[Vào ngày 3/4/2016, chúng ta chứng kiến vụ rò rỉ thông tin lớn nhất trong lịch sử.]
[Hồ sơ Panama vạch trần việc những người quyền lực và giàu có]
[đang giấu một khoản tiền lớn trong tài khoản nước ngoài.]
[Điều đó có ý nghĩa gì?]
[Chúng tôi đã đề nghị Robert Palmer của tổ chức Global Witness giải trình.]
Tuần này, đã có một dòng chảy mạnh mẽ, rối ren và xoay quanh những
câu chuyện phát ra từ sự rò rỉ của 11 triệu tài liệu
từ một công ty luật ở nước Panama gọi là Mosack Fonseca.
Việc phát tán các văn bản từ Panama vén tấm màn che một phần rất nhỏ
của thế giới ngầm ngoài khơi bí ẩn.
Ta cũng hiểu được cách các khách hàng, ngân hàng hay luật sư
tìm đến các công ty như Mossack Fonseca
và yêu cầu: "OK, chúng tôi muốn một công ty ma,
bạn có thể làm được không?"
Bạn thực sự có thể xem các emails,
các tin nhắn trao đổi,
và có thể nhìn thấy cơ chế làm việc của quá trình này,
cách thức nó hoạt động.
Dĩ nhiên, điều này đã có nhiều hậu quả ngay lập tức.
Thủ tướng nước Iceland đã từ chức.
Chúng tôi cũng có thông tin rằng
một đồng minh của Bashar Al-Assad, một nhà độc tài tàn bạo ở Syria,
cũng có các công ty ma này.
Gần đây, có một vài cáo buộc về dấu vết khối lượng 2 tỷ USD
dẫn đến Tổng thống Nga, Vladimir Putin
thông qua người bạn chí cốt của ông,
người đồng thời là nghệ sĩ Cello hàng đầu.
Và sẽ có rất nhiều nhà tài phiệt ngoài kia
và một số sẽ nơm nớp lo sợ về những bộ thông tin tiếp theo
và tài liệu cơ mật sắp tới.
Điều này giống như cốt truyện của một bộ phim gián điệp
hay tiểu thuyết John Grisham vậy.
Nó rất là xa vời với tôi, bạn và những thường dân khác.
Tại sao ta lại nên quan tâm đến sự kiện này?
Sự thật là nếu những cá nhân giàu có và quyền lực ấy
có thể giữ tiền của họ ở những thiên đường thuế
và không nộp các khoản thuế đáng ra họ phải nộp,
nó đồng nghĩa là sẽ có ít ngân sách hơn cho các dịch vụ công quan trọng
như y tế, giáo dục, đường xá.
Và chúng ảnh hưởng tới tất cả chúng ta.
Bây giờ, ở tổ chức của tôi -- Globle Witness,
sự phơi bày này thật là phi thường.
Các phương tiện truyền thông và các nhà lãnh đạo chính trị
đang bàn về cách cá nhân dùng các tài khoản bí mật nước ngoài
che dấu và ngụy trang tài sản của mình--
vấn đề mà chúng tôi đã lên tiếng và phanh phui suốt thập kỷ qua.
Tôi nghĩ chắc rất nhiều người sẽ thất vọng và bổi rối bởi thế giới này,
và khó hiểu về cách mà thế giới ngầm bên ngoài hoạt động.
Tôi thích ví nó như một con búp bê Nga.
Bạn có một công ty ẩn bên trong một công ty khác,
bên trong một công ty khác nữa,
với mục đích là che đậy và làm cho nó hầu như là không thể để lần ra
thân phận thật sự của người đằng sau chúng.
Và rất khó cho những cơ quan thi hành pháp luật
hay cơ quan thuế, các nhà báo, các tổ chức xã hội
hiểu rõ việc đang diễn ra.
Nhưng điều này cũng hay ho
là có rất ít thông tin về vấn nạn này ở Hoa Kì.
Phải chăng là vì những người Mỹ nổi tiếng
chưa bị nêu tên trong sự kiện, trong vụ bê bối lần này?
Không phải là vì các nhà tài phiệt Mỹ
không cố gắng che dấu tài sản của mình bên ngoài.
Chỉ là bởi đây là cách mà thiên đường thuế hoạt động,
Mossack Fonseca có rất ít khách hàng Mỹ.
Tôi nghĩ nếu ta thấy sự rò rỉ này phát ra từ Vùng đảo Cayman,
hay thậm chí từ Delaware, Wyoming hay Nevada,
bạn sẽ thấy vô số trường hợp và ví dụ dẫn đến người Mỹ.
Sự thật là trong số các bang của Mỹ, bạn chỉ cần ít thông tin,
cung cấp ít thông tin hơn cả thông tin để làm thẻ thư viện
là bạn đã có một công ty.
Loại bí mật đó ở nước Mỹ đã cho phép nhân vụ ở các trường học
chặt chém học sinh rất nhiều.
Nó cho phép những kẻ lừa đảo hút máu các nhà đầu tư còn non nớt.
Nó là một chuỗi hành động ảnh hưởng đến toàn chúng ta.
Tại Global Witness,
chúng tôi muốn thấy điều này diễn ra trong thực tế.
Nó thực sự diễn ra như thế nào?
Vì thế chúng tôi đã gửi một điều tra viên
làm gián điệp tới 13 hãng luật ở Manhattan.
Anh ta giả làm như một thủ tướng châu Phi
có nhu cầu chuyển quỹ đen tới Mỹ
để mua nhà, du thuyền, máy bay phản lực.
Và điều bất ngờ là hầu hết họ, trừ duy nhất một hãng ra
đã đề xuất điều tra viên của chúng tôi
những cách thức để di chuyển quỹ đen này.
Đây là tất cả các cuộc họp sơ bộ,
và không ai coi chúng tôi là khách hàng,
và dĩ nhiên là không tiền, không bạn,
nhưng nó cho thấy trở ngại của hệ thống này.
Nó cũng quan trọng
khi ta thôi nghĩ toàn bộ đều là vấn đề cá nhân.
Đây không chỉ là về một cá nhân luật sư,
người gặp gỡ gián điệp của chúng tôi và đưa ra đề xuất.
Cũng không là về một chính trị gia cấp cao cụ thể
người bị khơi ra trong vụ bê bối.
Đây là về cách một hệ thống hoạt động,
mà dung túng sự tham nhũng, trốn thuế, nghèo nàn và mất cân bằng.
Để giải quyết vấn nạn này,
chúng ta cần thay đổi luật chơi.
Ta cần thay đổi quy tắc của trò chơi
để làm quá trình này khó khăn hơn.
Nó có thể khá là u ám và mờ mịt,
như ta không thể làm được gì,
như chẳng có gì thay đổi,
và như thể các tài phiệt quyền lực vẫn còn tồn tại.
Nhưng tự nhiên là một người lạc quan,
tôi cho rằng chúng tôi đang bắt đầu tạo ra sự thay đổi.
Vài năm vừa qua,
ta đã chứng kiến một sự thúc đẩy mạnh hơn hướng tới sự minh bạch
khi nói tới quyền sở hữu công ty.
Nó đã được đề cập ở buổi nghị sự chính trị
bởi thủ tướng Anh -- David Cameron
tại Hội nghị Thượng đỉnh G8 tổ chức ở Bắc Ireland năm 2013.
Và từ đó, liên minh châu Âu đang tạo ra
những trung tâm đăng ký cấp quốc gia
cho những chủ thực sự sở hữu và điều hành công ty khắp Châu Âu .
Một trong những điều đáng buồn là, Hoa Kì đang bị tụt lại phía sau.
Đã có một luật ban hành của hai Đảng được giới thiệu
trong Hạ viện và Thượng viện,
nhưng nó chẳng có hiệu quả nhiều như chúng ta trông đợi.
Vì thể chúng tôi thực mong là sự rò rỉ của Hồ sơ Panama,
với cái nhìn rõ hơn về thiên đường thuế,
sẽ đóng vai trò vạch trần trong Hoa Kì và khắp thế giới.
Đối với chúng tôi tại Global Witness, đây là thời điểm để thay đổi.
Chúng tôi cần sự tức giận của thường dân
về việc những người che dấu danh tính của họ
đằng sau các công ty ma.
Chúng tôi cần những nhà lãnh đạo kinh tế lên tiếng --
"Bí mật như thế này là gây bất lợi cho kinh tế."
Chúng tôi cần những nhà cầm quyền chính trị nhận ra vấn đề,
và cam đoan thay đổi luật lệ để phanh phui bí mật này.
Cùng nhau, ta có thể chuỗi hoạt động ngầm này
mà đang tạo cơ hội cho sự trốn thuế,
tham nhũng và rửa tiền để phồn vinh hơn.