Cơ quan nội tạng lớn nhất của cơ thể chẳng phải gan hay não bộ
mà là da, với tổng diện tích vào khoảng 20 dặm vuông ở người lớn
Mặc dù mỗi vùng da khác nhau có những đặc tính khác nhau,
hầu hết bề mặt da thực hiện các chức năng tương tự
ví dụ như tiết mồ hôi, cảm nhận nóng/lạnh và mọc lông
Nhưng sau khi bị thương nặng
vùng da vừa lành sẽ trông khác so với vùng da xung quanh nó
và có thể không phục hồi hoàn toàn như ban đầu trong một khoảng thời gian
Để hiểu được tại sao, chúng ta cần xem kỹ cấu trúc của da người.
Lớp trên cùng, được gọi là thượng bì
bao gồm hầu hết các tế bào vững chắc, còn gọi là tế bào keratine
và có chức năng bảo vệ
Vì lớp tế bào ngoài cùng này sẽ tróc ra và được thay mới liên tục
nên chúng dễ dàng lành lại.
Nhưng đôi khi ta gặp những vết thương đâm sâu vào lớp bì
nơi có nhiều mạch máu, cấu trúc tuyến và nhiều đầu tận thần kinh
giúp da thực hiện nhiều chức năng
Và khi điều đó xảy ra, nó kích hoạt 4 giai đoạn chồng lấp nhau
của quá trình tái tạo da.
Đầu tiên, giai đoạn cầm máu, da đáp ứng với 2 nguy cơ tức thì
đó là khi bạn mất máu
và hàng rào bảo vệ cơ học của da đang bị hư hỏng
Khi mà mạch máu thắt lại để hạn chế việc mất máu
quá trình này được gọi là co thắt mạch
cả 2 nguy cơ trên đều bị chặn đứng bởi cục máu đông
Một dạng protein, còn được gọi là Fibrin, tạo thành nút thắt trên bế mặt da
chống lại việc cục máu đông bị trôi đi và chống vi khuẩn, yếu tố gây bệnh xâm nhập.
Sau khoảng 3 giờ, da bắt đầu đỏ lên
dấu hiệu bắt đầu giai đoạn tiếp theo: đáp ứng viêm.
Với việc mất máu được kiểm soát, hàng rào bảo vệ được gia cố
Cơ thể huy động các tế bào tấn công các yếu tố gây bệnh xâm nhập vào được
Trong số các tế bào được huy động, có bạch cầu
hay còn goi là Macrophage,
chúng nuốt và tiêu hủy các tế bào vi khuẩn trong quá trình Thực bào
ngoài ra, chúng còn sản xuất yếu tố tăng trưởng để kích thích lành vết thương
và vì những "chiến binh" này cần được di chuyển
khắp mạch máu để đến nơi có vết thương
vùng mạch máu co thắt lúc ban đầu giờ sẽ dãn ra
trong quá trình đươc gọi là Dãn mạch.
Khoảng 2-3 ngày sau vết thương,
giai đoạn Tăng sinh bắt đầu, khi mà các tế bào sợi đi vào vết thương.
Trong quá trình Lắng đọng collagen
chúng sản xuất sợi protein gọi là collagen tại nơi có vết thương,
tạo ra các mô liên kết thay thế các Fibrin ban đầu.
Khi tế bào của lớp thương bì phân chia để tạo mới vùng da ngoài,
lớp bì co lại để đóng miệng vết thương.
Sau cùng, giai đoạn 4 của sự tái cấu trúc,
vết thương lành lặn khi mà các Collagen vừa lắng đọng sẽ sắp xếp và chuyển thành
các dạng đặc biệt.
Quá trình này diễn ra chừng 1 năm,
sức bền của da mới sẽ được cải thiện,
mạch máu và các sự liên kết khác sẽ được gia cố chắc chắn.
Thời gian trôi đi, vùng mô mới có thể đạt 50-80%
chức năng bình thường ban đầu,
phụ thuộc sự nghiêm trọng của vết thương và chức năng tại vùng da đó.
Nhưng vì vùng da đó không hoàn toàn phục hồi
sẹo tiếp tục là vấn đề nhức nhối trên lâm sàng cho các bác sĩ trên thế giới.
Dẫu cho các nhà nghiên cứu đã có những bước đi quan trọng
về việc hiểu rõ quá trình lành vết thương,
vẫn còn nhiều điều chưa được sáng tỏ.
Ví dụ: các tế bào sợi đến từ mạch máu
hay từ các mô ở da dính vào vết thương?
Và tại sao ở các loài vật khác như Nai,
sự lành vết thương hiệu quả và hoàn hảo hơn so với loài người?
Bằng cách tìm câu trả lời cho các vấn đề này,
một ngày nào đó ta có thể tự chữa vết thương thật hiệu quả,
đến mức các vết sẹo chỉ còn là ký ức thôi.