Estando eu embarazada dunhas nove semanas do meu primeiro fillo,
descubrín que son portadora dunha doenza xenética mortal
chamada enfermidade de Tay-Sachs.
Isto significa
que unha das dúas copias do cromosoma 15
que teño en cada célula
ten unha mutación xenética.
Coma eu aínda teño unha copia normal deste xene,
a mutación non me afecta.
Pero se un bebé herda esta mutación de ambos os pais,
se ambas as copias deste xene particular non funcionan ben,
dá lugar a Tay-Sachs,
unha doenza incurable
que apaga progresivamente o sistema nervioso central
e causa a morte con 5 anos.
Para moitas mulleres grávidas, estas novas poderían causarlles pánico.
Pero eu sabía algo que me axudou a manter a calma
cando oín esta bomba sobre a miña bioloxía.
Sabía que o meu home,
cuxa ascendencia non é xudía europea do leste coma a miña,
tiña unha probabilidade moi baixa
de ser tamén portador da mutación de Tay-Sachs.
Mentres que a frecuencia de heterocigotos,
persoas cunha copia normal do xene
e unha copia mutada,
é de aproximadamente 1 de cada 27 entre xudeus asquenacís, coma min,
na maioría das poboacións,
soamente 1 de cada 300 porta a mutación de Tay-Sachs.
Por sorte, resultou que eu tiña razón de non preocuparme demasiado.
O meu home non é portador,
e agora temos dous nenos fermosos e sans.
Como dixen,
debido á miña ascendencia xudía,
sabía da taxa anormalmente alta de Tay-Sachs no colectivo asquenací.
Pero ata despois duns anos tras o nacemento da miña filla,
que dei un seminario de medicina evolutiva en Harvard,
non pensei en preguntar
e descubrín unha posible resposta
á pregunta "por que?"
O proceso da evolución, coa selección natural
normalmente elimina as mutacións daniñas.
Así que como segue a existir este xene?
E por que se atopa con tan alta frecuencia
dentro deste colectivo en particular?
A perspectiva da medicina evolutiva ofrece información valiosa,
porque examina como e por que
o pasado evolutivo humano deixou vulnerables os nosos corpos
hoxe a enfermidades e outros problemas.
Ao facer isto,
proba que a selección natural non sempre mellora os nosos corpos.
Non necesariamente pode.
Como espero ilustrar coa miña historia,
entender as implicacións do teu pasado evolutivo
pode contribuír a enriquecer a túa saúde persoal.
Cando comecei a investigar o Tay-Sachs empregando unha perspectiva evolutiva,
atopei unha hipótese fascinante.
A taxa anormalmente alta de mutación de Tay-Sachs
no colectivo asquenací de hoxe
pode ter relación coas vantaxes que a mutación lle dera a esta poboación
no pasado.
Estou segura de que algúns de vós
estades a pensar, "Desculpa, dixeches que esta mutación
que causa enfermidades ten algo positivo?"
Pois si.
Certamente non para quen herdase dúas copias da mutación
e tivese Tay-Sachs.
Pero en certas circunstancias,
xente coma min,
con soamente unha copia defectuosa do xene,
pode ter máis probabilidades de sobrevivir, reproducirse
e transmitir o seu material xenético,
incluíndo ese xene mutado.
Esta idea de que nalgunhas circunstancias os heterocigotos teñen vantaxes
pode resultarvos familiar.
Os biólogos evolutivos chaman a este fenómeno
a vantaxe heterocigota.
Explica, por exemplo, por que os portadores
da anemia de células falciformes
son máis comúns entre algunhas poboacións africanas e asiáticas
ou os con ascendencia desas rexións tropicais.
Nesas rexións xeográficas, a malaria é un risco significativo para a saúde.
Sen embargo, o parasito que causa a malaria,
só pode completar o seu ciclo vital en células vermellas normais e redondas.
Ao cambiar a forma das células vermellas do sangue dunha persoa,
a mutación das células falciformes protexe da malaria.
A xente coa mutación non ten menor probabilidade
de ser picado polos mosquitos transmisores da doenza,
senón que é menos probable que enfermen ou morran por iso.
Ser un portador da anemia de células falciformes
é polo tanto a mellor opción xenética posible
nun entorno con malaria.
Os portadores son menos susceptibles á malaria,
porque teñen algunhas células vermellas falciformes,
pero tamén teñen suficientes células vermellas normales
para que non os afecte negativamente a anemia de células falciformes.
Agora, no meu caso,
O meu xene defectuoso non me protexerá da malaria.
Pero a rara prevalencia da mutación de Tay-Sachs
no colectivo asquenací
pode ser outro exemplo de vantaxe heterocigota.
Neste caso, aumentando a resistencia á tuberculose.
A primeira pista dunha posible relación entre Tay-Sachs e tuberculose
chegou na década dos 70,
en que os investigadores
publicaron datos amosando que entre os avós do Oriente europeo
dunha mostra de nenos estadounidenses asquenacís nacidos con Tay-Sachs,
a tuberculose era unha causa de morte moi rara.
De feito, só 1 dos 306 avós
morrera de tuberculose,
a pesar do feito de que no temperán século 20,
a tuberculose causou ata un 20% de mortes en grandes cidades da Europa oriental.
Por outro lado, estes resultados non foran unha sorpresa.
Xa se tiña recoñecido
que mentres que tanto xudeus coma non xudeus
en Europa tiñan a mesma probabilidade de contraer a tuberculose nesta época,
a taxa de mortalidade entre non xudeus era o dobre de alto.
Pero a hipótese de que eses avós asquenacís
tivesen menor probabilidade de morrer de tuberculose
concretamente porque polo menos algúns deles fosen portadores de Tay-Sachs
foi novidosa e convincente.
Os datos insinuaban
que a persistencia da mutación de Tay-Sachs
entre xudeus asquenacís
pode explicarse polos beneficios de ser un portador
nun ambiente no que prevalecía a tuberculose.
Notarás, sen embargo,
que esta explicación soamente aclara unha parte do misterio.
Mesmo se a mutación de Tay-Sachs persistiu porque os portadores
tiñan máis probabilidades de sobrevivir,
reproducirse e transmitir o seu material xenético,
por que este mecanismo de resistencia proliferou
ente o colectivo asquenací en particular?
Unha posibilidade é que os xenes e a saúde dos xudeus europeos do leste
non estivese soamente afectada pola xeografía
senón tamén por factores históricos e culturais.
En varios puntos da historia
este colectivo viuse obrigado a vivir en ateigados ghetos urbanos
cun saneamento deficiente.
Condicións ideais para que prospere a bacteria da tuberculose.
Neses ambientes, onde a tuberculose fora unha ameaza moi alta,
as persoas non portadoras de ningunha protección xenética serían as que tivesen
máis probabilidade de morrer.
Este efecto de desgaste
xunto coa forte predileción cultural
de casar e reproducirse soamente dentro da comunidade asquenací,
amplificara a relativa frecuencia de portadores,
impulsando a resistencia á tuberculose
pero aumentando a incidencia de Tay-Sachs coma lamentable efecto secundario.
Os estudios da década dos 80 apoian esta idea.
O segmento da poboación xudía estadounidense
coa frecuencia máis alta de portadores de Tay-Sachs
rastrexaron a súa descendencia
a aqueles países europeos onde a incidencia de Tay-Sachs era maior.
Había maiores beneficios de ser portador de Tay-Sachs
neses lugares con maior risco de morte por tuberculose.
E aínda que nos 70 ou 80 non estaba claro
como protexía exactamente o Tay-Sachs da tuberculose,
estudos recentes identificaron
como a mutación aumenta as defensas celulares contra a bacteria.
Asi que a vantaxe heterocigota pode axudar a explicar
por que as versións problemáticas dos xenes persisten en altas taxas
en certos colectivos.
Pero esta só é unha das contribucións que pode facer a medicina evolutiva
para axudarnos a entender a saúde humana.
Coma dixen antes,
este campo desafía a noción
de que os nosos corpos deberían mellorar co paso do tempo.
É unha idea que a miúdo deriva dunha idea errónea
de como funciona a evolución.
En poucas palabras,
hai tres razóns básicas de por que os corpos humanos,
incluíndo o teu e o meu,
permanecen vulnerables ás enfermidades e a outros problemas de saúde.
A selección natural actúa lentamente,
hai limitacións aos cambios que pode facer
e optimízase para o éxito reproductivo,
non para a saúde.
O xeito no que o ritmo da selección natural afecta a saúde humana
probablemente é máis obvio
na relación das persoas cos patóxenos infecciosos.
Estamos nunha carreira de armas constante coas bacterias e os virus.
O noso sistema inmune está en continua evolución para limitar
a súa capacidade de contaxio, e os patóxenos están a desenvolver sen parar
xeitos de superar as nosas defensas. E a nosa especie está
en clara desvantaxe debido á nosa longa vida
e á reprodución lenta. No tempo que nos leva evolucionar
un mecanismo de resistencia, unha especie patóxena pasa por millóns de xeracións,
dándolle moito tempo para evolucionar,
para que poida seguir usando os nosos corpos coma anfitrión.
E que significa que hai limitacións aos cambios
que pode facer a selección natural?
Os meus exemplos da vantaxe heterocigota serven
de útil ilustración.
En termos de resistir a tuberculose
e a malaria, os efectos fisiolóxicos do Tay-Sachs e das mutacións da anemia
de células falciformes
son bos. Pero nos seus extremos
causan problemas importantes.
Este delicado equilibrio destaca as restricións
inherentes ao corpo humano,
e o feito de que o proceso evolutivo
debe traballar cos materiais xa disponibles.
En moitos casos,
un cambio que mellore a supervivencia ou a reprodución
nun sentido
pode ter efectos en cascada co seu propio risco.
A evolución non é un enxeñeiro que empeza de cero
para crear solucións óptimas a problemas individuais.
A evolución trata de compromiso.
Tamén é importante lembrar,
ao considerar a vulnerabilidade dos nosos corpos,
que desde unha perspectiva evolutiva,
a saúde non é a moeda máis importante,
senón a reprodución.
Mídese o éxito non polo san que é alguén,
ou por canto tempo vive,
senón por cantas copias de xenes pasa á seguinte xeración.
Isto explica
por que unha mutación, coma a que causa o Huntington,
outro trastorno neurolóxico dexenerativo,
non foi eliminada pola selección natural.
Os efectos prexudiciais da mutación
normalmente non aparecen ata despois da época típica de reprodución,
cando as persoas afectadas xa transmitiran os seus xenes.
En conxunto,
a comunidade biomédica céntrase en explicacións inmediatas
e as empregan para conformar enfoques de tratamento.
As explicacións inmediatas para as condicións de saúde
consideran os factores inmediatos:
Que está a pasar dentro do corpo de alguén agora mesmo
e que causou un problema en particular.
A miopía, por exemplo,
normalmente é o resultado de cambios na forma do ollo
e pódese corrixir facilmente con lentes.
Pero coma ocorreu coas enfermidades xenéticas das que falei,
A explicación inmediata só ofrece parte dunha imaxe máis grande.
Adoptar unha perspectiva evolutiva
para considerar a cuestión máis ampla de por que temos este problema
para comezar
(o que a medicina evolutiva chama a perspectiva final)
pode darnos unha idea dos factores non inmediatos
que afectan a nosa saúde.
Isto é crucial,
pois pode suxerir formas de mitigar o teu propio risco
ou o risco de amigos e familiares.
No caso da miopía,
algunhas investigacións suxiren
que unha das razóns polas que cada vez é máis común
nalgunhas poboacións é que moita xente,
incluíndo a maioría de nós nesta sala,
pasamos moito máis tempo lendo, escribindo
e interactuando con varios tipos de pantallas
do que estamos fóra, interactuando co mundo a maior escala.
En termos evolutivos, este é un cambio recente.
Durante a maior parte da historia evolutiva humana,
temos utilizado os nosos ollos nun panorama máis amplo,
dedicando máis tempo a actividades coma a caza e a recollida.
O aumento nos últimos anos do que chaman "traballar de preto",
centrándonos intensamente nos obxectos xusto diante de nós
durante longos periodos,
tensa os nosos ollos doutro xeito
e afecta á forma física do ollo.
Cando xuntamos todas estas pezas,
esta explicación final para a miopía
(que os cambios de entorno e de comportamento repercuten
en como usamos os nosos ollos) axuda a entendera causa.
E xorde unha conclusión:
A miña nai tiña razón,
debería ter pasado menos tempo co nariz metido nun libro.
Este é só un de moitos exemplos posibles. Así que a próxima vez que ti
ou un ser querido vos enfrontedes a un problema de saúde,
sexa obesidade ou diabetes,
un trastorno autoinmune, ou unha lesión
de xeonllo ou nas costas,
Anímovos a pensar
no que pode achegar a perspectiva final.
Entender que o que afecta a túa saúde
non é só o que está a suceder agora no teu corpo,
senón tamén a túa herdanza xenética, cultura e historia
poden axudarte a tomar decisións máis informadas
sobre predisposicións, riscos e tratamentos.
En canto a min,
non digo que sempre inflúa nas miñas decisións
unha perspectiva da medicina evolutiva,
coma a elección de parella.
Resultou, sen embargo,
que non seguir a tradición
de casar dentro da comunidade xudía
ao final resultou bo xeneticamente para min,
reducindo as miñas probabilidades de ter un bebé con Tay-Sachs.
É un gran exemplo de por que non todos os pais asquenacís
deberían desexar que a súa filla case cun "bo rapaz xudeu".
(Risas)
(Audiencia) Ben!
Máis importante aínda
é que a experiencia de enterarme dos meus xenes
me ensinou a pensar diferente na saúde a longo prazo,
e espero que compartir a miña historia vos inspire a facer o mesmo.
Grazas.
(Aplausos)