Neye baktığınız tahmin edebilir misiniz?
Silik bir çorap mı? Olgun bir muz mu? Küflü bir diş macunu tüpü mü?
Aslında, bu deniz hıyarı ve tuhaf görünmekle birlikte,
günlük zahmeti tüm ekosistemlerin gelişmesine yol açar.
Deniz hıyarları; deniz kestaneleri, denizyıldızı
ve diğer radyal simetrik “dikenli tenli” deniz omurgasızlarının yanı sıra
Echinodermata filumunun üyeleridir.
Bazı deniz hıyarlarının ağızlarında tüylü kollar vardır,
bazıları kabarık balonlar gibi şişirilir
ve diğerleri sadece Başsız Tavuk Canavarı gibi görünür -
nadir bulunan derin deniz türlerine verilen gerçek isim.
Ancak genellikle uzun, silindirik şekilleri ile karakterizedir.
Deniz hıyarı, aslında bir ağız ve anüs tarafından tutulan
sindirim sistemini çevreleyen beyinsiz, etli bir formdur.
Yapışkan tüp ayakları, vücut uzunluğunu hareket ettirir
ve deniz tabanı boyunca kaymalarına izin verir.
Birçok deniz hıyarı, aslında anüslerinden nefes aldığı halde
özelleşmiş tüp ayakları beslenme ve solunum için kullanılabilir.
Ritmik olarak kaslarını kasar ve gevşetir,
deniz suyundan oksijen çeken solunum ağacı denilen
iç akciğer benzeri bir yapı üzerine su çekip çıkarıyorlar.
Bazı yengeç ve inci balığı türleri
bu ritmik eylemden yararlanır
ve deniz hıyarının anüsü genişlediğinde içeri girer ve sığınırlar.
Tek bir deniz hıyarının arka ucu bir seferde 15 inci balığı barındırabilir.
Bununla birlikte, tüm deniz hıyarlarının
bu müdahaleci davranışa katlanmadığı görülüyor.
Bazı türler anüslerinin etrafında beş diş ile donatılmıştır,
bu da istenmeyen konuklara karşı
evrimsel bir tutum almış olabileceğini düşündürmektedir.
Ancak anal dişleri olmayan deniz salatalıkları bile
kendilerini savunmak için aletlerle donatılmıştır.
Tehditlerden kaçınırlar ve kararsız kollajen dokularını
veya MCT'lerini kullanarak karşı saldırılar başlatırlar.
Bu jel benzeri doku, "iplikcik" adı verilen kolajen demetleri içerir.
Proteinler bu iplikciklerle etkileşime girerek
onları kaydırabilir, dokuyu sertleştirebilir veya yumuşatabilir.
Bu çok yönlü dokunun birçok avantajı vardır:
Etkin hareket kabiliyetine yardımcı olur,
deniz hıyarlarının küçük alanlara sığmasını sağlar
ve ayrışarak eşeysiz olarak çoğalmalarını sağlar.
Ancak MCT’nin en patlayıcı uygulaması bir avcı saldırdığında kullanılır.
İç dokuların eklerini gevşetip ardından kaslarını hızla yumuşatıp büzerek
birçok tür, anüslerinden çeşitli organlarını fırlatabilir.
Bu eyleme “bağırsaklarını çıkarma” denir
ve şaşırtıcı derecede etkili bir savunma mekanizmasıdır.
Şaşırtıcı ve dikkat dağıtıcı yırtıcılara ek olarak,
bazı deniz hıyarı türlerinin iç kısımları yapışkan ve toksiktir.
Bağırsakları çıkarmak şiddetli görünebilir
ancak deniz hıyarları sadece birkaç hafta içinde
bağırsak reaksiyonlarından kaybettiklerini yenileyebilir.
Yüzmek için evrimleşen ve hareket etmeden beslenen
birkaç türün yanı sıra,
bu hantal yaratıkların çoğu, zamanını deniz tabanını otlamakla geçirir.
Deniz hıyarları, sığ kıyılardan deniz seviyesinden
6000 metre aşağıda bulunan dipsiz siperlere kadar her yerde bulunur.
Derin deniz tabanında, bazı bölgelerde %95'e kadar ulaşan
hayvan biyokütlesinin çoğunluğunu oluştururlar.
Bu sosis şeklindeki harikalar ilerledikçe kumu vakumlar,
içerdiği organik maddeyi sindirir ve yan ürünü atarlar.
Bu işlemde deniz hıyarları, döküntüleri parçalayıp
besinleri geri dönüştürerek deniz tabanını temizler ve oksijenlendirir.
Kabuklu deniz hayvanları ve deniz otu yataklarının gelişmesi koşulunu yaratır.
Deniz hıyarı boşaltımı da mercan oluşumuna yardımcı olabilir
ve deniz ortamlarının okyanus asitlenmesinden,
tamponlanmasında rol oynayabilir.
Okyanusun elektrikli süpürgeleri olarak işlerinde çok iyidirler.
Kumlu deniz tabanının yaklaşık yarısının
bir deniz hıyarının sindirim kanalından geçtiği düşünülmektedir.
Bir dahaki sefere ayak parmaklarınız arasında
kum çatırtısı hissine sevinirseniz şunu düşünün:
Bu kum taneleri bir noktada,
kıçından nefes alan bir turşu tarafından atılmış olabilir.