Największym organem ciała nie jest wątroba ani mózg.
To skóra, która u dorosłych mierzy około 2 m kwadratowych.
Choć w różnych miejscach skóra przyjmuje różne właściwości,
to większość jej powierzchni pełni te same funkcje,
takie jak pocenie się, odczuwanie zimna i gorąca
czy porost włosów.
Gdy mocno się zranimy lub skaleczymy,
naprawiona skóra będzie wyglądała inaczej
i może nie odzyskać swoich właściwości na chwilę lub na stałe.
By zrozumieć, czemu tak się dzieje, musimy przyjrzeć się strukturze skóry.
Warstwa zewnętrzna, czyli naskórek,
składa się z utwardzonych komórek nazwanych keranocytami
i zapewnia ochronę.
Ponieważ warstwa zewnętrzna w kółko odrywa się i odnawia,
łatwo się naprawia.
Czasami rana wnika do skóry właściwej,
która zawiera naczynia krwionośne, różne gruczoły i zakończenia nerwów,
które umożliwiają większość funkcji skóry.
W takim wypadku zaczynają się są cztery etapy
procesu regeneracyjnego.
Pierwszy, hemostaza, to odpowiedź na dwa bezpośrednie zagrożenia:
utratę krwii
i uszkodzenie naskórka, fizycznej bariery.
Naczynia krwionośne kurczą się, by zapobiec krwawieniu
w procesie zwanym wazokonstrykcją,
usuwając zagrożenia przez stworzenie skrzepu.
Specjalne białko, fibryna, tworzy siatkę na skórze,
blokując wejście bakteriom i utratę krwi.
Po około trzech godzinach skóra zaczyna się czerwienić,
sygnalizując następną fazę, zapalenie.
Krwawienie pod kontrolą, a bariery zabezpieczone,
więc ciało wysyła specjalne komórki, by walczyć z obecnymi patogenami.
Najważniejsze z nich są białe krwinki,
tak zwane makrofagi,
które pożerają bakterie i tkanki w procesie zwanym fagocytozą,
produkując czynniki wzrostowe do pobudzenia gojenia się.
Ponieważ ci mali żołnierze muszą dotrzeć
przez krew na miejsce rany,
naczynia krwionośne wracają do swojego kształtu
w procesie zwanym rozszerzaniem naczyń.
Dwa lub trzy dni po zranieniu
rusza etap proliferacji, gdy fibroblasty zaczynają docierać do rany.
W procesie osadzania kolagenu
produkują włókniste białko zwane kolagenem w miejscu rany,
tworząc tkankę łączną skóry w celu zastąpienia fibryny.
Komórki naskórka dzielą się, by odtworzyć zewnętrzną warstwę skóry,
a komórki skóry zamykają ranę.
Ostatnim etapem jest przebudowa.
Rana dojrzewa, kiedy nowy kolagen zostaje uporządkowany i przekształcony
w określone typy.
Przez ten proces, który może trwać ponad rok,
wytrzymałość na rozciąganie skóry się zwiększa,
a naczynia krwionośne i inne połączenia wzmacniają.
Z czasem nowe tkanki mogą osiągnąć
50-80% pierwotnych funkcji,
zależnie od głębokości rany i rodzaju funkcji.
Skóra nie uleczy się w 100%,
więc blizny są wciąż głównym problemem lekarzy całego świata.
Choć naukowcy poczynili znaczne postępy
w zrozumieniu procesu gojenia,
wiele zagadek pozostało nierozwiązanych.
Na przykład, czy fibroblasty pochodzą z naczyń krwionośnych
czy tkanek skóry sąsiadujących z raną?
Dlaczego niektóre ssaki, na przykład jelenie,
leczą rany skuteczniej niż ludzie?
Jeśli znajdziemy odpowiedzi na takie i inne pytania,
może kiedyś uda nam się uleczyć, a blizny pozostaną wspomnieniem.