Đây là một thực tế đáng chú ý.
Trong thế giới phát triển,
ở bất kỳ đâu, tuổi thọ trung bình phụ nữ đều cao hơn đàn ông sáu đến tám năm.
Sáu đến tám năm.
Quả là một khoảng cách lớn.
Năm 2015, tờ "The Lancet" phát hành một bài báo
cho biết đàn ông ở các nước giàu
có nguy cơ chết sớm hơn phụ nữ gấp hai lần
ở bất cứ độ tuổi nào.
Vậy nhưng, có một nơi trên thế giới
đàn ông sống thọ bằng phụ nữ.
Đó là một vùng miền núi xa xôi.
một Blue zone (Vùng xanh)
ở đây sống trường thọ
là phố biến với cả hai giới.
Đây là Blue zone ở Sardinia,
một hòn đảo của Ý, nằm ở Địa Trung Hải.
giữa đảo Corse và nước Tunisia,
số người trên trăm tuổi ở đây gấp sáu lần
con số này trên đất liền nước Ý,
nơi chỉ cách đó 200 dặm.
Và có số cư dân trên trăm tuổi
gấp 10 lần khu vực Bắc Mỹ.
Là nơi duy nhất đàn ông sống thọ ngang với phụ nữ.
Nhưng tại sao?
Nó khơi dậy trí tò mò của tôi
Tôi quyết định nghiên cứu khoa học và thói quen sinh hoạt của nơi này,
và tôi bắt đầu với tài liệu về gen.
Tôi sớm nhận ra rằng,
di truyền chỉ quyết định 25% tuổi thọ của họ,
75% còn lại thuộc về lối sống.
Vậy thì cần gì để sống thọ trăm tuổi và hơn thế?
Họ đã làm gì đúng đắn vậy?
Các bạn đang nhìn thấy là cảnh từ trên cao của làng Villagrande.
Ngôi làng nằm đúng trọng tâm của khu vực Blue zone
đây là nơi tôi tới và khảo sát,
và như bạn thấy đấy, vẻ đẹp kiến trúc không phải là đặc tính của ngôi làng
mà chính là mật độ:
các ngôi nhà nằm san sát,
đường đi và ngõ hẻm xen lẫn nhau.
Điều này cho thấy cuộc sống người dân nơi đây giao thoa thường xuyên.
Khi tôi đi dạo qua ngôi làng,
Tôi có thể cảm nhận hằng trăm cặp mắt đang nhìn mình
từ lối ra vào, từ sau rèm cửa
từ các ô cửa sổ.
Bởi vì giống như các ngôi làng thời xưa,
Villagrande không thể tồn tại
mà thiếu đi kết cấu này, không có những bức tường hay nhà thờ này,
không có những quảng trường như này,
mục đích phòng vệ và gắn kết xã hội định hình lên kiến trúc làng.
Các ưu tiên đô thị thay đổi khi con người chuyển lên cách mạng công nghiệp
bời vì các bệnh truyền nhiễm trở thành nguy cơ hàng ngày.
Nhưng bây giờ thì sao?
Bây giờ, cô lập xã hội là nguy cơ cho sức khoẻ cộng đồng trong thời đại chúng ta
Bây giờ, một phần ba dân số cho rằng
họ có hai người hoặc ít hơn để nương tựa
Nhưng nếu tới làng Villagrande, là một sự tương phản
khi gặp một vài người cao tuổi.
Hãy gặp một người sống trên trăm tuổi, ông Giuseppe Murinu, 102 tuổi
và là một cư dân lâu đời của làng.
Ông là một người rất hoà đồng,
Ông thích kể lại câu chuyện cuộc đời
như việc ông đã sống như loài chim
sống nhờ vào những gì kiếm được trong rừng
trong suốt không chỉ một mà hai cuộc chiến
rồi cách ông và vợ, một người cũng đã sống trên trăm tuổi,
đã nuôi dạy sáu người con trong căn bếp nhỏ, ấm cúng này
là nơi tôi phóng vấn ông.
Đây là ông cùng hai con trai Angelo và Domenico,
cả hai đều ở độ tuổi 70 và đang trông nom ông cụ,
họ tỏ rõ thái độ dè chừng với tôi và con gái tôi
con gái đi cùng tôi trong chuyến đi nghiên cứu này,
bởi vì mặt trái của gắn kết xã hội
là cảnh giác với người lạ và người ngoài.
Nhưng Giuseppe thì không mảy may nghi hoặc
Ông là người vô tư lự,
rất cởi mở và có cái nhìn tích cực.
Và làm tôi tự hỏi: phải chăng đây là điều khiến ta sống trên trăm tuổi
suy nghĩ tích cực?
Thực tế là, không.
(Cười)
Đây là Giovanni Corrias. Ông 101 tuổi
là người cáu bẳn nhất tôi từng gặp.
(Cười)
Ông minh chứng cho quan niệm
thái độ tích cực để sống lâu trở nên sai bét.
Và bằng chứng là,
Khi tôi hỏi ông nguyên nhân ông sống thọ như vây,
ông gườm mắt nhìn tôi rồi làu bàu
"Chẳng ai cần phải biết bí mật của ta cả"
(Cười)
Nhưng dù cho ông cáu bẳn như vậy,
người cháu gái đang sống cùng, và trông nôm ông
gọi ông là "Il Tesoro", "báu vật của cháu"
Cô tôn trọng và yêu quý ông cụ,
và khi tôi thắc mắc về việc cô bị mất tự do, cô bảo tôi:
"Cô thực sự không hiểu đúng không nào.
Trông nom người đàn ông này là niềm vinh hạnh.
Đó là một đặc ân lớn của tôi.
Đây là gia tài của tôi"
Thực tế thì, nơi đâu tôi tới để phỏng vấn họ, tôi đều bắt gặp
một bữa tiệc trong bếp.
Đây là Giovanni cùng hai cháu gái,
Maria đứng sau lưng ông
và bên cạnh ông là cháu hai đời Sara
khi tôi ở đó, họ mang hoa quả và rau tươi tới.
Tôi nhanh chóng nhận ra rằng,
ở vùng Blue zone này, khi người ta già đi
và thực tế là họ sống qua các đời,
thì họ sẽ luôn được bao bọc bởi đại gia đình, bạn bè
bởi hàng xóm, các cha xứ, chủ quán bar, người bán tạp phẩm.
Những người luôn ở đó hoặc ghé thăm.
Người già không bị bỏ rơi, sống cô độc
Điều này không giống như trong thế giới phát triển
như George Burns châm biếm,
"Hạnh phúc là có một gia đình lớn, yêu thương, quan tâm, ở thành phố khác"
(Cười)
Chúng ta chỉ mới gặp đàn ông, những người yêu cuộc sống,
nhưng tôi cũng có gặp những người phụ nữ,
và đây là Zia Teresa.
Bà đã trên 100 tuổi, bà dạy tôi cách làm món ăn đặc trưng của vùng.
là món bánh gối culurgiones,
đó là bánh với những cái vỏ lớn được làm từ mỳ
như bánh bao ravioli, to chừng này
tầm chừng này,
nhân bánh là phomat béo ricotta và bạc hà.
rồi rưới sốt cà chua lên trên.
Và bà chỉ cho tôi cách làm nếp gấp bánh thật đúng
để sao không bị nứt,
bà làm món này cùng với các con gái vào chủ nhật hàng tuần
rồi mang cho hàng tá những người hàng xóm và bạn bè
Đấy là lúc tôi phát hiện ra, chế độ ăn ít béo, không chứa gluten
không phải là lý do sống thọ ở khu vục Blue zone.
(Vỗ tay)
Các câu chuyện của họ cùng với những giải thích khoa học
khiến tôi có vài câu hỏi cho bản thân,
như là, khi nào tôi sẽ chết, và tôi trì hoãn cái ngày đó bằng cách nào?
và rồi bạn sẽ thấy, câu trả lời không như chúng ta mong đợi.
Julianne Holt-Lunstad là nhà nghiên cứu thuộc trường đại học Brigham Young
cô tìm câu trả lời cho câu hỏi này
qua hàng loạt các nghiên cứu
đối với vài chục ngàn người ở độ tuổi trung niên
tầm tuổi khán giả ngày hôm nay.
Cô theo dõi mọi khía cách trong lối sống của họ:
chế độ ăn, chế độ luyện tập,
tình trạng hôn nhân,
định kỳ gặp bác sỹ,
họ có hút thuốc hay uống rượu, vân vân
Cô ghi chép lại tất cả
sau đó cô cùng đồng nghiệp cùng ngồi lại và chờ đợi 7 năm
để xem ai sẽ vẫn còn sống.
Và trong số những người đó,
yếu tố nào sẽ giảm nguy cơ tử vong ở họ nhất?
Đấy là câu hỏi của cô ấy.
Giờ chúng ta sẽ xem các số liệu tổng hợp,
đi từ yêú tố dự đoán ít khả năng nhất tới yếu tố mạnh nhất.
OK?
Vậy là không khí trong lành, rất tuyệt,
nhưng không dự đoán được bạn sống bao lâu
Bệnh cao huyết áp của bạn được điều trị,
rất tốt.
vẫn không phải yếu tố lớn.
Bạn gầy hay quá cân, bạn không còn phải hối lỗi về điều này nữa,
vì nó chỉ đứng vị trí thứ ba.
Tiếp theo là rèn luyện sức khoẻ,
cũng chỉ là yếu tố dự đoán trung bình.
Bạn có vấn đề tim, bạn có trị liệu, và luyện tập,
khả năng đang cao dần.
Bạn tiêm vac-xin phòng cúm không.
Có ai ở đây biết rằng
vác-xin phòng cúm bảo vệ bạn tốt hơn là tập luyện không?
Bạn có uống bia rượu và đang bỏ,
hay bạn uống vừa phải,
Bạn không hút thuốc, và nếu có hút, thì bạn đang bỏ
và chúng ta đang đi tới các yếu tố cao nhất
đó là hai điểm đặc trưng của đời sống xã hội.
Đầu tiên, các mối quan hệ gần gũi,
Đó là những người bạn có thể gọi để vay tiền,
khi bạn cần tiền đột xuất,
Đó là người sẽ gọi bác sĩ khi bạn ốm
hoặc là người đưa bạn tới bệnh viện,
hoặc là người sẽ ngồi cạnh bạn khi bạn gặp các khủng hoảng cá nhân,
khi bạn tuyệt vọng,
Những người này, bộ phận nhỏ những con người này
là yếu tố dự đoán rất lớn bạn sẽ sống bao lâu
và có một điều làm tôi ngạc nhiên
điều đó gọi là: kết nối xã hội
Có nghĩa bạn tương tác với mọi người thế nào
khi một ngày của bạn trôi qua
Bạn nói chuyện với bao nhiêu người?
bao gồm cả những kết nối bền vững hay lỏng lẻo,
không chỉ là những người rất gần gũi với bạn,
rất có ý nghĩa với bạn,
mà, bạn có nói chuyện với người hàng ngày pha cafe cho bạn không?
Bạn có nói chuyện với người phát thư?
Bạn có nói chuyện với người phụ nữ hàng ngày dắt chó đi dạo qua nhà bạn?
Bạn có chơi bài hay poker, có tham gia câu lạc bộ sách?
Những tương tác này là một trong những nhân tố dự đoán mạnh nhất
bạn có sống lâu không.
Điều này dẫn tôi tới câu hỏi tiếp theo:
Nếu chúng ta dành nhiều thời gian trên mạng hơn cho các hoạt động khác,
bao gồm cả việc ngủ,
hiện nay chúng ta dành tới 11 giờ một ngày,
nhiều hơn 1 giờ so với năm trước,
thì có gì khác biệt không?
Tại sao phải tách bạch giữa tương tác trực tiếp
và tương tác qua truyền thông xã hội?
Có giống nhau không nếu bạn có mặt ở đó
với việc, ví dụ như, bạn thường xuyên liên lạc qua tin nhắn với con cái?
Câu trả lời ngắn gọn là không.
Không hề như nhau.
Tiếp xúc trực tiếp sản sinh ra một luồng các chất dẫn truyền thần kinh
cũng giống như vắc-xin, chúng bảo vệ bạn lúc đó, ở hiện tại
và cả trong tương lai.
Như vậy chỉ đơn giản là nhìn vào mắt người đối thoại,
bắt tay, hay high-five ai đó
là đủ để sản sinh chất oxytocin
một loại hóc-mon kích thích lòng tin lẫn nhau
và giảm nồng độ hooc-mon cortisel.
Và như vậy giảm sự căng thẳng.
Một lượng dopamine được sản sinh, khiến chúng ta hưng phấn
và có tác dụng giảm đau
Như sản xuất mooc-phin một cách tự nhiên.
Tất cả điều này diễn ra nằm ngoài ý thức của chúng ta
đó là lý do chúng ta đồng nhất các hoạt động qua mạng với thực tế.
Nhưng chúng tôi có dẫn chứng, dẫn chứng mới,
cho thấy có sự khác biệt.
Chúng ta hãy xem về mặt khoa học thần kinh
Elizabeth Redcay, một nhà thần kinh học, của đại học Maryland
đã thử vạch ra sự khác nhau
diễn ra trong não bộ chúng ta khi chúng ta tương tác trực tiếp
với việc chúng ta xem hình ảnh tĩnh
Việc cô ấy làm là cô so sánh hoạt động não bộ
giữa hai nhóm người
một nhóm tương tác trực tiếp với cô
hoặc với một trong số cộng sự của cô
qua một cuộc nói chuyện trực tiếp
và với hoạt động não của những người
theo dõi cuộc đối thoại của cô về cùng một chủ đề
nhưng qua video được ghi lại, như trên Youtube
Nếu bạn muốn biết bằng cách nào
cô ấy sắp xếp được hai người trong một máy chụp cắt lớp MRI
Hãy gặp tôi sau.
Sự khác biệt là gì?
Đây là bộ não khi có tương tác xã hội thực.
Bạn đang nhìn thấy sự khác biệt trong hoạt động của não bộ
giữa tương tác trực tiếp với việc tiếp nhận thông tin tĩnh
màu vàng là các vùng não có liên kết với sự tập trung
trí thông minh xã hội --
đó là việc dự đoán được người khác đang nghĩ gì
cảm thấy gì và định làm gì--
và phần thưởng tinh thần.
Những vùng não này trở nên tích cực hơn
khi chúng ta tương tác trực tiếp.
Những dấu hiệu não tích cực này
có thể là lý do tại sao các nhà tuyển dụng từ các công ty Fortune 500
khi đánh giá ứng viên
nghĩ rằng các ứng viên thông minh hơn
khi họ nghe được giọng ứng viên
so với khi họ chỉ đọc các âm trong ví dụ như, một tin nhắn
hoặc email, hoặc một lá thư.
Giọng nói và ngôn ngữ cơ thế truyền tín hiệu rất rõ ràng
Cho thấy ta có suy nghĩ, có cảm nhận,
những con người có tri giác
chứ không phải là một thuật toán
Nghiên cứu sau đây của Nicholas Epley
thuộc trường đại học Kinh doanh Chicago
khá tuyệt vời, bởi vì đã chỉ ra một điều hết sức đơn giản.
Nếu ai đó nghe giọng nói của bạn, sẽ nghĩ
bạn thông minh hơn.
Ý tôi là, điều này thật đơn giản.
Giờ để quay lại với lúc đầu,
tại sao phụ nữ sống lâu hơn đàn ông?
Một nguyên nhân chính là phụ nữ có xu hướng
ưu tiên và chăm chút cho những mối quan hệ trực tiếp
suốt cuộc đời.
Dẫn chứng gần đây cho thấy
mối quan hệ bạn bè ngoài đời
tạo ra sức mạnh sinh học chống lại bệnh tật và chán nản.
Điều này không chỉ đúng với con người
mà còn với lối sống bầy đàn ở loài linh trưởng khác, và ở cả chúng ta.
Một công trình của nhà nhân chủng học, Joan Silk, cho thấy khỉ đầu chó cái
nếu sống trong đàn với những con cái khác
có mức độ áp lực thấp hơn, thấy được qua nồng độ cortisol của chúng
chúng sống lâu hơn và sinh nhiều con có khả năng sống sốt hơn.
Cần ít nhất ba mối quan hệ ổn định.
Đấy là con số kỳ diệu.
Hãy nghĩ về điều đó
Hi vọng các bạn đạt số đó
Sức mạnh của tiếp xúc trực tiếp
thực sự là lý do suy giảm trí nhớ ở mức thấp nhất
xảy ra đối với những người tham gia xã hội
Là lý do những phụ nữ bị ung thư vú
có khả năng khỏi bệnh gấp bốn lần những người cô độc.
Là lý do những người bị đột quỵ, nếu thường xuyên gặp bạn bè chơi poker
hoặc cùng uống cafe
hoặc cùng chơi hockey kiểu cổ--
Tôi là người Canada mà --
(Cười)
sẽ được bảo vệ tốt hơn nhờ giao tiếp xã hội
hơn nhờ vào thuốc men.
Là lý do người từng đột quỵ, nên gặp gỡ thường xuyên--
đây là một việc làm rất có lợi.
Giao tiếp trực tiếp mang lại những lợi ích kinh ngạc,
nhưng ngày nay gần một phần tư dân số cho rằng họ không có ai để nói chuyện
Chúng ta có thể làm gì đó.
Giống như người dân trên Sardinia,
Con người thuộc về đâu là nhu cầu sinh học
và không chỉ với phụ nữ.
Xây dựng tương tác trực tiếp trong thành phố, nơi làm việc của chúng ta
trong lịch làm việc
sẽ thúc đẩy hệ thống miễn dịch,
truyền đi những hooc-mon hài lòng tới máu và não
như vậy giúp ta sống thọ hơn.
Tôi gọi đó là xây ngôi làng của bạn,
xây dựng nó và duy trì nó là vấn đề sống còn
Cảm ơn.
(Vỗ tay)
Helen Walters: Susan, khoan đã. Tôi có một câu hỏi.
Tôi tự hỏi liệu có mức trung hoà không.
Cô có đề cập tới chất dẫn truyền thần kinh trong tiếp xúc trực tiếp
nhưng công nghệ số thì sao?
Chúng ta chứng kiến sự phát triển vượt bậc
trong công nghệ số, như Facetime
Nó có áp dụng được không?
Ý tôi là, cháu trai tôi.
Nó chơi trò Minecraft và cùng hò hét với đám bạn.
Có vẻ nó giao tiếp khá tốt.
Việc này có ích không?
Susan Pinker: Có một vài dữ liệu vừa mới được đưa ra
Các số liệu này là quá mới rằng cách mạng số diễn ra
và các sổ liệu về sức khoẻ đang theo sau.
Chúng tôi đang tìm hiểu,
nhưng tôi có thể nói chúng ta sẽ đạt
được một vài tiến bộ trong công nghệ
Ví dụ như, camera của laptop được đặt phía trên màn hình
và như vậy, khi bạn nhìn vào màn hình
bạn thực sự không tiếp xúc bằng mắt.
Như vậy một việc đơn giản như nhìn vào camera
có thể tăng các chất dẫn truyền thần kinh
hoặc có lẽ thay đổi vị trí của camera
nó không giống hệt nhau, nhưng tôi nghĩ chúng ta đang làm được với công nghệ
HW. Cảm ơn cô rất nhiều.
SP: Cảm ơn.
(Vỗ tay)