Bốn năm sau khi đến Hoa Kỳ,
như bất kỳ ai 16 tuổi,
tôi đã đi lấy bằng lái xe.
Sau khi cho nhân viên xem giấy tờ nhập cư, thẻ xanh,
cô ấy nói với tôi đó là giả.
"Đừng quay lại đây nữa," cô ấy nói.
Đó là lúc tôi phát hiện ra tôi đã ở Mỹ bất hợp pháp.
Và tôi vẫn ở đây bất hợp pháp.
Tôi là nhà báo và nhà làm phim.
Tôi tin vào những câu chuyện.
Và những gì tôi học được
là những gì hầu hết mọi người không hiểu về nhập cư
là những gì họ không hiểu về bản thân họ:
những câu chuyện di cư xưa của gia đình và những quá trình họ phải trải qua
trước khi thẻ xanh và bức tường tồn tại,
hoặc điều gì đã định hình sự hiểu biết của họ về chính quyền công dân.
Tôi sinh ra ở Philipines.
Khi tôi 12 tuổi, mẹ tôi gửi tôi đến sống với bố mẹ bà,
ông bà của tôi,
hay, theo tiếng Tagalog của chúng tôi, lolo và lola.
Tên của Lolo là Teofilo.
Khi ông di cư hợp pháp sang Mỹ và nhập tịch,
ông ấy đổi tên từ Teofilo thành Ted,
theo tên của Ted Danson từ chương trình truyền hình "Cheers."
Không thể kiếm được người Mỹ nào hơn thế.
Bài hát yêu thích của Lolo là "My Way" của Frank Sinatra,
và khi đang tìm cách đưa đứa cháu trai duy nhất của ông, là tôi,
đến Mỹ,
ông ấy quyết định làm theo cách của mình.
Theo Lolo, không có cách nào dễ dàng và đơn giản để đưa tôi đến đây,
vì vậy, Lolo đã tiết kiệm 4,500 đô-la -
đó là số tiền lớn với một nhân viên bảo vệ
chỉ kiếm được không quá tám đô-la một giờ -
để trả cho một thẻ xanh giả
và cho một kẻ buôn lậu đưa tôi đến Mỹ.
Đó là cách tôi đến đây.
Tôi không biết đã bao nhiêu lần mọi người nói với tôi rằng tổ tiên họ
đã đến Mỹ "đúng cách,"
mà tôi nhắc họ,
định nghĩa của Mỹ về "đúng cách"
đã thay đổi kể từ khi con tàu đầu tiên của những người định cư thả neo.
Nước Mỹ như chúng ta biết không chỉ là một mảnh đất,
đặc biệt là vì vùng đất mà ngày nay tạo nên Hợp chủng quốc Hoa Kỳ
từng thuộc về những người khác ở các quốc gia khác.
Nước Mỹ mà chúng ta biết không chỉ là một quốc gia của những người nhập cư.
Có hai nhóm người Mỹ không phải là người nhập cư:
Người Mỹ bản địa, những người bản địa của vùng đất này
và những người bị giết trong hoạt động diệt chủng;
và người Mỹ gốc Phi, những người đã bị bắt cóc, vận chuyển và trở thành nô lệ
để xây dựng đất nước này.
Mỹ, trên tất cả, là một ý tưởng,
dù không thực tế và chưa hoàn hảo tới mức nào,
chỉ tồn tại vì những người định cư đầu tiên đến đây một cách tự do
mà không cần lo lắng về quốc tịch.
Vậy, bạn đến từ đâu?
Bạn đến bằng cách nào?
Ai đã trả tiền?
Trên khắp nước Mỹ, trước nhiều nhóm khán giả khác nhau --
nhóm bảo thủ và nhóm tiến bộ,
học sinh trung học và người lớn tuổi --
tôi đã hỏi những câu hỏi đó.
Là một người da màu, tôi luôn được hỏi tôi đến từ đâu,
như trong, "Bạn thật sự đến từ đâu?"
Vì vậy, tôi cũng đã hỏi những người da trắng họ thật sự đến từ đâu.
Sau khi hỏi một sinh viên tại Đại học Georgia
anh ấy đến từ đâu,
anh ấy nói, "Tôi là người Mỹ."
"Tôi biết," tôi nói, "nhưng bạn đến từ đâu?"
"Tôi là người da trắng," anh ta trả lời.
“Nhưng da trắng không phải là một quốc gia,” tôi nói.
"Tổ tiên của bạn đến từ đâu?"
Khi anh ta nhún vai trả lời,
tôi đã nói,
“Chà, bạn đến từ đâu?
Bạn đến đây bằng cách nào? Ai đã trả tiền? "
Anh ấy không thể trả lời.
Tôi không nghĩ bạn có thể nói về nước Mỹ với tư cách nước Mỹ
mà không trả lời ba câu hỏi cốt lõi đó.
Nhập cư là huyết mạch của Hoa Kỳ,
đất nước này đã tự phục hồi như thế nào trong nhiều thế kỷ,
từ những người định cư và nhà cách mạng, người đã sống ở 13 thuộc địa ban đầu
đến hàng triệu người nhập cư, chủ yếu đến từ Châu Âu,
người đã không ngừng khai phá vùng đất này.
Mặc dù người Mỹ bản địa đã ở đây
và có bản sắc bộ lạc riêng và ý thức về quyền công dân,
họ không được xem là công dân Mỹ cho đến khi có Đạo luật Công dân 1924.
Bước ngoặt của Đạo luật Quyền công dân năm 1964 mà người Mỹ gốc Phi đã đấu tranh
đã truyền động lực cho Đạo luật Nhập cư và Quốc tịch năm 1965,
điều đã chấm dứt hệ thống bài trừ dựa trên chủng tộc của Mỹ
đã tồn tại trong suốt 40 năm.
Tôi có thể tiếp tục nói về điều này,
nhưng ý tôi là, quan điểm lớn hơn ở đây là:
Bao nhiêu trong số chúng ta,
dù là những người nhập cư trong quá khứ hay hiện tại,
hiểu về những phần cốt yếu này của lịch sử Mỹ?
Bao nhiêu phần của lịch sử này đã tạo nên bài kiểm tra công dân Mỹ thật sự?
Bạn đã từng thấy nó chưa?
Nó hầu hết là kiểm tra nói,
và nhân viên chính phủ sẽ hỏi ứng viên tới 10 trong số 100 câu hỏi.
Để đỗ, ứng viên phải trả lời đúng ít nhất sáu câu.
Tôi đã xem qua bài kiểm tra gần đây,
và tôi thấy kinh ngạc trước những câu hỏi được đưa ra
và điều tạo nên những câu trả lời được chấp nhận với những bỏ sót rõ ràng.
Có một câu hỏi về tượng Nữ thần Tự do và vị trí của nó.
Không có một câu hỏi nào về đảo Ellis,
về Hoa Kỳ với tư cách một quốc gia nhập cư
và hàng loạt những luật chống nhập cư đã được thông qua.
Không có điều gì về lịch sử của người Mỹ bản địa.
Có một câu hỏi về điều mà Martin Luther King, Jr. đã làm,
nhưng phần lớn là những nội dung thiếu sót và vô trách nhiệm
về người Mỹ gốc Phi.
Đây là một ví dụ.
Câu hỏi số 74 của phần lịch sử Hoa Kỳ
yêu cầu ứng viên "nêu một lý do đã dẫn đến cuộc Nội chiến."
Có ba câu trả lời được chấp nhận:
chế độ nô lệ,
quyền của các tiểu bang,
những lý do kinh tế.
Lola và Lolo của tôi có nhận được câu hỏi ấy không?
Nếu họ có,
họ có hiểu được lịch sử đằng sau nó không?
Vậy còn các chú và các dì và các anh em họ của tôi
và hàng triệu người nhập cư khác đã làm bài kiểm tra này
để trở thành công dân Mỹ?
Người nhập cư biết được những gì về Mỹ trước khi họ đến đây?
Chúng ta đang xin loại quốc tịch nào?
Và đó có đúng là quốc tịch mà chúng ta thật sự muốn không?
Hãy nghĩ về nó -- tôi đã nghĩ rất nhiều về điều ấy --
Một quốc tịch tôn quý trông như thế nào?
Làm sao để tôi xin được nó khi tôi mới đến đây vào 26 năm trước,
khi người gốc Phi và bản địa
những người đã từng ở đây, trên đất Mỹ, hàng trăm năm
vẫn đang chờ đến lượt họ?
Một trong những tác giả yêu thích của tôi là Toni Morrison.
Vào năm 1996, một năm trước khi tôi biết mình đã ở quốc gia này bất hợp pháp,
lớp Tám của tôi được giao đọc tác phẩm "The Bluest Eye,"
cuốn sách đầu tiên của Morrison.
Đầu tiên, cuốn sách đã thách thức tôi với những câu hỏi khó.
Tại sao Pecola Breedlove,
cô gái da đen này là nhân vật trung tâm của cuốn sách,
tại sao cô ấy lại muốn có một đôi mắt xanh?
Ai đã nói với cô rằng cô muốn nó?
Tại sao cô ấy tin họ?
Morrison nói rằng cô ấy viết cuốn sách để phác họa những gì xảy ra
khi một người đầu hàng trước thứ cô ấy gọi là "đại tự sự."
"Định nghĩa," Morrison nói, "được viết bởi người cầm quyền, không phải kẻ bị trị."
Khi tôi nhận ra mình đã ở đây bất hợp pháp,
Tôi tự thuyết phục, nếu không là công dân hợp pháp trên khai sinh hay luật pháp,
thì vẫn còn một hình thức công dân khác.
Quyền công dân qua việc tham gia:
tôi hội nhập.
Tôi hội nhập với những người Mỹ, kể cả những người không muốn tôi ở đây.
Quyền công dân qua việc đóng góp:
tôi trả lại cho cộng đồng của mình bằng bất cứ cách nào tôi có thể.
Là một doanh nhân không chính thống -- và vâng, khái niệm này tồn tại đấy --
tôi đã thuê nhiều công dân Mỹ.
Quyền công dân qua việc giáo dục:
chúng ta không thể đợi người khác để dạy cho ta về quá khứ
và cách chúng ta đến với thực tại này.
Chúng ta phải tự giáo dục bản thân và người thân của mình.
Quyền công dân là điều gì đó vĩ đại hơn cả bản thân mình:
Chúng ta đang, tôi nghĩ, dù là cá nhân hay tập thể,
viết lại cuốn đại tự sự của Hoa Kỳ.
Những người, từng bị trị, bây giờ đứng lên nắm quyền quyết định.
Họ đang hỏi những câu hỏi cần được hỏi.
Phần cốt yếu của việc định nghĩa lại
là cách ta xác định không chỉ ai là một người Mỹ
mà còn những điều gì cấu thành quyền công dân.
Điều mà, theo tôi, là trách nhiệm của chúng ta đối với nhau.
Thế nên, hãy suy nghĩ về câu chuyện của cá nhân mình
và hãy tự hỏi:
Mình đến từ đâu?
Mình đến bằng cách nào?
Ai đã trả tiền?