(Natuurgeluiden)
Toen ik voor het eerst soundscapes begon op te nemen in de natuur,
45 jaar geleden,
had ik geen idee dat mieren,
insectenlarven, zeeanemonen en virussen
een geluidssignatuur voortbrachten.
Maar dat doen ze.
Net als iedere wilde habitat op de planeet,
zoals het Amazoneregenwoud dat jullie achter mij horen.
Gematigde en tropische regenwouden
produceren in feite elk een levendig dierenorkest,
die gelijktijdige en georganiseerde uitingen
van insecten, reptielen, amfibieën, vogels en zoogdieren.
Iedere soundscape die uit een natuurlijke habitat ontspringt,
genereert zijn eigen unieke signatuur,
die ongelofelijke hoeveelheden informatie bevat.
Een deel van die informatie wil ik vandaag met jullie delen.
Een soundscape bestaat uit drie basisbronnen.
De eerste is de geofonie,
of de niet-biologische geluiden die optreden
in iedere habitat,
zoals wind in de bomen, water in een stroom,
golven aan de oceaankust, beweging van de Aarde.
De tweede daarvan is de biofonie.
De biofonie is al het geluid
dat gemaakt wordt door organismen in een gegeven habitat
op een bepaalde tijd en plaats.
En de derde is al het geluid dat wij mensen maken,
dat noemen we antrofonie.
Een deel ervan is gecontroleerd, zoals muziek of theater,
maar het meeste ervan is chaotisch en incoherent,
sommigen van ons noemen dat ruis.
Ik dacht een tijdlang dat natuurlijke soundscapes
een waardeloos artefact waren.
Ze waren er gewoon, maar ze waren niet significant.
Nou, daar vergiste ik me in. Wat ik van deze ontmoetingen leerde,
was dat goed luisteren ons enorm waardevolle hulpmiddelen geeft
waarmee we de gezondheid van een habitat
over het hele levensspectrum kunnen evalueren.
Toen ik begon op te nemen, eind jaren zestig,
waren de gebruikelijke opnamemethoden beperkt tot
stukjes opnemen van individuele soorten
zoals vogels eerst,
maar later ook dieren als zoogdieren en amfibieën.
Voor mij was dat een beetje als proberen
Beethovens vijfde symfonie in al haar grootsheid te begrijpen
door het geluid van een enkele violist
uit de context van het orkest te abstraheren
en alleen die partij te horen.
Gelukkig implementeren steeds meer instellingen
de meer holistische modellen
die ik en een paar van mijn collega's hebben geïntroduceerd
op het gebied van soundscape-ecologie.
Toen ik meer dan 40 jaar geleden begon met opnames maken,
kon ik 10 uur opnames maken
en één uur bruikbaar materiaal vastleggen,
goed genoeg voor een plaat of een film-soundtrack
of een museum-installatie.
Tegenwoordig kan het door de opwarming van de aarde,
grondstofwinning,
menselijk geluid en veel andere factoren
tot wel 1.000 uur of meer kosten
om hetzelfde vast te leggen.
Zeker 50% van mijn archief
komt uit habitats die zo radicaal veranderd zijn
dat ze ofwel volledig stil zijn
of niet langer in hun originele vorm gehoord kunnen worden.
De gebruikelijke methoden van habitat-evaluatie
zijn uitgevoerd door visueel soorten te tellen
en aantallen individuen binnen elke soort in een bepaald gebied.
Door echter data te vergelijken
waarbij ik zowel geluidsdichtheid als -diversiteit meeneem,
kan ik veel preciezer de gesteldheid van een habitat vaststellen.
Ik wil jullie een paar typerende voorbeelden tonen
van wat er mogelijk wordt
door in dit universum te duiken.
Dit is Lincoln Meadow.
Lincoln Meadow bevindt zich op drie en een half uur rijden
ten oosten van San Francisco in de Sierra Nevada bergen,
op zo'n 2.000 meter hoogte.
Ik heb daar vele jaren opnames gemaakt.
In 1988 overtuigde een houtkapbedrijf lokale bewoners ervan
dat er absoluut geen milieu-impact zou zijn
van een nieuwe methode die ze uitprobeerden:
'selectief kappen':
hier en daar een boom wegnemen
in plaats van een heel gebied kaal te slaan.
Met toestemming om opnamen te maken
zowel voor als na de ingreep,
zette ik mijn uitrusting op en legde een groot aantal ochtendgeluiden vast
volgens een enorm strikt protocol en precies gekalibreerde opnames,
omdat ik de uitgangssituatie perfect wilde vastleggen.
Dit is een voorbeeld van een spectrogram.
Een spectrogram is een grafische illustratie van geluid
met van links naar rechts de tijd --
hier wordt 15 seconden weergegeven --
en de frequentie van boven naar beneden,
van de laagste naar de hoogste.
Je kunt zien dat de signatuur van een beekje
op de krappe onderste helft van de pagina is afgebeeld,
terwijl vogels die ooit in die weide waren
afgebeeld worden in de signatuur aan de bovenkant.
Daar waren er veel van.
Dit is Lincoln Meadow vóór de selectieve houtkap.
(Natuurgeluiden)
Een jaar later keerde ik terug
en met dezelfde protocollen
nam ik onder de zelfde omstandigheden
een aantal voorbeelden op
van dezelfde ochtendgeluiden.
Nu ziet het er zo uit.
Dit is na de selectieve houtkap.
Je kunt zien dat de beek nog steeds
aan de onderkant van de pagina zit,
maar merk op wat er daarboven ontbreekt.
(Natuurgeluiden)
Direct komt het geluid van een specht.
Ik ben 15 keer teruggekeerd naar Lincoln Meadow
in de laatste 25 jaar,
en ik kan jullie vertellen dat de biofonie,
de dichtheid en diversiteit van die biofonie,
nog steeds niet in de buurt komt
van hoe het was vóór de ingreep.
Maar hier is een na afloop genomen foto van Lincoln Meadow.
Je kunt zien dat er vanuit het perspectief van de camera
of het menselijk oog,
nauwelijks een tak of een boom lijkt te ontbreken,
wat de bewering van het houtkapbedrijf zou bevestigen
dat er geen milieu-impact is.
Onze oren vertellen ons echter een heel ander verhaal.
Jonge leerlingen vragen me altijd
wat deze dieren zeggen
en ik heb echt geen idee.
Maar ik kan jullie vertellen dat ze zichzelf uiten.
Of wij het begrijpen of niet is een ander verhaal.
Ik liep langs de kust in Alaska
en kwam langs een getijdepoel
met een zeeanemonenkolonie,
die prachtige eetmachines,
familie van koraal en kwallen.
Nieuwsgierig om te zien of ze enig geluid maakten,
liet ik een hydrofoon,
een in rubber gehulde onderwatermicrofoon,
in het monddeel zakken.
Onmiddellijk nam het schepsel
de microfoon in zijn buik op
en zochten de tentakels het oppervlak af
naar iets van voedingswaarde.
De ruis-achtige geluiden die heel laag zijn
die jullie nu gaan horen.
(Ruis)
Ja, maar let op. Toen het niets te eten vond --
(Bromgeluid)
(Gelach)
Ik denk die uiting in elke taal kan worden begrepen.
(Gelach)
Aan het eind van zijn voortplantingscyclus
begraaft de Spea Intermontana
zichzelf ongeveer een meter diep
in de uitgeharde woestijngrond van het Amerikaanse Westen,
waar ze vele seizoenen kan blijven
tot de omstandigheden precies goed zijn om weer te voorschijn te komen.
En als er genoeg vocht in de bodem is
in de lente, zullen kikkers zichzelf naar het oppervlak graven
en zich in grote getale verzamelen rond grote lentepoelen.
Ze kwaken in koor
precies gelijk met elkaar.
Dat doen ze om twee redenen.
De eerste is competitief, omdat ze partners zoeken
en de tweede coöperatief,
omdat als ze allemaal precies gelijk kwaken,
het heel moeilijk wordt voor rovers zoals coyotes,
vossen en uilen om één individu te isoleren voor een maaltje.
Dit is een spectrogram van hoe het kwaakkoor klinkt
in een heel gezond patroon.
(Kikkergekwaak)
Mono Lake bevindt zich net ten oosten van Yosemite National Park
in Californië.
Het is een favoriete habitat van deze padden.
Het is ook geliefd bij Amerikaanse marine-straaljagerpiloten,
die trainen in hun gevechtsvliegtuigen
met een snelheid van meer dan 1.100 kilometer per uur
op soms maar een paar honderd meter hoogte
boven het niveau van het Mono Basin,
heel snel, heel laag en zo luid
dat de antrofonie, de menselijke geluiden,
ook al is het zes en een halve kilometer
van de kikkerpoel die je net hoorde,
het geluid maskeert van het paddenkwaakkoor.
Je kunt in dit spectrogram zien dat alle energie
die ooit in het eerste spectrogram zat, is verdwenen
uit het bovenste gedeelte van het spectrogram
en dat er pauzes in de koren zijn op twee en een halve,
vier en een halve en zes en een halve seconde
en dan het geluid van de straaljager. De signatuur
in het geel onderaan de pagina.
(Kikkergekwaak)
Nadat die straaljager langs was gevlogen,
deden de kikkers er 45 minuten over
om weer hun synchrone gekwaak te hervatten.
Gedurende die tijd zagen we bij volle maan
twee coyotes en een Amerikaanse oehoe
een aantal van hen op komen eten.
Het goede nieuws is dat met een klein beetje habitat-restauratie
en minder vluchten de kikkerpopulaties,
die in de jaren 80 en vroeg in de jaren 90 achteruit gingen,
weer zo goed als normaal zijn.
Ik wil eindigen met een verhaal van een bever.
Het is een heel droevig verhaal,
maar het illustreert goed hoe dieren
soms emotie kunnen laten zien,
een heel controversieel onderwerp onder sommige oudere biologen.
Een collega van me was opnames aan het maken in het Amerikaanse midwesten
rond een poel die misschien wel 16.000 jaar geleden
ontstaan was aan het einde van de laatste ijstijd.
Hij was ook deels gevormd door een beverdam
aan één kant die het hele ecosysteem samenhield
in een heel delicate balans.
Op een dag, toen hij opnames aan het maken was,
kwam er plotseling uit het niets
een aantal jachtopzichters,
die om onduidelijke reden
naar de beverdam toeliepen,
er een dynamietstaaf in lieten vallen en hem opbliezen
wat het vrouwtje en haar jonkies doodde.
Mijn collega bleef geschokt achter
om zijn gedachten op een rijtje te krijgen
en de rest van de middag op te nemen wat hij kon.
Die avond legde hij een opmerkelijke gebeurtenis vast:
de eenzame overlevende mannetjesbever die langzaam rondjes zwom
en ontroostbaar uitriep naar zijn verloren partner en kroost.
Dit is waarschijnlijk het treurigste geluid
dat ik ooit van enig wezen heb gehoord
inclusief mensen.
(Krijsende bever)
Tja.
Er zitten veel kanten aan soundscapes,
waaronder de manier waarop dieren ons leerden dansen en zingen,
wat ik voor een andere keer zal bewaren.
Maar jullie hebben gehoord hoe biofonieën
ons begrip van de natuur helpen verduidelijken.
Jullie hebben de impact gehoord van grondstofwinning,
menselijke ruis en habitatvernietiging.
En waar de milieuwetenschappen doorgaans
hebben geprobeerd de wereld te begrijpen vanuit wat we zien,
kan een veel rijker begrip verkregen worden uit wat we horen.
Biofonieën en geofonieën zijn de herkenbare stemmen
van de natuur.
Wanneer we die horen,
krijgen we een gevoel van plaats;
het ware verhaal van de wereld waarin we leven.
In luttele seconden
onthult een soundscape veel meer informatie
uit veel meer perspectieven,
van kwantificeerbare gegevens tot culturele inspiratie.
Visuele vastlegging omkadert impliciet
een gelimiteerd frontaal perspectief van een gegeven ruimtelijke context,
terwijl soundscapes dat bereik vergroten
naar de volle 360 graden, volledig om ons heen.
En hoewel een plaatje misschien wel 1000 woorden waard is,
is een soundscape 1000 plaatjes waard.
En onze oren vertellen ons
dat de fluistering van ieder blad en wezen
onze natuurlijke levensbronnen aanspreekt,
wat het geheim van allesomvattende liefde zou kunnen bevatten
vooral voor onze eigen menselijkheid.
Het laatste woord gaat naar een jaguar uit de Amazone.
(Grommend geluid)
Bedankt voor het luisteren.
(Applaus)