(Odgłosy natury)
Zaczynając nagrywanie pejzażu dźwiękowego natury,
45 lat temu
nie miałem pojęcia,
że mrówki, larwy owadów, ukwiały i wirusy
tworzą charakterystyczny podpis dźwiękowy.
Ale tak jest.
Dotyczy to każdego siedliska naturalnego planety,
np. dżungli amazońskiej, którą słyszycie w tle.
Lasy deszczowe strefy umiarkowanej i tropikalnej
tworzą żywą orkiestrę zwierzęcą,
błyskawiczną i zorganizowaną formę ekspresji
owadów, gadów, płazów, ptaków i ssaków.
Każdy pejzaż dźwiękowy naturalnego siedliska
tworzy własny unikalny podpis,
a w nim niewiarygodną ilość informacji,
częścią których chciałbym się dziś podzielić.
Pejzaż dźwiękowy ma trzy podstawowe źródła.
Pierwsze to geofonia,
inaczej odgłosy nie biologiczne,
które słychać w każdym siedlisku,
jak wiatr w drzewach, woda w strumieniu,
fale nad brzegiem oceanu, ruchy ziemi.
Drugie to biofonia.
Biofonia to wszystkie odgłosy
żywych organizmów w danym siedlisku,
w tym samym czasie i miejscu.
Trzecie to dźwięki, które tworzy człowiek.
Nazywamy to antrofonią.
Niektóre dźwięki są kontrolowane, jak muzyka czy teatr,
ale większość jest chaotyczna i niespójna.
Niektórzy nazywają to hałasem.
Dawniej uważałem pejzaż dźwiękowy przyrody
za bezwartościowy artefakt.
Był, ale nic nie znaczył.
Myliłem się. Te spotkania nauczyły mnie,
że uważne słuchanie daje niezwykle wartościowe narzędzia
oceny zdrowia siedliska
w całym spektrum życia.
Kiedy zaczynałem pod koniec lat 60.,
typowe metody nagrywania ograniczały się
do fragmentarycznego utrwalania poszczególnych gatunków,
na początku głównie ptaków,
a potem innych zwierząt, takich jak ssaki i płazy.
Było to jak próba zrozumienia
wspaniałości V symfonii Beethovena
poprzez analizę dźwięku jednego skrzypka,
bez kontekstu orkiestry,
i słuchanie tylko jego wykonania.
Na szczęście coraz więcej instytucji
realizuje bardziej całościowe modele,
które wraz z kolegami wprowadziliśmy
do dziedziny ekologii akustycznej.
Kiedy zaczynałem ponad 40 lat temu,
nieraz nagrywałem przez 10 godzin,
żeby zdobyć godzinę materiału zdatnego do użycia,
wystarczająco dobrego na płytę czy ścieżkę dźwiękową
lub instalację w muzeum.
Teraz z powodu globalnego ocieplenia,
wydobycia surowców, ludzkiego hałasu,
i wielu innych czynników,
czasem potrzeba ponad 1000 godzin,
żeby uchwycić to samo.
Co najmniej 50% mojego archiwum
pochodzi z siedlisk zmienionych tak radykalnie,
że są albo całkiem bezgłośne,
albo zupełnie nie przypominają swej pierwotnej postaci.
Zwykłe metody oceny siedlisk
polegały na liczeniu gatunków i jednostek
w obrębie każdego gatunku na danym obszarze.
Porównując dane dotyczące zarówno
gęstości i różnorodności w słyszanym materiale,
mogę precyzyjniej ocenić stan siedliska.
Chcę pokazać kilka przykładów,
pokazujących możliwości,
które daje zanurzenie się w tym wszechświecie.
To jest łąka Lincoln Meadow,
trzy i pół godziny jazdy
na wschód od San Francisco, w górach Sierra Nevada,
na wysokości około 2000 metrów.
Nagrywam tam od lat.
W 1988 r. firma zajmująca się wyrębem lasu przekonała mieszkańców,
że wyrąb absolutnie nie wpłynie na środowisko naturalne
dzięki użyciu nowej metody
o nazwie "wyrąb selektywny",
usuwającej niektóre drzewa
zamiast wycinania całego obszaru.
Mając pozwolenie na nagrania
zarówno przed jak i po tej operacji,
ustawiłem sprzęt i utrwaliłem chór odgłosów świtu
według ścisłego protokołu oraz skalibrowałem nagrania,
żeby mieć dobry punkt odniesienia.
To przykład spektrogramu.
Spektrogram to graficzna ilustracja dźwięku,
od lewej do prawej strony czas,
w tym przypadku 15 sekund,
a częstotliwość od dołu do góry strony,
od najniższej do najwyższej.
Widać, że podpis strumienia
pokazuje 1/3 albo 1/2 strony u dołu,
natomiast ptaki, które kiedyś były na tej łące,
pokazuje ten podpis u góry strony.
Było ich sporo.
Lincoln Meadow przed wyrębem selektywnym.
(Dźwięki natury)
Rok później wróciłem,
i przy użyciu tych samych protokołów,
i nagrywaniu w takich samych warunkach,
nagrałem kilka przykładów
odgłosów chóru świtu,
a teraz rezultat.
To po wyrębie selektywnym.
Widać, że strumień w dalszym ciągu
pokazuje jedna trzecia dołu strony,
ale zauważcie braki w górnych 2/3 strony.
(Dźwięki natury)
Zaraz usłyszycie odgłos dzięcioła.
Do Lincoln Meadow wracałem 15 razy
w ciągu ostatnich 25 lat,
i mogę powiedzieć, że biofonia,
gęstość i różnorodność biofonii,
nadal nie powróciła
do stanu sprzed operacji wyrębu.
Tutaj zdjęcie Lincoln Meadow już po,
i z punktu widzenia kamery
lub ludzkiego oka,
każdy kij czy drzewo wydaje się na miejscu,
co potwierdzałoby zapewnienia firmy zajmującej się wyrębem,
że nie ma zagrożenia dla środowiska.
Jednakże uszy mówią coś zupełnie innego.
Młodzi studenci zawsze pytają mnie,
co te zwierzęta mówią,
a ja naprawdę nie mam pojęcia.
Ale mogę powiedzieć, że wyrażają siebie.
Czy rozumiemy czy nie, to już inna historia.
Idąc wybrzeżem Alaski,
natknąłem się na basen pływowy
wypełniony kolonią ukwiałów,
cudownych maszyn jedzących,
bliskich krewnych koralowca i meduzy.
Ciekaw, czy wydają jakieś odgłosy,
wrzuciłem hydrofon,
podwodny mikrofon pokryty gumą
w części ustnej,
i natychmiast żyjątka zaczęły
wchłaniać mikrofon do swych wnętrzności,
a mackami szukały
czegoś o wartości odżywczej.
Bardzo niskie, podobne do zakłóceń dźwięki,
których teraz posłuchamy.
(Dźwięki statyczne)
Tak, ale uwaga. Kiedy nie znalazły nic do jedzenia...
(Dźwięk trąbiący)
(Śmiech)
Myślę, że takie wyrażenie
jest zrozumiałe w każdym języku.
(Śmiech)
Na koniec cyklu rozrodczego
grzebiuszka amerykańska
wkopuje się metr
pod stwardniałą pustynną ziemię zachodu USA,
gdzie może przebywać przez wiele pór roku,
dopóki warunki nie będą odpowiednie do ponowego wyjścia.
Gdy w glebie jest dosyć wilgoci,
na wiosnę żaby wykopią się na powierzchnię
i licznie zgromadzą wokół dużych wiosennych basenów.
Kumkają chórem,
który jest w pełni zsynchronizowany z innymi.
Robią to z dwóch powodów.
Pierwszy to rywalizacja, szukanie partnera,
a drugi to współpraca,
bo jeśli wszystkie kumkają synchronicznie,
trudno jest drapieżnikom, takim jak kojoty,
lisy i sowy, wybrać jednego osobnika na posiłek.
To spektrogram chóru żab,
kiedy ma zdrowy charakter.
(Rechot żab)
Jezioro Mono leży na wschód
od Parku Narodowego Yosemite w Kalifornii,
i jest ulubionym siedliskiem tej ropuchy.
Lubią je także piloci odrzutowców marynarki wojennej USA,
którzy trenując oblatują myśliwce z prędkością
ponad 1100 kilometrów na godzinę,
na wysokości zaledwie kilkaset metrów
powyżej poziomu jeziora Mono,
bardzo szybko, bardzo nisko i tak głośno,
że antrofonia, hałas ludzki,
chociaż to sześć i pół kilometra
od żabiego stawu, który słyszeliśmy sekundę temu,
antrofonia maskuje dźwięk ropuszego chóru.
Na tym spektrogramie widać,
że cała energia widoczna na pierwszym spektrogramie
zniknęła z górnej części spektrogramu,
i że w chórze są przerwy przy dwóch i pół sekundach,
czterech i pół, i sześciu i pół sekundach.
Wtedy słychać dźwięk odrzutowca,
ma podpis w kolorze żółtym, na samym dole strony.
(Rechot żab)
Pod koniec przelotu
pełne 45 minut zajęło żabom
odzyskanie synchroniczności chóru.
W tym czasie, przy pełni księżyca,
widzieliśmy, jak dwa kojoty i puchacz wirginijski
złapały kilka żab.
Na szczęście przy odbudowie siedliska
i mniejszej liczbie lotów, populacja żab,
malejąca w latach 80. i na początku lat 90.,
właściwie wróciła do normy.
Chciałbym zakończyć historią pewnego bobra.
To bardzo smutna historia,
ale rzeczywiście pokazuje,
jak zwierzęta mogą wyrażać uczucia,
bardzo kontrowersyjny temat dla niektórych starszych biologów.
Mój kolega nagrywał na Środkowym Zachodzie USA
w okolicy stawu utworzonego jakieś 16 tys. lat temu,
pod koniec ostatniej epoki lodowcowej.
Po części stworzyła go tama bobrów,
trzymając z jednej strony cały ekosystem
w bardzo delikatnej równowadze.
Pewnego popołudnia podczas nagrywania
nagle pojawiło się znikąd
paru leśniczych,
którzy bez wyraźnego powodu
podeszli do bobrowej tamy,
rzucili laskę dynamitu i wysadzili ją,
zabijając samicę i jej młode.
Przerażony kolega zostali na miejscu,
żeby zebrać myśli,
i przez resztę dnia nagrać, co się da.
Tego wieczoru uchwycił niezwykłe wydarzenie.
Bóbr, który przeżył, samotnie pływał powoli w kółko,
żałośnie wołając za utraconą partnerką i potomstwem.
To chyba najsmutniejszy dźwięk
pochodzący od żywego organizmu,
ludzkiego lub innego, jaki słyszałem w życiu.
(Płacz bobra)
No tak.
Istnieje wiele aspektów dźwiękowych.
Dzięki niektórym zwierzęta nauczyły nas śpiewu i tańca,
co zostawię na inną okazję.
Ale dowiedzieliście się, jak biofonia
pomaga objaśnić rozumienie świata przyrody.
Słyszeliście wpływ wydobycia zasobów,
ludzkiego hałasu i niszczenia siedlisk.
Zwykle nauka o ochronie środowiska
stara się zrozumieć świat na podstawie tego, co widzimy,
ale znacznie pełniejsze zrozumienie może dać to, co słyszymy.
Biofonia i geofonia
to sygnatury dźwiękowe świata przyrody,
i słuchając ich,
dostajemy dar odczucia miejsca,
prawdziwą historię świata, w którym żyjemy.
W ciągu kilku sekund,
pejzaż dźwiękowy ujawnia znacznie więcej informacji
z wielu perspektyw,
od wymiernych danych do inspiracji kulturowej.
Wizualne utrwalenie daje ograniczoną frontalną perspektywę
danego kontekstu przestrzennego,
podczas gdy pejzaż dźwiękowy poszerza zakres do 360 stopni,
całkowicie nas otaczając.
Choć obraz może być wart tysiąc słów,
pejzaż dźwiękowy jest wart 1000 zdjęć.
Uszy mówią nam,
że szept każdego liścia i stworzenia
przemawia do naturalnych źródeł życia,
które faktycznie mogą kryć tajemnice miłości do wszystkiego,
szczególnie naszego człowieczeństwa,
a ostatnie słowo należy do jaguara z Amazonii.
(Pomruk)
Dziękuję za uwagę.
(Brawa)