Thường ngày ở trường học,
vô số thời gian được dành ra để học đáp án cho các câu trả lời,
nhưng bây giờ, chúng ta sẽ làm điều ngược lại.
Chúng ta sẽ xem những câu hỏi mà bạn không thể biết câu trả lời
bởi vì chúng không có đáp án.
Khi còn là một cậu bé, tôi từng thắc mắc rất nhiều thứ như:
Một con chó sẽ có cảm giác như thế nào?
Cá có biết đau không?
Thế còn côn trùng thì sao?
Big Bang có phải chỉ là một vụ tai nạn?
Và Chúa có thật không?
Nếu có, làm sao biết chắc rằng Chúa là một ông mà không phải một bà?
Tại sao nhiều người và con vật vô tội phải chịu đựng những bất hạnh?
Thực sự có một kế hoạch cho cuộc đời tôi ư?
Có phải tương lai vẫn chưa được viết
hay nó đã sẵn có mà ta không nhìn thấy được?
Vậy tôi có quyền tự quyết định không? Ý tôi là tôi là ai vậy?
Tôi là một cái máy sinh học ư?
Thế tại sao tôi có ý thức? Ý thức là gì?
Robot rồi sẽ có ý thức không?
Ý tôi là, tôi cho rằng một ngày nào đó
tôi sẽ được biết tất cả đáp án cho những câu đó.
Ai đó phải biết chứ, đúng không?
Bạn đoán đi? Chẳng ai biết đâu.
Hầu hết những câu hỏi đó giờ đây làm tôi tò mò hơn bao giờ hết.
Nhưng nghiên cứu sâu về nó thì thật thú vị
vì nó sẽ mang bạn đến ngưỡng cửa của tri thức,
bạn sẽ không biết được mình sẽ tìm thấy gì ở đó đâu.
Có 2 câu hỏi mà chưa ai trên trái đất này trả lời được.
(Âm nhạc)
[Có bao nhiêu vũ trụ?]
Thỉnh thoảng, khi tôi trên một chuyến bay dài
tôi đưa mắt nhìn ra cảnh núi non và sa mạc
và cố đoán xem trái đất bao la như thế nào.
Rồi tôi nhớ rằng có một thứ chúng ta nhìn thấy mỗi ngày
có thể chứa vừa một triệu Trái đất bên trong:
Mặt trời.
Nó dường như rất to.
Nhưng trong vũ trụ bao la, Mặt Trời chỉ như một chiếc đinh ghim,
một trong khoảng 400 tỉ ngôi sao trong dải ngân hà,
mà bạn nhìn thấy vào những đêm quang đãng
như một màn sương trắng nhạt trên bầu trời.
Và nó còn tệ hơn nữa.
Có khoảng 100 tỉ thiên hà được phát hiện bằng kính thiên văn.
Nếu mỗi ngôi sao có kích thước chỉ bằng một hạt cát
thì số ngôi sao trong dải ngân hà
đủ để lấp đầy một bãi biển với diện tích là 30x30 foot
và sâu ba feet với đầy cát.
Và cả Trái đất này sẽ không có đủ bãi biển
để tượng trưng cho những ngôi sao trong cả vũ trụ này.
Một bãi biển lớn như vậy sẽ chạy dài đến cả hàng trăm triệu dặm.
Ôi ngài Stephen Hawking ơi, chừng đó là rât rất nhiều ngôi sao.
nhưng bây giờ ông và các nhà vật lí khác tin rằng thực tế
nó còn lớn hơn vậy nữa.
Theo tôi, trước hết thì 100 triệu thiên hà
trong phạm vi kính thiên văn
có lẽ chỉ là một phần rất nhỏ.
Bản thân không gian đang được mở rộng với tốc độ tăng rất nhanh.
Đại đa số các thiên hà
xa đến nỗi ánh sáng từ chúng không bao giờ đến được chỗ chúng ta.
Tuy nhiên, thực tại trên Trái Đất
liên quan mật thiết với khoảng cách của những thiên hà vô hình đó.
Chúng như là một phần của vũ trụ này.
Chúng tạo nên một công trình đồ sộ duy nhất
tuân theo định luật vật lí giống nhau và đều tạo thành từ các nguyên tử,
electron, proton, quark, neutrino giống nhau; thứ tạo nên bạn và tôi.
Tuy nhiên, những thuyết vật lí gần đây bao gồm cả lý thuyết dây,
cho chúng ta biết rằng có thể có vô số các thiên hà khác
được xây dựng bởi các loại hạt khác
với những đặc tính tuân theo những quy luật khác.
Hầu hết các vũ trụ này đều không có sự sống,
chúng có thể xuất hiện và biến mất trong một nano giây.
Nhưng nếu liên kết lại thì chúng sẽ tạo nên một đa vũ trụ bao la
gồm những vũ trụ có thể tồn tại tới 11 chiều,
bao gồm những điều kì diệu vượt quá sức tưởng tưởng của chúng ta.
Phiên bản quan trọng của lí thuyết dây dự đoán một đa vũ trụ
tạo nên bởi 10 đến 500 vũ trụ.
Đó là số 1 theo sau bởi 500 số 0,
một con số lớn đến nỗi mà nếu mỗi phân tử
chúng tôi quan sát được trong vũ trụ có vũ trụ riêng của nó,
và tất cả phân tử trong những vũ trụ đó đều có
vũ trụ riêng của nó,
lặp lại điều đó thêm hai lần nữa
nó là phần rất rất nhỏ bé,
như là một phần một nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ
nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ nghìn tỉ.
( Cười)
Nhưng ngay cả con số đó là rất nhỏ so với con số khác:
vô tận.
Một số nhà vật lí cho rằng không-thời gian trải dài liên tục vô hạn
và nó chứa một số lượng vô hạn cái gọi là vũ trụ túi.
với tính chất khác nhau.
Não của bạn vẫn ổn chứ?
Thuyết lượng tử còn thêm vào một điều mới.
Không có nghi ngờ gì việc thuyết này đã được chứng minh,
nhưng vẫn còn rất khó để hiểu được nó,
và một số nhà vật lý nghĩ rằng bạn chỉ có thể hiểu được nó
nếu bạn tưởng tượng rằng các vũ trụ song song đó
vẫn không ngừng tăng lên,
và có nhiều vũ trụ rất giống với cái chúng ta đang sống,
và sẽ bao gồm nhiều bản sao của bạn.
Trong một vũ trụ, bạn sẽ tốt nghiệp với bằng danh dự
kết hôn với người trong mộng, trong vũ trụ khác, cũng chưa chắc.
Một số nhà khoa học sẽ nói rằng điều đó thật vô nghĩa.
Chỉ có một câu trả lời cho câu hỏi có bao nhiêu vũ trụ; đó chính là một.
Duy nhất một vũ trụ.
Và một vài triết gia còn tranh luận rằng
ngay cả vũ trụ của chúng ta cũng chỉ là một ảo giác.
Vì thế, như các bạn đã thấy
không có một sự đồng tình nào cho câu hỏi này, một chút cũng không.
Tất cả những gì chúng ta biết là một số nào đó giữa không và vô hạn.
Tôi đoán chúng ta còn biết một điều khác.
Đây là thời điểm khá hay để nghiên cứu về vật lý.
Chúng ta có thể đang trải qua những biến chuyển lớn nhất về kiến thức
mà nhân loại đã từng chứng kiến.
(Âm nhạc)
Tại sao ta không thể thấy dấu hiệu của sự sống ngoài đó?
Ở nơi nào đó trong vũ trụ rộng lớn kia
chắc chắn phải phải có vô số hành tinh khác tồn tại sự sống.
Vậy tại sao ta lại không nhìn thấy gì cả?
Đây là câu hỏi nổi tiếng của Enrico Fermi năm 1950:
Mọi người đang ở đâu?
Thuyết âm mưu cho rằng vật thể bay (UFO) ghé Trái Đất thường xuyên.
chỉ là các báo cáo đang bị che giấu,
nhưng thật ra, chúng không thuyết phục cho lắm.
Nhưng đó thực sự là một bí ẩn.
Trong vài năm qua, Đài thiên văn Kepler
tìm thấy hàng trăm hành tinh quanh những ngôi sao gần đây.
Nếu suy diễn từ những dữ liệu đó,
có vẻ như có đến nửa nghìn tỷ hành tinh
chỉ trong thiên hà chúng ta.
Nếu một trong số 10,000 hành tinh này
có điều kiện để duy trì sự sống,
thì có đến 50 triệu hành tinh có thể tồn tại sự sống
tại Ngân Hà này.
Và đây là điều khó hiểu:
Trái đất chưa hình thành
cho đến khoảng chín tỷ năm sau vụ nổ Big Bang.
Vô số các hành tinh khác trong thiên hà đã hình thành từ trước đó,
và mở ra cơ hội cho sự sống tồn tại
hàng tỷ, hoặc chắc chắn hàng triệu năm sớm hơn so với sự sống trên Trái đất.
Nếu chỉ một vài trong số đó nảy sinh sự sống có trí tuệ
và bắt đầu phát minh ra các loại công nghệ,
những công nghệ này đã có hàng triệu năm
để phát triển về tiềm năng và độ phức tạp.
Trên trái đất,
chúng ta đã thấy công nghệ phát triển nhanh chóng như thế nào
chỉ trong vòng 100 năm.
Trong hàng triệu năm, một nền văn minh tiên tiến ngoài hành tinh
có thể đã dễ dàng phát triển ra khắp thiên hà,
có lẽ đã tạo ra được một vật thể khổng lồ để thu năng lượng
hay là một hạm đội phi thuyền chiến đấu
hoặc các công trình nghệ thuật đồ sộ che lấp bầu trời.
Ít nhất, bạn nghĩ họ sẽ cho thấy sự hiện diện của mình,
cố tình hoặc vô ý,
thông qua các tín hiệu điện từ loại này hay loại khác.
Nhưng chúng ta chưa thấy bằng chứng nào thuyết phục.
Tại sao vậy?
Có rất nhiều câu trả lời khả thi, một số khá mơ hồ.
Có lẽ chỉ có duy nhất một nền văn minh cực kì tiên tiến
đã thống trị thiên hà này
và đã hạn chế nghiêm ngặt sự truyền tải sóng vô tuyến
bởi nó hoang tưởng về khả năng có đối thủ cạnh tranh.
Họ chỉ ngồi đó sẵn sàng để xoá sạch
những mối đe doạ đối với họ.
Hoặc họ chưa phát triển đến mức đó,
hoặc có lẽ là sự tiến hóa của họ về sự trí tuệ
có khả năng tạo ra công nghệ vượt bậc
hiếm hơn chúng ta nghĩ.
Sau cùng, nó chỉ xảy ra một lần trên Trái đất trong bốn tỷ năm.
Điều đó là vô cùng may mắn.
Có thể chúng ta là nền văn minh tiên tiến đầu tiên trong thiên hà này.
Hoặc, sự văn minh luôn tiềm ẩn những hạt giống tự hủy diệt
thông qua việc không có khả năng kiểm soát công nghệ mà nó tạo ra.
Nhưng có rất nhiều câu trả lời triển vọng khác.
Đầu tiên, chúng ta chưa tìm kiếm quá sâu,
và chúng ta chưa đầu tư nhiều tiền của vào nó.
Chỉ có một phần rất nhỏ những ngôi sao trong thiên hà này
được chúng ta quan sát kỹ để tìm những tín hiệu khả thi.
Và có lẽ chúng ta chưa tìm kiếm đúng cách.
Có thể khi các nền văn minh phát triển,
họ nhanh chóng khám phá ra các công nghệ liên lạc
phức tạp và hữu ích hơn sóng điện từ.
Có thể tất cả mọi hoạt động diễn ra trong
một vật thể đen bí ẩn mới được khám phá,
hay là năng lượng đen, loại năng lượng tạo ra hầu hết khối lượng vũ trụ.
Hoặc có thể chúng ta đã tìm kiếm trên một quy mô sai.
Có lẽ rằng các nền văn minh phát triển nhận ra rằng
sự sống cuối cùng chỉ là một mớ hỗn tạp những thông tin
phối hợp với nhau một cách hài hòa,
và nó hoạt động hiệu quả hơn trên quy mô nhỏ.
Như trên Trái Đất, hệ thống phát thanh đồ sộ đã thu nhỏ
thành chiếc iPod tí hon, xinh đẹp, có lẽ bản thân sự sống trí tuệ,
để giảm bớt tác động của nó lên môi trường,
đã tự thu nhỏ bản thân đến mức vi mô.
Hệ Mặt Trời có thể chứa đầy sinh vật ngoài hành tinh,
chỉ có điều ta không thấy họ.
Ngay cả các ý tưởng trong đầu chúng ta cũng là một dạng sự sống ngoài hành tinh.
Đó là một suy nghĩ khá điên rồ.
Những người ngoài hành tinh bắt tôi nói vậy.
Nhưng thật thú vị khi các ý tưởng có một vòng đời riêng của chúng
và chúng còn vượt xa hơn những người nghĩ ra chúng.
Có khi sự sống sinh học chỉ là một giai đoạn.
Trong vòng 15 năm tới,
chúng ta có thể bắt đầu tìm thấy những dữ liệu quang phổ
từ những hành tinh tiềm năng lân cận.
và nhận ra sức sống tràn trề của chúng.
Trong khi đó, SETI, Cuộc Tìm Kiếm Trí Tuệ Ngoài Hành Tinh,
phát hành dữ liệu của họ với công chúng
để cho hàng triệu nhà khoa học, có thể cả các bạn nữa,
có thể dùng sức mạnh của đám đông để tham gia cuộc tìm kiếm này
Ngay tại Trái Đất này, những thí nghiệm tuyệt vời
được thực hiện để cố gắng tạo ra sự sống từ sơ khai,
cuộc sống khởi nguồn từ những thứ khác với dạng DNA mà chúng ta biết.
Tất cả những thứ này giúp chúng ta hiểu liệu vũ trụ có tràn đầy sự sống không
hay thật ra chỉ có mỗi chúng ta.
Dù câu trả lời là gì đi nữa
thì chúng cũng rất đáng ngạc nhiên,
bởi vì ngay cả khi chỉ có chúng ta,
việc chúng ta suy nghĩ và mơ mộng và trả lời những câu hỏi kia
có thể trở thành
một trong những sự thật quan trọng nhất về vụ trụ.
Và tôi có thêm một thông tin tốt lành nữa cho các bạn.
Cuộc truy tìm kiến thức và hiểu biết không bao giờ nhàm chán
Nó hoàn toàn ngược lại.
Bạn biết càng nhiều, bạn càng thấy thế giới thật kỳ diệu.
Và chính những khả năng điên rồ, những câu hỏi không có lời giải đáp,
là những thứ kéo ta vươn lên.
Cho nên hãy luôn tò mò.