نزیکەی ۱٠،٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا، دەستیان بە کێڵگە کرد.
ئەم شۆڕشە کشتوکاڵییە خاڵێکی وەچەرخان بوو لە مێژووی ئێمەدا
ڕێگایان بە خەڵک داوە بۆ جێگیربوون و، بنیاتنان و دروستکردن.
بە کورتی، کشتوکاڵ ڕێگای بە بوونی شارستانیەت داوە.
ئەمڕۆ، نزیکەی لە سەدا ٤٠ ی هەسارەکەمان زەوی کشتووکاڵییە.
لە هەموو جیهاندا بڵاو بوونەتەوە،
ئەم زەوییانە پارچەکانی مەتەڵی جیهانن
هەموومان ڕووبەڕوی ئەوە دەبینەوە کە:
لە داهاتوودا، چۆن دەتوانین خۆراک بۆ هەر تاکێک لە دانیشتوانی گەشەسەندوو دابین بکرێت
خۆراکێکی تەندروست؟
کۆبوونەوەی ئەم ئامانجەش پێویستی بە
هیچ کەم ناکات لە شۆڕشی کشتوکاڵی دووەم.
یەکەم شۆڕشی کشتووکاڵی
بە هۆی فراوانکردن و چەوسانەوە بووە،
خۆراک دان بە خەڵک لەسەر حسابی دارستان و، ئاژەڵی کێوی و ئاو
ئەم پڕۆسەیە کەش و هەوای ناجێگیر کردووە.
ئەوە بژاردەیەک نییە لە شۆڕشی دووەمدا.
کشتوکاڵ پشت بە هەبوونی کەشوهەوایەکی جێگیر دەبەستێت
لەگەڵ وەرزەکان و شێوازی کەش و هەواکە پێشبینی دەکرێت.
ئەمە مانای ئەوەیە ناتوانین زەوییە کشتووکاڵییەکانمان فراوان بکەین،
چونکە ئەنجامدانی ئەمە دەبێتە هۆی لاواز بوونی بارودۆخی ژینگەیی
کە لە سەرەتادا بواری کشتوکاڵی دروست کردووە.
بەڵکو، شۆڕشێکی کشتوکاڵی بەڕێوەیە
دەبێت بەرهەمی زەوییە کشتوکاڵییەکانمان زیاد بکات بۆ ماوەیەکی درێژ
لەکاتی پاراستنی هەمەجۆری، ژیان لە پاراستنی ئاو
و کەم کردنەوەی پیسی ژینگە و گازی خانووە سەوزەکان .
کێڵگەکان چۆن دەبن لە داهاتوودا؟
ئەم فڕۆکە بێ فڕۆکەوانە بەشێکە لە کەشتییە جەنگییەکان. کە چاودێری بەروبوومەکانی خوارەوە دەکات.
لەوانەیە کێڵگەیەکی هەڕەمەکی دەرکەوێت
بەڵام بە وردی ئەندازیاری بەکارهێنانی زەوییە
کە دانەوێڵەو ئاژەڵی تێدایە لەگەڵ پەناگە کێوییەکان.
شێوازی جوتیاری ئاسایی کە زەوی وشکانی زۆرییان پاک کردەوە
و یەک جۆر بەروبوومی تێدا چاندراوە،
لەناوبردنی ژیانی کێوی
و دەرکردنی بڕێکی زۆر لە گازی خانووە سەوزەکان لە پڕۆسەکەدا.
ئەم نزیکبوونەوەیە ئامانجی ڕاستکردنەوەی ئەو زیانە.
هاوکات، لەناو بەروبوومەکاندا دەجوڵێت،
تیمەکانی ڕۆبۆتی پڕکراو لە ژەمە ئامانجەکان دا بە پەین جێبەجێ دەکەن.
لە ناو خاکەکە،
سەدان هەستەوەری زانیاری کۆدەکەنەوە لە سەر خۆراکی خۆراکی و ئاستی ئاو،
ئەم زانیاریە بەکارهێنانی ئاوی ناپێویست کەم دەکاتەوە
و بە جوتیاران دەڵێت کە دەبێت لە کوێ زیاتر یان کەمتر پەینی پێوە بکەن
لە جیاتی ئەوەی پیسی دروست بکات بە شۆردنەوە لە هەموو کێڵگەکە.
بەڵام کێڵگەکانی داهاتوو هەموو هەستەوەر و ڕۆبۆتێک نابن.
ئەم تەکنەلۆجیانە دیزاین کراون بۆ یارمەتیدانمان بۆ بەرهەمهێنانی خۆراک
بە شێوەیەک کە کار لەگەڵ ژینگەدا بکات
نەک دژی ئەوە،
بە حیساب کردنی بێمانایی سیستەمی ناوخۆیی ئیکۆ.
هەروەها مەشقە کشتوکاڵییەکانی کەنارەکانی خواروو دەتوانن خزمەت بەو ئامانجانە بکەن
و زۆر زیاتر لە جوتیارانیان دەست دەکەوێت.
لەڕاستیدا، زۆر لەو جۆرە مەشقانە ئەمڕۆ لە کاردایە
و دەست بە کاریگەری زۆر گەورە دەکات
کە جوتیارەکان زیاتر بەخێویان دەکەن.
لە کۆستا ڕیسا،
جوتیاران زەوییە کشتوکاڵییەکان تێکەڵ دەکەن لەگەڵ زەویە خولگەییەکان زۆر بە سەرکەوتوویی
کە بەشێوەیەکی بەرچاو بەشداریان کردووە لە دوو هێندەکردنی بەرگی دارستانی وڵاتەکەیان.
ئەمە خۆراک و ژیان بۆ ژیانی کێوی دابین دەکات
هەروەها پیسبوونی سروشتی و کۆنتڕۆڵی ئافاتی دەخڵ و دان
باڵندەو مێروەکانی ئەم کێڵگانە سەرنج ڕادەکێشێت،
بەرهەمهێنانی خۆراک لە کاتی گەڕاندنەوەی هەسارەکەدا.
لە ئەمریکا،
خاوەن کێڵگەکان ئاژەڵ بەخێو دەکەن کە لە جۆری ڕەسەن پێکهاتوون،
دروست کردنی سەرچاوەی پڕۆتینی بەنرخ
بەکارهێنانی ڕێگای بەرهەمهێنان کە کاڕبۆن کۆگا دەکات بۆپاراستنی هەمەجۆری زیندەوەران.
لە بەنگلادیش و، کامبۆدیا و نیپاڵ،
ڕێگەی نوێ بۆ بەرهەمهێنانی برنج
لەوانەیە لە داهاتوودا بە شێوەیەکی بەرچاو گازی خانووە سەوزەکان کەم بێتەوە.
برنج خواردنێکی تەواوە بۆ سێ ملیار کەس
سەرچاوەی سەرەکی بژێوی ژیانی ملیۆنەها ماڵە.
زیاتر لە سەدا ۹٠ ی برنج لە سێدی لافاودا گەشەی کردووە،
کە ئاوێکی زۆر بەکار ئەهێنێت
و ۱۱ لە سەدی دەرکردنەکانی مێتان ی ساڵانە ئازاد دەکات،
کە یەک بۆ دوو لە سەدی ئەژمێردرێت
لە کۆی گشتی ساڵانەی خانووی سەوز لە ئاستی جیهانیدا.
بە تاقیکردنەوە لە گەڵ جۆری نوێی برنج،
کەم کردنەوە
و کارکردنی کەم بە شێوەی چڕ بۆ چاندنی تۆو،
جوتیارانی ئەم وڵاتانە
داهاتەکانیان زیاد کردووە و بەرهەمی دانەوێڵەیان زیاد کردووە
لە کاتی بڕینی گازی خانووە سەوزەکان.
لە زامبیا،
ژمارەیەکی زۆر ڕێکخراو بە شێوازە خۆجێیو دیاریکراوەکان وەبەرهێنان دەکەن
بۆ باشترکردنی بەرهەمی دانەوێڵە، کەمکردنەوە لە دەستدانی دارستان
و بژێوی بۆ جوتیارانی ناوچەکە باشتر بکەین.
ئەم هەوڵانە بۆ زیاد کردنی بەرهەمی دانەوێڵە بەدیدێت
بەنزیکەی چارەگە ساڵ بەسەر چەند دەیەی داهاتوودا.
ئەگەر تێکەڵ بە میتۆدەکان بکرێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی دارستان لە ناوچەکە،
ئەوان دەتوانن وڵات بجوڵێنن
بەرەو نەرم بوونەوە، کەش و هەوا تیشک دەخاتە سەر کەرتی کشتوکاڵ.
وە لە هینستان،
کە سەدا ٤٠ی خواردەمەنی دوای دروێنەکردن بەفیڕۆ دەچێت یان لەناو دەچێت
بەهۆی لاوازی ژێرخانی ئابوری،
جوتیاران دەستیان کردووە بە جێبەجێکردنی کەپسولی کۆگای سارد کە بەوزەی خۆر
کە یارمەتی هەزاران جوتیاری لادێی دەدا کە بەرهەمەکانیان بپارێزێ
وە ببێ بە بەشێکی گونجاو لە زنجیرەی دابینکردن.
هەموو ئەم ڕێگایانە دەخایەنێ،
لە بەرزترین تەکەلۆجیاوە بۆ کەمترین تێچوون،
بۆ شۆڕشکردن لەگەڵ کشتوکاڵ.
دەست تێوەردانی تەکنەلۆجیای بەرز بۆ گەورەکردنی
کەش و هەوا و پاراستنی سروشت بەرەو کشتوکاڵ کردن،
و بەرهەمهێنەرە گەورەکان پێویستیان بە وەبەرهێنانە لە جێبەجێکردنی ئەم تەکنەلۆجیایانە.
لە هەمان کاتدا، دەبێت دەستگەیشتن بە شێوازە نزمەکانی تێچوون فراوان بکەین
بۆ جوتیارە بچوکەکان.
ئەم بینینەی جوتیاری داهاتوو شوبهاندنێکی جیهانی پێویستە
بەرەو خۆراکی ڕووەکی زیاتر
هەروەها کەمکردنەوەی زۆری خۆراک و بەفیڕۆدان،
کە هەردووکیان فشار لە سەر خاکەکە کەم دەکەن
و ڕێگە بە جوتیاران بدەن کە کاری زیاتر بکەن لەگەڵ ئەوەی کە لەبەردەستیاندایە.
ئەگەر بەرهەمهێنای خۆراک لە سەر وشکانی و دەریا باش بکەین،
دەتوانین خۆراکی مرۆڤایەتی بدەین
لە سنوری ژینگەیی زەویدا،
بەڵام پەراوێزخستنێکی بچووکی هەڵە هەیە،
وهاوکاری بێوێنەیی جیهانی پێشکەش دەکات
و هەماهەنگی ئەو زەوییە کشتوکاڵیانەی کە ئەمڕۆ هەمانە.