لە نێوان تۆ و هەموو جیهاندا ڕووکارێک هەیە
کە سەرووی ٪١٦ی کێشی جەستەت پێکدەهێنێت.
ئەمە پێستتە، گەورەترین ئەندامە لە لەشتدا:
ئەگەر بە کراوەیی دایبنێین، نزیکەی ١.٧م چوارگۆشە لە زەوی دادەپۆشێت.
پێدەچێت مەبەستەکەی دیاربێت، کە ئەویش پارێزگاری لە بەشەکانی ناوەوەمان دەکات.
بەڵام سەیرکردنێک لە سەروی ڕوکارەکەوە
ئەوە دەردەخات کە ژمارەیەکی چاوەڕواننەکراو ڕۆڵی هەیە لە ژیانماندا.
سەرەتا، بنچینەکان.
پێست بنچینەی سەرەکی سیستەمی داپۆشەرە،
کە قژت، نینۆکەکانت هاروەها لیمفەگرێکان و دەمارەکانت دەگرێتەوە.
لە سێ چین دروست کراوە،
چینی دەرەوەی پێست،
بن توێژ،
ژێر پێست،
ئەستووری پێست جیاوازە لە ٠.٥ ملیمەترەوە کە تەنکترینە
و تا چوار ملیمەتر کە بەرزترین ئاستە.
هەروەها سێ کاری سەرەکیش دەکات:
پارێزگاری کردن،
ڕێکوپێک کردن،
درک پێکردنی جیهان لە دەرەوەی سنوری خۆی.
بە شێوەیەکی ڕۆژانە، ڕووکاری پێست چارەی سەدان، ئەگەر هەزارانیش نەبێت،
لە هەستە جەستەییەکان دەکات،
زۆربەی کات پشت دەبەستێ بە پێکهاتە هەستیارەکانی پێست بۆ فشار کردن
بە خانەکانی مێرکل ناودەبرێت.
تەنها لە پەنجەکانتدا،
٧٥٠ خانەی مێرکل هەیە بۆ هەر سانتیمەترێکی دووجا لە پێستدا،
لەگەڵ زیاتر لە ٢٥٠٠ وەرگر کە هەستی دەست لێدانت پێ دەدات.
ئەم ڕووکارە یەکەم هێڵی بەرگرییە لە لەشدا.
بەبێ ئەوە، تۆ دەبیتە بارستەیەکی زۆر لە شانە و شلە،
کە بە شێوەیەکی مەترسیدار بەردەست دەبێت بۆ توخمەکان.
پێست بە شێوەیەکی کاریگەر بەشی ناوەوەت دەپارێزێت
هەروەها فشار و شۆک هەڵدەمژێت
لەگەڵ کۆلاجینی نەرم کە زۆربەی چینی پێستی لێ پێک دێت.
پێست بە شێوەیەکی سەرەکی لەو خانانە پێک دێت کە پێی دەوترێت کێراتینۆسێت
هەر چوار هەفتە جارێک بەتەواوی جێگۆڕکێیان پێکراوە.
کاتێک خانە نوێیەکانی پێست دروست دەبن، پاڵ بە خانە کۆنەکانەوەی دەنێن.
کاتێک ئەم خانانە بەرەو سەرەوە دەڕۆن،
پڕبوون لە پرۆتینی ڕەق بە کێراتین ناودەبرێت.
کاتێک دەگەنە ڕووکاری سەرەوە،
چینێکی پتەو پێکدەهێنن، کە چینی دژە ئاوە
کە بۆ میکرۆبەکان قورسە بیشکێنن.
هەر میکرۆبێکی زیانبەخش کە دەچێتە پێست
تووشی خانەکانی لانگرهانس دەبێت.
ئەم کۆمەڵە خانە پارێزەرەی پێست داگیرکەری پێست دەپشکنن
و ئامادە بوونیان دەگوازێتەوە بۆ خانەکانی سیستەمی بەرگری،
کە کاردانەوەی هەیە بە ناردنی وەڵامی بەرگری.
تایبەتمەندیەکی گرنگی ئەم بەرگریە
بریتییە لە هەزاران جۆری زیندەوەر
کە لەسەر ڕووی دەرەوەی دەژین،
قەدەکان،
و درزەکانی پێستت.
ئەم میکرۆبانە کە بەکتریا و کەڕووی تێدایە،
لە چەوریەکان گەشە دەکات،
کە مادەیەکی چەورە ڕووی پێست دەریدەکات
لە ڕێگەی لیمفە چەوریەکانەوە شاردراوەتەوە لە ژێر پێست.
ئەم میکرۆبانەی پێست پارێزگاری لە سیستەمی بەرگری لەش دەکەن بە بەردەوامی،
دڵنیادەبن لەوەی کە ئامادەن بۆ کاردانەوە ئەگەر لەش لە مەترسیدا بێت.
لە دەرەوەی ئەم ڕۆڵە پارێزەرە،
پێستت یەکێکە لە ئەندامە هەستەوەرەکان کە یارمەتی ڕێکخستنی پلەی گەرمی لەشت دەدات،
دوو ئەرک کە بە نزیکی بەیەکەوە بەستراون.
دەمارەکان پشکنین دەکەن کە ئایا پێستت ساردە یان گەرم
ئەم زانیاریەش بۆ مێشک دەنێرن.
لە بەرامبەردا، مێشک ناوەندی خوێن ئاگادار دەکاتەوە
ئەگەر جەستەکە زۆر گەرم بێت،
گەرمی لە خوێنەکە دەردەکرێت لە ڕێگەی پێست،
یان بۆ تەنگ کردنی ئەگەر جەستە سارد بێت، کە ئەمەش گەرمی دەپارێزێت.
لە هەر کاتێکدا، ٪٢٥ی خوێن بە ناو ژێر پێست بەناو دەخولێنەوە،
کە ئەم کردارە زۆر کارامە دەکات.
لە باری گەرمدا،
لیمفەکانی ئارەقەکردنەوە لە پێست ئارەقە دەردەکەن بۆ دەرەوە لە رێگەی جۆگەکان،
گەرمی دەگوازنەوە بۆ دەرەوەی لەش.
مووش بە هەمان شێوە دەتوانێت پارێزگاری لە گەرمی بکات یان دەری بکات.
بە تێکڕایی مرۆڤ ٥ ملیۆن تاڵە مووی هەیە
لە هەموو شوێنێک بە جەستەکە جێگیر کراوە
جگە لە ناوپەلی دەستت و بنی پێیەکانت.
نەوەد تا ١٥٠ هەزاریان لە بێخی قژتە،
کە ئەمەش پارێزگاری لە ڕووبەری پێستی سەرت دەکات
لە زیانی جەستەیی و سووتانی خۆر.
لە کاتی هەستکردن بە سەرما، ماسولکەی بچوک کە پێیان دەوترێ ئەرێکتەر پێلا
دەبێتە هۆی وەستانی قژ لە لاشەکە.
ئەم دیاردە بە گوسبام ناسراوە و گەرمی لە نزیک پێستت دائەگیرسێت.
ڕووی گەورەی پێست تەنها قەڵغان نییە؛
بەڵکو ڕێگەمان پێدەدات کە پەیوەندی بە جیهانی دەرەوە بکەین.
چینێکی هەمەجۆرە کە ساردمان دەکاتەوە یانیش بە گەرمی دەمان هێڵێتەوە.
سیستەمی داپۆشەر زۆر شت دەگرێتەوە،
بەڵام بێگومان لە قوڵای پێست زیاترە.