अशी कल्पना करा की तुम्ही अमेरिकेमध्ये कुठेही, एका रस्त्यावर उभे आहात.
एक जपानी माणुस तुमच्यापाशी येतो आणि विचारतो,
“Excuse me, जरा या प्रभागाचं नाव सांगता का?”
आणि तुम्ही म्हणता, “माफ करा. पण हा ओक मार्ग आहे आणि तो एल्म रस्ता आहे.
ही आहे २६वी गल्ली आणि ती २७वी.”
तो म्हणतो, “बरं. ठीक आहे. पण त्या प्रभागाचं नाव काय आहे?”
तुम्ही म्हणता, “असं पहा की, प्रभागांना नावं नसतात.
रस्त्यांना नावं असतात; प्रभाग म्हणजे केवळ
रस्त्यांच्या मधल्या निनावी जागा.”
तो किंचित गोंधळून, निराश होऊन निघून जातो.
आता कल्पना करा की, तुम्ही जपानमध्ये कुठेही, रस्त्यावर उभे आहात.
शेजारीच उभ्या असलेल्या माणसाकडे तुम्ही वळता आणि विचारता,
“Excuse me, जरा या रस्त्याचं नाव सांगता का?”
तो म्हणतो, “असा पहा, तो आहे प्रभाग सतरा आणि हा आहे प्रभाग सोळा.”
मग तुम्ही म्हणता, “ते ठीक आहे. पण या रस्त्याचं नाव काय आहे?”
यावर तो म्हणतो, “असं पहा की, रस्त्यांना नावं नसतात.
प्रभागांना नावं असतात.
इथे या गुगल नकाशावरच बघा. तो आहे प्रभाग चौदा, पंधरा, सोळा, सतरा, अठरा, एकोणीस.
या सर्व प्रभागांना नावं आहेत.
रस्ते म्हणजे केवळ प्रभागांच्या मधल्या निनावी जागा.”
आणि यावर तुम्ही म्हणता, “ठीक. पण मग तुम्हाला तुमच्या घराचा पत्ता कसा कळतो?”
तो म्हणतो, “सोप्पं आहे. हा आहे जिल्हा क्रमांक आठ.
तो आहे प्रभाग सतरा, घर नंबर एक.”
तुम्ही म्हणता, “ठीकच आहे. पण या वस्तीतून फिरताना
माझ्या एक गोष्ट लक्षात आली की, घरांचे क्रमांक सलग नाहीयेत.”
तो म्हणतो, “नक्कीच आहेत. ज्या क्रमाने घरं बांधली त्या क्रमाने सलगच आहेत.
प्रभागामध्ये सर्वात प्रथम बांधलेल्या घराचा क्रमांक आहे एक.
दुसऱ्या बांधलेल्या घरचा क्रमांक आहे दोन.
तिसऱ्याचा क्रमांक आहे तीन. सोप्पं आहे. अगदी सहाजिक.”
म्हणूनच मला असं आवडतं की, कधीकधी
आपल्याला जगाच्या विरुद्ध बाजूस जावं लागतं
हे कळण्यासाठी की, आपण नकळत गृहीत धरलेल्या गोष्टींच्या,
थेट विरुद्ध धारणादेखील सत्य असू शकतात.
उदाहरणार्थ, चीनमध्ये असे डॉक्टर्स आहेत
ज्यांना असं वाटतं की, तुम्हाला आरोग्यसंपन्न ठेवणं हे त्याचं काम आहे.
म्हणून तुम्ही ठणठणीत असाल त्या महिन्यात तुम्ही त्यांना पैसे द्यायचे,
आणि जेव्हा तुम्ही आजारी पडाल तेव्हा पैसे द्यायचे नाहीत कारण त्यांच्या कामात ते अयशस्वी ठरले.
तुम्ही ठणठणीत असताना ते श्रीमंत होत जाणार, तुम्ही आजारी असताना नाही.
(टाळ्या)
बहुतांशी सर्व संगीतात आपण "एक" या अंकाला
सम मानतो, कोणत्याही संगीत रचनेची सुरुवात. एक, दोन, तीन, चार.
पण पश्चिम आफ्रिकेतल्या संगीतात "एक"
म्हणजे रचनेचा शेवट मानतात.
जणू काही, वाक्याच्या शेवटी येणारा पूर्णविराम.
म्हणून फक्त रचनेतच नव्हे तर, ज्यापद्धतीने ते ठेका मोजतात त्यातही हे आढळून येतं.
दोन, तीन, चार, एक.
आणि हा नकाशासुद्धा अचूकच आहे.
(हशा)
असं म्हणतात की, भारताबाबत जे विधान सत्य समजलं जातं,
त्याच्या विरुद्धार्थी गोष्टदेखील तितकीच सत्य असते.
म्हणूनच या TED च्या मंचावर किंवा इतरत्र कुठेही, हे विसरून चालणार नाही
की, तुम्ही ज्या काही अभिनव कल्पना बाळगता किंवा ऐकता,
त्यांच्या विरुद्ध कल्पनाही तेवढ्याच खऱ्या असू शकतात.
दोमो आरीगातो गोझाईमाशिता. (जपानीमध्ये "धन्यवाद!")