Dotarliśmy do drugiej połowy lat trzydziestych.
Polityka nazistowskich Niemiec jest coraz bardziej agresywna.
W roku 1935 Niemcy ogłaszają, że
zmierzają do ponownego uzbrojenia armii.
I nie jest to ważne dlatego, że
nagle postanowili stworzyć jakąś armię.
W zasadzie, ulepszali swoje wojsko już 1933,
kiedy przejęli władzę.
Teraz jednak czuli się już wystarczająco pewni siebie,
aby publicznie ogłosić swoje intencje.
Niemcy dały światu do zrozumienia, że
niewiele ich obchodzi Traktat Wersalski,
w którym ustalono, że armia niemiecka
może składać się z maksymalnie 100 tysięcy żołnierzy.
Nastaje rok 1936.
Może pamiętacie, że
kolejnym z warunków Traktatu Wersalskiego
była zakaz zajmowania przez Niemcy Nadrenii...
czyli tego terenu oznaczonego na naszej mapie na żółto.
Warunek ten został nawet potwierdzony w 1925,
w Traktacie z Locarno, gdzie Niemcy sami
zgodzili się na rezygnację z Nadrenii.
Ale w 1936 Hitler ignoruje ustalone warunki
i zajmuje Nadrenię.
Z kolei państwa sprzymierzone--
Francuzom niezbyt się to spodobało.
Wielkiej Brytanii również
to nie odpowiadało. --
Państwa te uznały jednak, że nie jest to wystarczający powód
aby rozpętywać nową wojnę.
Nie wywierają więc na Niemcy żadnego nacisku.
Ale nastaje rok 1938.
Agresja Niemiec osiąga stan krytyczny.
W marcu 1938 w Austrii, dochodzi do zamachu stanu.
Był on zorganizowany przez Nazistów,
którym udało się obalić rząd austriacki,
i pozwolił im połączyć obydwa kraje.
... Niemcy wchodzą do Austrii...
a wszystko to potoczyło się bez rozlewu krwi.
W Austrii istniało silne poparcie
dla Nazistów.
Była tam również partia nazistowska.
Od długiego czasu
wielu Austriaków wręcz pragnęło
możliwości połączenia ich kraju z Niemcami.
Austria była i jest
krajem, gdzie mówi się po niemiecku.
Tak też w marcu - stało się.
Miejsce miał tak zwany "Anschluss" czy też zjednoczenie.
A jak możecie pamiętać,
to co się stało było również zabronione przez Traktat Wersalski.
Jak widać, Niemcy ignorują ustalenia
Traktatu Wersalskiego oraz Traktatu Pokojowego z Austrią z 1919,
który był odpowiednikiem Traktatu Wersalskiego,
z tym, że z Austriakami.
Mamy więc zjednoczenie Austrii i Niemiec.
Następnie, w roku 1938,
a dokładniej we wrześniu
Naziści chcą uzyskać kontrolę nad
niemieckojęzyczną populacją
Czechosłowacji.
Ten region (zaznaczony na fioletowo)
zamieszkały jest przez liczne grupy niemieckojęzyczne.
Te tereny nazywane są
Sudetami.
A Wielka Brytania i Francja, kontynuując politykę
unikania konfliktu z Niemcami,
razem z Włochami dają cichą zgodę na wszystkie te zajścia.
Pamiętajmy, że Włochy są sojusznikiem Niemiec.
Zwłaszcza Wielka Brytania i Francja
nie chcą konfliktu z Niemcami.
Toteż we wrześniu 1938
podpisują Układ Monachijski,
który...
podczas tworzenia którego
nawet nie skonslutowano się z rządem czechosłowackim
w kwestii
zajęcia należących do niego terenów -
Sudetów.
Zajęcie przez Niemców
terenów z dużą ilością mieszkańców
oraz
terenów ważnych dla przemysłu kraju,
na początku roku 1939, doprowadziło do tego, że
tereny znane nam dziś jako
Republika Czeska -- o, ten teren--
zostają protektoratem Niemiec.
Niemcy nazwali ten obszar Protektoratem Czech i Moraw
Czechy i Morawy należą teraz do Niemiec.
Mamy rok 1939.
W 1939 -- możemy zauważyć, że ten model działania
powtarza się w przeciągu ostatnich czterech lat---
Naziści lekceważą Traktat Wersalski
poprzez zbrojenie, okupację Nadrenii
oraz zrzeszenie z Austrią.
Teraz chcą powiększyć swoje terytorium.
Dostają przyzwolenie na zajęcie
niemieckojęzycznych terenów Czechosłowacji
dzięki Układowi Monachijskiemu.
Ostatecznie zajmują
Czechy i Morawy -
obszar, na którym dziś leży Republika Czeska.
Ten schemat agresji niemieckiej,
aprobowany przez inne mocarstwa europejskie,
a w zasadzie sam fakt pozwolenia na to wszystko,
przede wszystkim przez Wielką Brytanię,
nazywamy polityką "appeasementu".
Słowo "appeasement" (po polsku "zaspokojenie, uspokojenie")
oznacza, że jeżeli ktoś jest zły czy zdenerwowany,
a my nie chcemy, żeby złościł się jeszcze bardziej,
pozwalamy mu robić to, na co ma ochotę.
I dokładnie to wydarzyło się wtedy.
Pamiętajmy, że teraz łatwo jest nam mówić"
"Hej, jak to?! Pozwalano Niemcom zajmować
więcej i więcej, akceptowano ich agresję,
a to tylko sprawiło, że stali się oni jeszcze bardziej pewni swej siły.
I przez to wybuchła II wojna światowa!"
Musimy jednak pamiętać, że wtedy
u ludzi wciąż żywe było wspomnienie
koszmaru I wojny światowej
i nikt nie chciał
aby doszło do kolejnej wojny w Europie.
Więc teraz, łatwo jest nam stwierdzić,
że Brytyjczycy,
a zwłaszcza Neville Chamberlain,
który został premierem w 1937 roku,
byli zbyt ulegli i pozwolili Niemcom--
ulegli Hitlerowi-- i pozwolili Niemcom zyskać taką pewność siebie, że
jesienią 1939 roku zaatakowali oni Polskę.
Ale jak mówiłem, tylko z perspektywy czasu wydaje się to tak oczywiste.
W 1939 widzimy rosnące w siłę
i agresywne Niemcy,
które nie są kontrolowane przez mocarstwa europejskie.
To prowadzi do wydarzeń we wrześniu 1939,
kiedy Niemcy i Sowieci ustalają,
że podzielą tereny Polski między siebie.
To pozwoliło Niemcom napaść na Polskę
na początku września 1939.
Można powiedzieć, że
była to kropla, która przelała czarę goryczy.
Jest to początek---
...Najazd na Polskę...
...Inwazja na Polskę
-- że jest to początek II wojny światowej.