دانیشتن لە نزیکی ئاگردانێک، دەتوانیت ھەست بە گەرمیەکەی بکەت،
هەست بە بۆنی دووکەڵ بکەیت، گوێت لە سوتانی قرچەقرچی دارەکان بێت.
ئەگەر زیاتر نزیک ببیتەوە،
چاو و کونە لوتەکانت دەبرژێنێتەوە.
دەتوانیت بڕوانیتە گەشانەوەی بڵێسەی ئاگرەکە
لەگەڵ ئەوەی دەگەشێنەوە و سەما دەکەن بەشێوەی جۆراو جۆر.
بەڵام بەتەواوەتی سەیری چی دەکەیت؟
گڕی ئاگرەکە بەئاشکرا دیارە کە ڕەق نییە،
هەروەها شلیش نین.
لەگەڵ هەوا تێکەڵ دەبن، زیاتر لە دۆخی گازی دەچن،
بەڵام زياتر لەبەرچاون -- و زوو دەڕۆن و دیارنامێنن.
لەسەر ئاستی زانستی، ئاگر و گاز جیاوازیان هەیە
چونکە گاز لە دۆخی خۆیدا دەمێنێتەوە تا کاتێکی دیاری نەکراو
لە کاتێکدا ئاگر هەمیشە دەسوتێت و لەناو دەچێت.
بیر و ڕایەکی هەڵە هەیە کە دەڵێت ئاگر لە دۆخی پلازما دایه،
چوارەم دۆخی ماددە لە هەر گەردیلەیەکدا
لە ئەلیکترۆنەکانیان خاڵی دەکرێنەوە.
وەکو ئاگر و جیاواز لە جۆرەکانی تری ماددە،
لەسەر زەوی پلازما لەدۆخێکی جێگیردا نامێنێتەوە.
کاتێک پێکدێت کە گاز لە شوێنیکەوە دەردەچێتە ناوچەیەکی کارەبایی یان ناوچەیەکی زۆر گەرم
بۆ پلەی گەرمی هەزار یان دە هەزار پلە.
بە پێچەوانەوە، سوتەمەنییەکانی وەک دار و کاغەز
لە چەند سەد پلەیەک--زۆر لە خوارتر دەسوتێت
لەسەرەتادا بەگشتی وا دادەنرێت پلازما بێت.
کەواتە ئەگەر ئاگر رەق، شل، گاز،
یاخود پلازما نەبێت، کەواتە لە چ دۆخێکدایە؟
لە کۆتاییدا دەرکەوتووە کە ئاگر ماددە نییە.
لەبری ئەوە، بەپێی ئەزموونی خۆمان لە بواری کارلێکی کیمیایی پێی دەوترێت گڕگرتن.
لەو لایەنەوە، ئاگر وەکو گەڵا وایە کاتێک ڕەنگی دەگۆڕێت و دەوەرێت،
بۆنی میوە کاتێک پێدەگات،
یان وەکو ترووکاندنی ئەستێرەی ڕووناکی.
هەموو ئەمانە بەڵگە و ئاماژەن کە
بە کارلێکێکی کیمیایی دابنرێت.
جیاوازی ئاگر ئەوەیە کە بەشێکی زۆر
لە هەستەکانمان داگیری دەکات لە هەمان کاتدا، دروست کردنی جۆرێک لە ڕۆشنایی
ئەزموون و پێشبینی دەکەین شتێکی فیزیایی بێت.
سووتان ئەو ئەزموونی هەست کردنە درووست دەکات
بەکارهێنانی سووتەمەنی، گەرمی، هەروەها ئۆکسجین.
لە ئاگرداندا، کاتێک پارچە بچووکەکانی دار گەرم دەکرێن بۆ پلەی گەرمی گڕگرتنیان،
دیواری خانەکانیان شیدەبێتەوە،
شەکر و گەردیلەکانی تر لەهەوادا بەرەڵا دەبن.
دواتر ئەو گەردیلانە کارلێک لەگەڵ ئۆکسجینی هەوادا دەکەن
بۆ پێکهێنانی دوانەئۆکسیدی کاربۆن و ئاو.
لەهەمان کاتدا، هەر دڵۆپە ئاوێک لەناو پارچە بچووکەکاندا
دەبێت بە هەڵم، فراوان دەبێت، دارەکەی دەووروبەری خۆی تێکدەشکێنێت،
لەگەڵ قرچەقرچی ئاگرەکەدا لەناودەچن.
کاتێک ئاگر گڕدەگرێت، دوانەئۆکسیدی کاربۆن و بەهەڵم بوونی ئاو
بەهۆی فراوانبوونی کردای گڕگرتنەوە پەیدا دەبن.
ئێستا چڕییەکەیان کەم دەبێتەوە، و بە ستوونێکی باریک بەرزدەبنەوە.
هێزی ڕاکێشانی زەوی هۆکاری ئەو فراوانبون و بەرزبوونەوەیە، کە
گڕو تایبەتمەندی مۆم دەبەخشێت.
بەبێ هێزی ڕاکێشانی زەوی، گەردیلەکان جیا نابنەوە
چڕی و بڵێسەی ئاگر چەندین شێوەی جیاوازی هەیە.
دەتوانین هەمووی ببینین چونکە گڕگرتن
ڕووناکیش بەرهەم دەهێنێت.
گەردیلەکان ڕووناکی دەنێرن کاتێک گەرم دەبن،
و ڕەنگی ڕووناکیەکەش پشت دەبەستێت بە
ئەو پلە گەرمییەی لەناو گەردیلەکاندا هەیە.
گەرمترین گڕی ئاگرەکان ڕەنگی سپی یان شینە.
هەروەها جۆری گەردیلەکان لە ئاگرێکدا
کاریگەری لەسەر ڕەنگی گڕەکە دەبێت.
بۆ نمونە، هەر گەردیلەیەکی کارلێک نەکردوو لە پارچەی دارەکە
بەشێوەی کۆمەڵە دووکەڵێک بەرز دەبێتەوە
بۆ ناو گڕی ئاگرەکە و ڕووناکی زەردە پرتەقاڵی باو دەنێرێت
بۆ ئەو هەوارگەی ئاگرە کە دروستمان کردووە.
ماددەکانی وەک مس، کلۆریدی کالسیۆم،
لەگەڵ کلۆریدی پۆتاسیۆم دەتوانرێ زیاد بکرێن
بۆ تێکەڵبوونی تایبەتمەندی ڕەنگەکان.
جگە لە بڵێسە ڕەنگدارەکان،
ئاگر لەکاتی سوتانیدا بەردەوامە لە بەرهەمهێنانی گەرمی.
ئەم گەرمیەش گڕی ئاگرەکە بەهێز دەکات بەهۆی پاراستن
و هێشتنەوەی سووتەمەنیەکە لە سەروو پلەی گەرمی گڕگرتنەوە.
سەرئەنجام، کە، تەنانەت گەرمترین ئاگر
بێ سوتەمەنی یان ئۆکسجین دەمێنێتەوە.
پاشان، بڵێسەی ئاگرەکان کۆتا فیشکە لێدەدات
بە دووکەڵێکی قووڵ دیار نامێنێت و لەناو دەچێت
وەک ئەوەی هەر بوونیشی نەبووبێت.