Nigdy nie zapomnę, jak brzmiał
śmiech moich przyjaciół.
Nigdy nie zapomnę, jak brzmiał
głos matki, gdy zasypiałam.
I nigdy nie zapomnę, jak brzmiał
kojący szmer wody płynącej strumykiem.
Wyobraźcie sobie moje przerażenie,
kiedy w wieku 10 lat
powiedziano mi, że stracę słuch.
Przez pięć kolejnych lat
choroba postępowała, aż zupełnie przestałam słyszeć.
Uważam, że utrata słuchu
to jeden z największych darów jakie otrzymałam.
Doświadczam świata w niezwykły sposób.
Moim zdaniem te unikalne doświadczenia
osób niepełnosprawnych
pomogą nam stworzyć i zaprojektować lepszy świat
dla wszystkich: zarówno pełno- jak i niepełnosprawnych.
Jako prawnik broniący praw niepełnosprawnych
poświęcałam wiele czasu, by egzekwowano prawo
i wprowadzano odpowiednie dostosowania.
Potem musiałam szybko nauczyć się polityki międzynarodowej,
bo zaproszono mnie do pracy nad Konwencją ONZ
chroniącą osoby niepełnosprawne.
Jako liderka organizacji pozarządowej
poświęcałam większość energii na przekonywanie ludzi
o możliwościach osób niepełnosprawnych.
Gdzieś po drodze,
po wielu zwrotach na ścieżce kariery,
które niezbyt cieszyły moich rodziców,
(Śmiech)
natknęłam się na rozwiązanie,
które może być jeszcze skuteczniejszym narzędziem
w rozwiązywaniu niektórych największych problemów świata,
nie tylko dla niepełnosprawnych.
Narzędziem tym jest myślenie projektowe.
Jest to proces ukierunkowany na innowację i rozwiązywanie problemów.
Składa się z pięciu etapów.
Pierwszy to zdefiniowanie problemu
i zrozumienie jego ograniczeń.
Drugi to obserwacja ludzi w rzeczywistych sytuacjach
i zrozumienie ich potrzeb.
Trzeci - zaproponowanie jak największej liczby rozwiązań,
jak najbardziej zróżnicowanych.
Czwarty - tworzenie prototypu: zebranie wszystkiego,
co da się wykorzystać
do modelu i testów rozwiązania,
a potem ulepszanie.
Wreszcie implementacja:
upewnienie się, że nasze rozwiązanie sprawdzi się na dłuższą metę.
Warren Berger twierdzi, że myślenie projektowe uczy patrzeć wielokierunkowo,
przyjmować nowy punkt widzenia, ulepszać, eksperymentować
i, co najważniejsze,
zadawać niemądre pytania.
Adepci myślenia projektowego wierzą, że każdy jest kreatywny.
Wierzą w tworzenie zespołów ludzi z różnych dziedzin,
bo chcą spojrzenia na problem z różnych perspektyw,
które w połączeniu
stworzą coś nowego.
Myślenie projektowe jest tak popularne i uniwersalne,
że znalazło zastosowanie w prawie każdej dziedzinie.
Dostrzegłam jego potencjał w rozwiązywaniu problemów, z którymi się borykałam,
więc postanowiłam wrócić na stiudia
i zostać magistrem social design.
Dziedzina ta zajmuje się pozytywnym zmienianiem świata za pomocą projektu.
W tym czasie
zakochałam się w stolarce.
Ale szybko okazało się,
że mam jeden problem.
Gdy narzędzie do obróbki drewna
ma odskoczyć w stronę obsługującego,
czyli przed uderzeniem,
urządzenie wydaje ostrzegawczy sygnał.
Ja tego sygnału nie słyszałam.
Postanowiłam więc
znaleźć rozwiązanie.
Były nim okulary ochronne,
zaprojektowane, by ostrzegać użytkownika
o zmianach wysokości dźwięku wydawanego przez narzędzie,
zanim mogło je wychwycić ucho ludzkie.
Dlaczego projektanci nie pomyśleli o tym wcześniej?
(Śmiech)
Z dwóch powodów: po pierwsze, byłam nowicjuszką,
nie obciążoną wiedzą konwencjami.
Po drugie: nie słyszałam.
Moje unikalne doświadczanie świata pomogło zainspirować nowe rozwiązanie.
Coraz częściej odkrywałam rozwiązania,
które początkowo miały służyć osobom niepełnosprawnym,
ale z czasem zostały przejęte
i docenione przez większość,
również pełnosprawną.
Obieraczka do ziemniaków marki OXO
została zaprojektowana dla osób cierpiących na artretyzm,
ale była tak wygodna w użyciu, że spodobała się wszystkim.
SMS-y początkowo też miały służyć osobom niesłyszącym,
a doskonale wiecie, że kochają je wszyscy.
(Śmiech)
Zaczęłam się zastanawiać,
czy nie można by zmienić podejścia.
Gdybyśmy tak zaczęli projektować od samego początku dla niepełnosprawnych
a nie dla normy?
Jak widzicie, gdy od początku projektujemy dla niepełnosprawnych,
często znajdujemy rozwiązania nie tylko służące wszystkim,
ale również lepsze niż te dla normy.
To dla mnie ekscytujące,
bo oznacza, że energię potrzebną na tworzenie dostosowań
dla niepełnosprawnych
można wykorzystać i kształtować
dla kreatywności i innowacji.
Nie staramy się już wpłynąć na opinie ludzi
czy promować tolerancji,
stajemy się alchemikami,
magikami potrzebnymi współczesnemu światu
by rozwiązać niektóre ważne problemy.
Uważam też, że niepełnosprawni
mają wielki potencjał, by uczestniczyć
w procesie myślenia projektowego.
Nieświadomie od dziecka
myślę projektowo i udoskonalam umiejętności.
Tacy jak ja to z natury poszukiwacze rozwiązań.
Wyobraźcie sobie, że słuchacie rozmowy
i rozumiecie z niej tylko 50%..
Nie możecie prosić o powtórzenie każdego słowa.
To irytowałoby rozmówcę.
Nieświadomie znalazłam rozwiązanie,
zmieniając to, co słyszałam,
przytłumione dźwięki, rodzaj pulsu,
w rytm, który łączyłam z kształtem ust mówiącego.
Wiele lat później powiedziano mi, że w moich tekstach jest coś rytmicznego.
To dlatego, że w ten sposób doświadczam rozmowy.
Stałam się też mistrzynią porażek.
(Śmiech)
Dosłownie.
Na pierwszym semestrze miałam dwóję z hiszpańskiego.
Ale nauczyłam się, że gdy biorę się w garść
i zmieniam parę rzeczy,
w końcu mi się udaje.
Podobnie myślenie projektowe zachęca ludzi do porażek,
częstych,
by w końcu odnieść sukces.
Bardzo niewiele znaczących innowacji
stworzył ktoś, komu udało się za pierwszym razem.
Podobnie było ze sportem.
Nigdy nie zapomnę, jak mój trener mówił mamie:
"Gdyby nie jej problemy ze słuchem,
grałaby w reprezentacji kraju".
Ani trener, ani ja, nie zdawaliśmy sobie wówczas sprawy,
że utrata słuchu pomagała mi osiągać świetne wyniki w sporcie.
Utrata słuchu zmienia nie tylko zachowanie,
ale i reakcję zmysłów.
Na przykład
zwiększyło się moje pole widzenia.
Wyobraźcie sobie piłkarza biegnącego lewą stroną boiska.
Wyobraźcie sobie, że jesteście bramkarzem, jak ja kiedyś,
i że piłka jest na lewym skrzydle.
Osoba normalnie słysząca miałaby takie pole widzenia.
Ja miałam aż takie.
Widziałam poruszających się graczy,
biegnących w moja stronę,
Zauważałam ich szybciej, więc gdy podawali piłkę,
mogłam odpowiednio stanąć i przygotować na strzał.
Jak widzicie,
myślę projektowo prawie całe życie.
Wyostrzyły mi się umiejętności obserwacji i dostrzegam szczegóły
niewidzialne dla innych.
Ciągła potrzeba adaptacji podsuwa mi nowe pomysły
i rozwiązania.
Tak jak projektanci
często muszę stawiać czoła ograniczeniom.
Niedawno byłam służbowo na Haiti.
Adepci myślenia projektowego lubią ekstremalne sytuacje,
gdyż często są inspiracją dla najlepszych projektów.
W Haiti warunki ku temu były idealne.
Mieszkałam i pracowałam z 300 osobami niesłyszącymi,
przesiedlonymi po trzęsieniu ziemi w 2010 roku.
Pięć i pół roku później
nadal nie mieli prądu,
pitnej wody
ani możliwości znalezienia pracy.
Nadal bezkarnie kwitła przestępczość.
Przyjeżdżały z pomocą kolejne międzynarodowe organizacje.
Ale proponowały tylko
gotowe rozwiązania.
Nie chciały obserwować i przystosować się
do potrzeb lokalnej społeczności.
Jedna organizacja dała im kozy i kury.
Nie przewidziała jednak,
że z powodu strasznego głodu,
gdy niesłyszący pójdą spać,
inni włamią się do ich gospodarstw,
żeby ukraść te kury i kozy,
aż nie zostanie nic.
Gdyby ta organizacja poświęciła czas
i przyjrzała się niesłyszącym i lokalnej społeczności,
zdałaby sobie sprawę z problemu
i być może zaproponowałaby rozwiązanie,
jak lampy solarne,
oświetlona nocą zagroda
zapewniająca bezpieczeństwo zwierząt.
Myślenie projektowe
nie jest konieczne, by zastosować pomysły, o których dziś mówiłam.
Jesteś kreatywny.
Jesteś projektantem.
Jest nim każdy.
Tacy jak ja mogą wam pomóc.
Niech niepełnosprawni pomagają wam zmienić perspektywę
i jednocześnie znajdywać rozwiązania
dla wielkich problemów.
To wszystko. Dziękuję.
(Brawa)