩ sẽ rất tốt nếu đừng lại và ngắm.
Nhưng cũng nhận ra, ngay cả khi bạn ở trong những ngày đó,
với 28,000 người một ngày,
cả khi những ngày bạn ở đó với tất cả những người khác,
hãy nhìn quanh và nghĩ nó tuyệt thế nào
khi vài bức họa thạch cao từ 500 năm trước
có thể vẫn được vẽ bởi tất cả những người bên cạnh bạn,
đang nhìn lên trên đến rơi cả mồm.
Một phát biểu về cách mà vẻ đẹp thật sự có thể nói với chúng ta
vượt thời gian và khoảng cách địa lý.
BG: Liz, cám ơn (tiếng Ý)
EL: Cám ơn ông.
BG: Cám ơn.