Bu gün biz enantiomerləri bir-birindən necə ayıra biləcəyimizdən
danışacağıq.
Enantiomerlər sizin sol və sağ əlləriniz kimidir.
Onlar bir-birinin güzgü əksidirlər,
lakin demək olar ki, eynidirlər.
Xatırlayın ki, biz sağ və solu daha çox əllər üçün istifadə edirik,
alimlər bir kiral mərkəzi olduqda
enantiomerləri təyin etmək üçün
S və R hərflərindən istifadə edirlər.
Buna baxmayaraq çoxsaylı kiral mərkəzi olduqda
enantiomerləri təyin etməyin başqa yolları da var.
Lakin bu gün bununla məşğul olmayacağıq,
çünki bu çox daha mürəkkəbdir.
Burada enantiomerlər qrupumuz var.
Bu talidomidin S quruluşudur
və sağdakı da R quruluşudur.
İki fərqli quruluşun olmasının nə əhəmiyyəti var?
Siz fərqin kiral mərkəzində olduğunu aydın görə bilərsiniz,
qruplardan biri şəkilə doğru
digəri isə şəkildən bizə doğru yönəlib.
Və sadəcə konformasiyadakı bu sadə dəyişikliyə görə
S növü analar tərəfindən istifadə olunduqda dəhşətli anadangəlmə qüsurlarına
gətirib çıxarır.
Buna görə də dərman şirkətləri
dərmanlarının tərkibinin yalnız bir xüsusi enantiomerdən
ibarət olduğuna əmin olmaq üçün çalışırlar.
Biz bu ikisini necə ayıra bilərik?
İstifadə edə biləcəyiniz bir metod kiral sütun
xromatoqrafiyasıdır.
Kiral olan stasionar fazaya ehtiyacınız var, bu o deməkdir ki,
arzu olunan enantiomerin
yalnız R və ya S konformasiyasına
birləşə bilər.
Kiral stasionar faza necə olur ki, enantiomerin
yalnız birinə birləşir?
Sizin sağ və sol əliniz kimi iki enantiomerin şəkli.
Əgər sizin sağ əliniz başqa adamın sağ əlini sıxmağa
çalışırsa, bu normal görünür, ikisi bir-birinə uyğun gəlir.
Lakin əgər sağ əliniz sol əlinizi sıxmağa çalışırsa,
onlar düzgün görünmürlər.
Bu, kiral stasionar faza və
səhv enantiomer ilə baş vermiş eyni şeydir.
Növbəti edəcəyiniz şey enantiomerlərin qarışığını doldurmaqdır.
Siz yuxarı hissədə qarışığınızın bəzi növ bəndi
olduğunu görə bilərsiniz.
Bu rasemikdir, yəni onun
50/50 enantiomer qarışığı var.
Bunu burada sarı rənglə görürsünüz.
Əgər daha yaxından baxsaq,
buraya bir az S və bir az R konformasiyanın
əlavə olunduğunu görərsiniz.
Və bu, stasionar faza boyunca hərəkət edir,
siyirtməni açdıqda R enantiomerin
stasionar fazaya
möhkəm birləşdiyini görəcəksiniz,
o, sürətlə hərəkət etməyəcək.
Lakin o, S enantiomerlə yarışa bilər,
çünki o, həqiqətən,
stasionar faza ilə qarşılıqlı əlaqədə olmur
və mobil faza ilə əlaqədə olmağa üstünlük verir.
Kolbada bütün S enantiomerləri topladıqda
sütunda qalanların hamısı
R enantiomerlər olur, bu da kiral stasionar fazaya
olduqca sıx bağlıdır.
Bu sütununuza növbəti olaraq
çoxlu həlledici tökdükdə
R enantiomeri çıxara bilərsiniz.
Bu, sütunu aşağı itələdikcə
R enantiomeri özü ilə aparacaq,
bu da sizə kolbada R enantiomer verəcək.
Orada etdiyiniz. kiralın yenidən uğurlu həllolmasıdır.
Eyni prinsip, həmçinin qaz xromotoqrafiyasına da tətbiq oluna bilər.
Gəlin qaz xromotoqrafiyasının necə işlədiyini sürətlə nəzərdən keçirək.
Siz nümunənizi buraya daxil edirsiniz, qaz keçir və daha sonra
o, stasionar və mobil fazadan ibarət olan
bunun içinə daxil olur
və detektora gedir.
Əgər bunu böyütsək və
uzun boru kimi çəksək və
bu dəfə stasionar faza
S enantiomerə cəzb olunarsa,
siz S enantiomerin yan tərəflərə birləşdiyini görəcəksiniz,
yəni stasionar fazaya birləşir.
R enantiomer isə mobil faza boyunca yarışır.
Əslində enantiomerləri ayırmağın
bir neçə yolu var,
lakin onlar çox daha mürəkkəbdir.
Bunlar edə biləcəyiniz ümumi yollardan sadəcə ikisidir.
Sütun xromotoqrafiyasını
bərk stasionar faza ilə etsəniz və ya qaz xromotoqrafiyası
maye stasionar faza olsa da
xatırlamalı olduğunuz vacib şey onların ikisində də stasionar fazanızın
kiral olmalı olduğu və istədiyiniz enantiomerə birləşməyidir.