0:00:00.000,0:00:05.059 Het is een bekend kenmerk van de menselijke psychologie[br]dat mensen beïnvloed worden door de omgeving waarin ze opgroeiden, 0:00:05.059,0:00:09.945 maar het is een beetje zeldzamer dat iemand de hele ethos van zijn geboortestad belichaamt 0:00:09.945,0:00:12.795 Dus laten we onze klokken terugdraaien naar de Middeleeuwse Islamitische Gouden Eeuw 0:00:12.795,0:00:14.948 en inzoomen op het zuidelijke Iberische schiereiland, 0:00:14.948,0:00:17.289 landend in de grote stad Cordoba - 0:00:17.289,0:00:21.830 misschien wel een van de beste tickets om te trekken in de Historische Loterij van waar geboren te worden 0:00:21.830,0:00:25.596 Cordoba was het hart van een bloeiende middeleeuwse[br]beschaving in wat nu Spanje is, 0:00:25.596,0:00:28.080 maar wat toen bekend stond onder haar Arabische naam, Al-Andalus 0:00:28.080,0:00:30.679 Hoewel het gedurende verscheidene eeuwen door moslims werd geregeerd 0:00:30.679,0:00:33.049 was Al-Andalus multi-etnisch en multireligieus, 0:00:33.049,0:00:34.852 omdat het van oudsher het thuis was van Christenen en, 0:00:34.852,0:00:37.903 belangrijk voor ons verhaal vandaag, verscheidene Joodse gemeenschappen 0:00:37.903,0:00:40.072 En dit is waar we onze hoofdpersoon ontmoeten: 0:00:40.072,0:00:44.106 een Joodse geleerde uit Cordoba die de belangrijkste juridische autoriteit werd op de Hebreeuwse Bijbel, 0:00:44.106,0:00:47.913 een waardevolle filosoof op het gebied van de relatie tussen rede en spiritualiteit, 0:00:47.913,0:00:52.748 En ondertussen ook nog de lijfarts van een van de machtigste koningen in de middeleeuwse geschiedenis 0:00:52.748,0:00:55.314 Zijn geloofsgenoten uit de moslimwereld kenden hem als Mūsā Bin Maymūn, 0:00:55.314,0:01:01.863 terwijl joden hem Moshe Ben Maimon noemden, en Europese christenen de Latijnse vertaling Moses Maimonides gebruikten 0:01:01.863,0:01:06.117 Nu, het is van cruciaal belang dat we onze vooroordelen onthullen als we historische analyses maken, 0:01:06.117,0:01:10.063 dus ik moet jullie erop wijzen dat Maimonides best wel supercool was 0:01:10.063,0:01:12.517 Dus, om te zien hoe deze man met vele namen opgroeide[br]opgroeide 0:01:12.517,0:01:15.872 in een land van vele culturen en een man van vele talenten werd, 0:01:15.872,0:01:17.225 let's do some history 0:01:17.225,0:01:20.276 Tegen de tijd van Maimonides' geboorte in Cordoba[br]in 1135 0:01:20.276,0:01:22.647 had Al-Andalus al een hele geschiedenis achter zich 0:01:22.647,0:01:26.342 Het Umayyad Kalifaat veroverde Iberia voor het eerst[br]op de Visigoten in de jaren 710, 0:01:26.342,0:01:29.401 en in de decennia daarna werd het het onafhankelijke Emiraat van Cordoba (756), 0:01:29.401,0:01:32.023 en later het Kalifaat van Cordoba in 929 0:01:32.023,0:01:34.739 Op dat moment was Al-Andalus een welvarend[br]handelsknooppunt 0:01:34.739,0:01:36.283 met banden met de mediterrane moslimwereld 0:01:36.283,0:01:41.034 en de handelsrepublieken van Italië en zelfs de Vikingen langs de Noord-Atlantische oceaan 0:01:41.034,0:01:44.014 Aangezien het een gunstige zaak was om een relatief open samenleving te zijn, 0:01:44.014,0:01:48.821 trok Al-Andalus het talent aan van zijn niet-moslim onderdanen en van reizigers uit de hele middeleeuwse wereld, 0:01:48.821,0:01:52.348 en dus deed de staat er alles aan om deze mensen daadwerkelijk in de maatschappij te laten functioneren 0:01:52.348,0:01:56.209 Cordoba was een van de vele Moslimstaten die[br]wettelijke en religieuze bescherming voor niet-moslims, 0:01:56.209,0:01:57.477 Dhimmi genaamd, implementeerde 0:01:57.477,0:02:00.496 Religieuze tolerantie is natuurlijk mooi op zichzelf, 0:02:00.496,0:02:04.766 maar het vastleggen van deze bescherming in de wet zorgde voor een veel stabielere samenleving dan, 0:02:04.766,0:02:09.051 laten we zeggen, de Europese staten waar joden of moslims soms wel mogen wonen, 0:02:09.051,0:02:10.747 maar gemakkelijk in een opwelling eruit geschopt kunnen worden 0:02:10.747,0:02:13.000 Het maakt herrie en het is slecht voor de zaken 0:02:13.000,0:02:15.692 Hoewel Cordoba opmerkelijk was naar de maatstaven[br]van die tijd, 0:02:15.692,0:02:21.042 was het ver van een utopie, omdat het politieke gezag behoorlijk geconcentreerd was bij de Arabische heersende klasse, 0:02:21.042,0:02:23.260 en alle Dhimmi een speciale belasting moesten betalen 0:02:23.260,0:02:26.602 Dat zou nog steeds, letterlijk, een[br]een kleine prijs zijn om te betalen, 0:02:26.602,0:02:31.597 want dit mozaïek van islam, christendom en jodendom bracht een schat aan interculturele kunst 0:02:31.597,0:02:36.848 en, belangrijk, wetenschap, die zich uitstrekt van de klassieke periode tot de meest baanbrekende moderne geschriften 0:02:36.848,0:02:40.093 En dit was de intellectuele omgeving waarin Maimonides opgroeide, 0:02:40.093,0:02:44.491 met een van de beste middeleeuwse bibliotheken en universiteiten slechts een korte wandeling door de stad weg 0:02:44.491,0:02:47.609 Maar al snel zou de rest van de wereld de kans krijgen om in te halen, 0:02:47.609,0:02:52.396 want de prachtige multicultuur van Al-Andalus werd grondig verpletterd werd in 1148 0:02:52.396,0:02:57.552 Zie je, toen Maimonides 10 was viel de heersende Almoravid[br]dynastie uiteen in verschillende onafhankelijke staten 0:02:57.552,0:03:00.645 (dit is eigenlijk de tweede keer dat[br]gebeurde, maar oké), 0:03:00.645,0:03:04.348 en 3 jaar later werd Cordoba veroverd door de in Marokko gevestigde Almohad dynastie 0:03:04.348,0:03:06.715 Zij verschilden enigszins van hun voorgangers 0:03:06.715,0:03:10.092 in die zin dat zij alles haatten waar Al-Andalus voorheen voor had gestaan, 0:03:10.092,0:03:14.430 de Dhimmi status afschaften en dwongen niet-moslims zich te bekeren, te vertrekken, of te sterven 0:03:14.430,0:03:18.662 Dus de jonge Moshe Ben Maimon en zijn familie zaten[br]een beetje vast, 0:03:18.662,0:03:24.241 en ze lijken te hebben gekozen voor een publieke bekering[br]en het Jodendom privé te blijven bestuderen en beoefenen, 0:03:24.241,0:03:27.844 waar Maimonides bleef leren van zijn[br]zeer goed opgeleide vader 0:03:27.844,0:03:31.373 Hun volgende decennium doorgebracht in en rond Cordoba[br]was een beetje gespannen, 0:03:31.373,0:03:37.027 wat met de dreigende dood en de acute mogelijkheid dat hun buren hen net goed genoeg kenden om de list te doorzien, 0:03:37.027,0:03:42.285 dus in 1159 staken ze de Straat van Gibraltar over om zich in de Marokkaanse stad Fès te vestigen 0:03:42.285,0:03:46.440 Het nadeel is dat ze recht in het Almohad[br]maar nu waren ze anoniem, 0:03:46.440,0:03:52.188 dus hun vermomming van Wij-Zijn-Totaal-Bekeerd-Echt-Waar-We-Super-Beloven-Het was veel geloofwaardiger 0:03:52.188,0:03:54.348 Dit werkte voooooooor 6 jaar 0:03:54.348,0:03:59.183 In 1165 werd er ontdekt dat een rabbijn die Maimonides en zijn broer hielp onderwijzen Joods was 0:03:59.183,0:04:04.742 Hij weigerde zich te bekeren, dus werd hij geëxecuteerd,[br]en dit was het teken om in te pakken en te gaan 0:04:04.742,0:04:07.294 Ze reisden de volgende jaren oostwaarts door Noord-Afrika, 0:04:07.294,0:04:09.116 met de bedoeling zich in het Heilige Land te vestigen, 0:04:09.116,0:04:14.529 maar bij hun aankomst ontdekten ze dat het Christelijke Kruisvaardersrijk Jeruzalem niet erg welwillend stond tegenover Joden 0:04:14.529,0:04:19.990 Vermoedelijk was hun quotum van de symbolische Joodse vriend gevuld door Jezus, waardoor de rest kon ophoepelen 0:04:19.990,0:04:23.746 Maimonides en zijn familie keerden dus terug[br]naar het Egyptische Fatimidische Kalifaat, 0:04:23.746,0:04:27.534 dat veel van hetzelfde beleid van religieuze tolerantie had[br]als het goede oude Al-Andalus 0:04:27.534,0:04:35.618 Dit markeert de buitengewoon zeldzame gelegenheid[br]waarin een openlijk Joodse man genaamd Mozes een warm welkom krijgt in Egypte - 0:04:35.618,0:04:37.802 niet waar ik verwachtte dat het verhaal heen zou gaan! 0:04:37.802,0:04:42.819 Na zijn aankomst in 1168, bracht Maimonides de[br]de resterende 36 jaar van zijn leven door in Caïro 0:04:42.819,0:04:45.341 En ondanks de vele redenen waarom ik Cordoba heb opgehemeld 0:04:45.341,0:04:49.237 (voor handel, culturele samensmelting, religieuze tolerantie, betere architectuur, de lijst gaat verder) 0:04:49.237,0:04:52.177 is het middeleeuws Caïro is absoluut krankzinnig 0:04:52.177,0:04:57.037 Wanneer legendarische reizigers zoals Ibn Battuta[br]steeds weer terugkomen naar Caïro 0:04:57.037,0:05:01.037 en passages schrijven over hoe[br]het de meest majestueuze stad ter wereld is, 0:05:01.037,0:05:03.647 moeten we erkennen dat het een coole plek was 0:05:03.647,0:05:08.775 Dus, Maimonides, nu openlijk Joods levend in[br]op een van de mooiste locaties op aarde, 0:05:08.775,0:05:13.365 had toegang tot onberekenbare volumes van verzamelde[br]uit de oostelijke islamitische wereld, 0:05:13.365,0:05:15.393 die hij aan zijn reeds overvloedige kennis 0:05:15.393,0:05:18.552 van Joodse theologie, bijbels recht, en klassieke filosofie toevoegde 0:05:18.552,0:05:23.217 Echter, zijn carrière als een onafhankelijke geleerde[br]zou ontsporen door twee enorme schokken 0:05:23.217,0:05:24.443 De eerste was persoonlijk, 0:05:24.443,0:05:28.078 want Maimonides' broer David zeilde naar de Indische Oceaan in de hoop rijk te worden, 0:05:28.078,0:05:31.416 maar verdronk op zee,[br]verloor het hele familiefortuin in het wrak, 0:05:31.416,0:05:34.104 en liet Maimonides achter om te zorgen voor zijn[br]weduwe en dochter 0:05:34.104,0:05:37.696 De tragedie liet Maimonides een jaar lang bedlegerig 0:05:37.696,0:05:41.466 en de rest van zijn leven was hij ontroostbaar door het verlies[br]van zijn geliefde broer 0:05:41.466,0:05:46.517 Dus nu hij twee gezinnen financieel moest onderhouden[br]zette Maimonides zijn privé-geleerdheid opzij 0:05:46.517,0:05:48.614 en gebruikte zijn kennis als arts 0:05:48.614,0:05:50.537 De tweede grote schok was van politieke aard, 0:05:50.537,0:05:54.584 toen een Fatimid Vizier zichzelf uitriep tot Kalief van een nieuwe dynastie in 1174, 0:05:54.584,0:05:58.024 en zo werd Saladin de man die de leiding had over Egypte 0:05:58.024,0:05:59.672 Maimonides zou wel eens verwoed bezig kunnen zijn geweest 0:05:59.672,0:06:02.545 zijn jeugdherinneringen ophalen van toen de Almohaden in de stad kwamen, 0:06:02.545,0:06:06.966 maar in tegenstelling tot de vorige keer was Saladin er volkomen tevreden mee om alles gladjes te laten verlopen, 0:06:06.966,0:06:11.071 en dat betekende voortzetting van[br]het beleid van religieuze tolerantie, dus Maimonides zat goed 0:06:11.071,0:06:14.071 En in feite komen deze twee verhaallijnen samen, 0:06:14.071,0:06:17.136 want zijn carrière als arts maakte hem snel beroemd in Caïro 0:06:17.136,0:06:21.543 en dat leidde ertoe dat hij[br]de lijfarts van Sultan Saladin zelf werd 0:06:21.543,0:06:26.216 Dit is nog gekker als we bedenken dat[br]geneeskunde Maimonides' reservebaan was, 0:06:26.216,0:06:28.787 en dat hij het prestige van zijn werk aan het koninklijk hof gebruikte 0:06:28.787,0:06:30.920 om zijn filosofische en juridische kennis te bevorderen 0:06:30.920,0:06:36.718 Dus, al die biografische context brengt ons[br]naar het punt waar Maimonides eigenlijk over schreef 0:06:36.718,0:06:40.359 Omdat zijn levensverhaal van nature fascinerend is[br]vanwege de plaatsen waar hij leefde 0:06:40.359,0:06:42.770 en de grote historische gebeurtenissen die hij van dichtbij meemaakte, 0:06:42.770,0:06:45.789 maar zijn boeken zijn de reden dat hij, tot op de dag van vandaag, 0:06:45.789,0:06:48.855 zo hoog gewaardeerd wordt in de filosofie en de wet in het algemeen, 0:06:48.855,0:06:50.119 en het Jodendom in het bijzonder 0:06:50.119,0:06:53.052 In de loop van zijn leven schreef hij tientallen[br]boeken en verhandelingen 0:06:53.052,0:06:55.746 over een verscheidenheid van onderwerpen, maar drie springen eruit 0:06:55.746,0:06:58.902 Zijn vroegste Big Boy Smart Book was het Commentaar[br]op de Misjna, 0:06:58.902,0:07:01.067 gepubliceerd kort voor zijn aankomst in Caïro 0:07:01.067,0:07:04.281 Het is een uitgebreide analyse van de hele[br]Mondelinge Torah, 0:07:04.281,0:07:08.601 en terwijl wetenschappelijk commentaar op de Bijbelse wet een traditie was die millennia teruggaat, 0:07:08.601,0:07:10.718 had niemand dat in één keer gedaan 0:07:10.718,0:07:14.803 Het inleidende gedeelte van het werk bevatte ook[br]een aantal relevante filosofische essays 0:07:14.803,0:07:17.691 en een reeks van 13 principes die het Joodse[br]geloof vastlegden 0:07:17.691,0:07:22.369 Zoals alle werken van Maimonides, op één na, was het[br]geschreven in een hybride taal genaamd Judeo-Arabisch, 0:07:22.369,0:07:25.518 Arabische spraak omgezet in[br]het Hebreeuwse schrift 0:07:25.518,0:07:29.518 De enige uitzondering op die trend was zijn volgende[br]grote boek, De Misjne Thora, 0:07:29.522,0:07:31.325 dat geheel in het Hebreeuws is geschreven, 0:07:31.325,0:07:35.806 en terloops elk aspect en detail van de Joodse wet uitlegt 0:07:35.806,0:07:36.843 Alles 0:07:36.843,0:07:38.164 Volledig 0:07:38.164,0:07:38.965 Gewoon rustig... 0:07:38.965,0:07:43.390 Deze absolute mammoet van een taak werd volbracht[br]door het doorsnijden van eeuwen en eeuwen 0:07:43.390,0:07:48.101 aan eerdere wetenschap en het distilleren van complexe[br]tot eenvoudige principes 0:07:48.101,0:07:52.841 die elke Joodse lezer kon begrijpen,[br]en nu dus toegang heeft tot alles op één plaats. 0:07:52.841,0:07:55.809 Met de Joodse diaspora zo ver verspreid over samenlevingen 0:07:55.809,0:07:58.066 ontwikkelde de wetenschap van bijvoorbeeld Al-Andalus 0:07:58.066,0:08:01.224 zich op een andere manier dat van, laten we zeggen, Egypte 0:08:01.224,0:08:03.368 Dus, op veel verschillende plaatsen geweest te zijn, 0:08:03.368,0:08:06.383 en direct gesproken te hebben met rabbijnen van verschillende lokale gemeenschappen, 0:08:06.383,0:08:11.310 was Maimonides in een uitstekende positie om uiteenlopende interpretaties samen te brengen in één boek 0:08:11.310,0:08:15.050 Hij zei niet alleen dat "dit zijn de[br]regels, je moet ze volgen volgens het boek", 0:08:15.050,0:08:18.289 maar hij legde uit waarom de regels er zijn en wat[br]ze bereiken 0:08:18.289,0:08:21.358 Zijn grootste filosofische werk is "De gids[br]voor de verwarde", 0:08:21.358,0:08:24.083 geschreven in de stijl van een brief, een zeer lange brief, 0:08:24.083,0:08:26.859 van hem aan een student van hem die niet zeker weet 0:08:26.859,0:08:29.034 of hij religieuze studies of filosofie wil volgen 0:08:29.034,0:08:31.697 Het antwoord is natuurlijk "Porque no los dos?", 0:08:31.697,0:08:35.777 aangezien Maimonides het rationalisme van de Aristotelische filosofie harmoniseert 0:08:35.777,0:08:38.688 met de profetische[br]Openbaring die centraal staat in de Joodse theologie 0:08:38.688,0:08:42.867 Dus, een voorbeeld nemend van de vroegere Moslim geleerden[br]Al-Farabi en Ibn Sina, 0:08:42.867,0:08:47.777 doet Maimonides zijn eigen poging om de theologie te versterken met de rede door filosofie te gebruiken als een voertuig 0:08:47.777,0:08:49.443 om de grootsheid van goddelijkheid te verkennen 0:08:49.443,0:08:52.540 Dit vereist wel het oplossen van enkele vervelende tegenstrijdigheden, 0:08:52.540,0:08:55.633 omdat Genesis niet echt overeen komt met de klassieke fysica, 0:08:55.633,0:09:00.121 maar Maimonides stelt dat veel van[br]het verhaal in de Torah allegorisch is in plaats van letterlijk, 0:09:00.121,0:09:03.225 want hoewel de menselijke rede[br]krachtig is, is het beperkt, 0:09:03.225,0:09:08.061 en de werkelijke aard van God is veel complexer dan onze nietige menselijke geesten kunnen bevatten, 0:09:08.061,0:09:12.022 dus kunnen wij, hersenloze sukkels, Hem alleen allegorisch begrijpen 0:09:12.022,0:09:14.626 En dit ondersteunt zijn opvatting van Negatieve[br]Theologie: 0:09:14.626,0:09:19.026 We kunnen niet weten wat God is, dus we kunnen Hem alleen beschrijven door wat Hij niet is. 0:09:19.026,0:09:21.387 Het is een omweg, maar het werkt! 0:09:21.387,0:09:25.002 Dit waren natuurlijk nogal pikante standpunten[br]om in te nemen, 0:09:25.002,0:09:28.109 dus werd De Gids periodiek verboden en zelfs verbrand, 0:09:28.109,0:09:29.831 maar Maimonides trok zich daar niets van aan 0:09:29.831,0:09:33.042 Hij antwoordde dat hij liever de waarheid leert[br]aan één intelligente man 0:09:33.042,0:09:35.110 dan 10.000 dwazen te vermaken, 0:09:35.110,0:09:37.910 en verdomd als dat geen woorden zijn om naar te leven 0:09:37.910,0:09:40.125 Hij schreef misschien voor een hoofdzakelijk Joods publiek 0:09:40.136,0:09:42.547 maar hij maakte goed gebruik van een aantal universele waarheden 0:09:42.547,0:09:46.252 Maimonides blijft een monumentale figuur in de geschiedenis van het Joodse denken, 0:09:46.252,0:09:50.005 en zijn werk inspireerde eeuwen van latere filosofen en[br]Abrahamitische theologen 0:09:50.005,0:09:52.769 Ondertussen, heb ik het nog niet eens gehad over zijn[br]medische geschriften, 0:09:52.769,0:09:54.941 maar ze waren een cruciale stap vooruit in de middeleeuwse wetenschap 0:09:54.941,0:09:58.017 Ook al zijn zijn specifieke voorschriften[br]nu verouderd, 0:09:58.017,0:09:59.567 blijven zijn systematische benadering van de geneeskunde, 0:09:59.567,0:10:01.120 focus op het welzijn van de patiënt, 0:10:01.120,0:10:05.174 en aandacht voor publieke hygiëne allemaal fundamenteel voor de manier 0:10:05.174,0:10:06.970 waarop artsen en verpleegkundigen[br]hun werk doen 0:10:06.970,0:10:08.300 En dat vind ik wel leuk 0:10:08.300,0:10:12.823 Maimonides zelf is geen historicus en[br]hij schreef niet over de geschiedenis die hij meemaakte, 0:10:12.823,0:10:16.622 maar zijn leven en zijn ideeën komen direct[br]uit de wereld waarin hij leefde 0:10:16.622,0:10:19.854 Maimonides is zo fascinerend omdat zijn leven[br]dient als een perspectief 0:10:19.854,0:10:23.945 waarvan we duidelijk een enorme en kronkelige periode kunnen ervaren in de geschiedenis, 0:10:23.945,0:10:26.036 die gewoonlijk moeilijk vast te pinnen is 0:10:26.036,0:10:30.949 Hij leidt ons door de glorie en de strijd van twee torenhoge beschavingen aan weerszijden van de Middellandse Zee, 0:10:30.949,0:10:33.641 maar zijn ervaring als[br]een Joodse geleerde in het bijzonder geeft ons 0:10:33.641,0:10:36.611 een extra invalshoek in de Middeleeuwse islamitische multicultuur, 0:10:36.611,0:10:39.245 en het tastbare resultaat van dat alles zijn zijn geschriften: 0:10:39.245,0:10:41.686 de fakkel dragend van Moslim-denkers vóór hem 0:10:41.686,0:10:44.594 door het Jodendom te onderzoeken met een filosofisch perspectief 0:10:44.594,0:10:48.659 Voor mij belichaamt hij de geschiedenis en het karakter[br]van de Islamitische Gouden Eeuw 0:10:48.659,0:10:50.320 op een manier die weinig anderen kunnen... 0:10:50.320,0:10:52.571 En hij was Saladin's DOKTER! 0:10:52.571,0:10:54.086 GOD hij is zo cool! 0:10:54.086,0:10:56.186 Hartelijk bedankt voor het kijken 0:10:56.186,0:10:59.470 Ik heb een beetje moeten rekken om Maimonides te laten tellen als een geschiedenismaker, 0:10:59.470,0:11:02.946 maar aangezien ik hier de regels bepaal, ben ik overtuigd van mijn keuzes 0:11:02.946,0:11:06.543 Het was al veel te lang geleden dat ik voor het laatst[br]over Al-Andalus, 0:11:06.543,0:11:08.448 dus ik ben blij dat ik dat hier heb kunnen rechtzetten 0:11:08.448,0:11:10.463 Speciale dank aan onze gemeenschap van supporters[br]op Patreon, 0:11:10.463,0:11:15.865 als je je naam hier wilt zien staan zoals deze coole katten, ga dan naar naar Patreon.com/OSP.