Hamjambo. Kipindi hiki kinawajieni kutoka Ohio
ambako kwa maeneo mengine watu wanasubiri kwenye foleni ndefu ili kupiga kura.
Wiki chache tu zilizopita, hapa katika Jimbo la Buckeye,
kura zisizo sahihi zilipatikana kwa wapiga kura 50,000 wa Franklin County.
Rais alisema ulikuwa uchaguzi wa ulaghai, usiodhibitika na wa hila.
Kaunti iliarifu kuwa ilikuwa hitilafu kubwa
ambayo walikuwa wanajitahidi kushughulikia.
Tunaona simulizi kama hizi kote nchini.
"Kisanduku kisicho rasmi cha kura,"
"Kebo iliyokatwa ilizima tovuti ya wapiga kura wa Virginia,"
"Mashine za kupiga kura wazi kwa wadukuzi wa Kirusi,"
kila siku na mada mpya ya habari.
Msimu wa uchaguzi wa mwaka huu ni muhimu zaidi kwa 2020.
Unawezaje kupita taarifa hizi zisizo sahihi?
Hujambo, mimi ni Hari Sreenivasan. Karibu kwa Take On Fake
ambapo tunafichua madai ambayo huenda umeona au hata kushiriki mtandaoni.
Uchaguzi umekaribia.
Kuna hatari kubwa.
Pia kuna taarifa nyingi za kupotosha.
Wiki chache zilizopita,
tulizungumza na mwanahabari aliyefichua hadithi tatu tofauti kuhusu upigaji kura
katika majimbo matatu tofauti: Illinois, California na Washington.
Kuna balagha na madai mengi ya uongo na ya kupotosha kuhusu mchakato huo.
Nafikiri ni muhimu zaidi kuwa sisi, kama wanaohakikisha ukweli,
lakini pia kila Mwamerika apinge madai hayo ambayo hayajahakikishwa
kwa sababu yanadhoofisha demokrasia yetu mwisho wa siku.
Mwanahabari Angelo Fichera kutoka FactCheck.org
alituonyesha mojawapo ya hadithi zake, kuhusu vitambulisho bandia huko Illinois.
Chapisho kwenye Facebook liliripoti kuliwa na karibu vitambulisho 20,000 bandia
na kuwa vyote vilihusishwa na usajili wa kidemokrasia wa wapiga kura.
Kwa hivyo hawa ndio watu ambao -
wangejisajili kwa njia haramu ili kupiga kura kwa kutumia leseni hizi za udereva?
Hilo ndilo lilikuwa athari.
Hivyo jambo la kwanza ambalo ningefanya ni kutafuta maandishi hayo kwenye Google.
Na katika hali hii, nilielekezwa kwa tovuti ya kipindi cha mazunguzo cha redio
ambayo ilitumia karibu maandishi sawa kama mada yake.
Kwa hivyo nilitazama makala hayo kubaini iwapo ushahidi wowote wa dai hili upo
kuwa vitambulisho vilihusishwa na usajili wa wapiga kura.
Ukiangalia simulizi kwa karibu na kutafuta maelezo yoyote,
utagundua kuwa hakukuwa na uthibitishaji wa madai hayo
kuwa simulizi linataja idara ya Forodha na Ulinzi wa Mipaka ya Marekani
na inahusisha maelezo kuhusu vitambulisho bandia na shirika hilo la serikali.
Kwa hivyo nilifanya utafutaji kwa kutumia nambari mahususi za vitambulisho bandia
na Idara ya Forodha ya Ulinzi wa Mipaka,
na niliona hati kwa wanahabari iliyotolewa na shirika hilo mwishoni mwa Julai.
Hamna mahali kulikotajwa vitambulisho bandia
vinavyohusishwa na usajili wa wapiga kura, ulaghai wa kura.
Yote waliyosema ni kuwa ilikuwa inalenga wanafunzi wa umri wa chuo
katika majimbo ya karibu.
Sawa, nikiwa nimewahi kupitia chuo,
Nafikiri kuna uwezekano kuwa kuna soko kubwa ya wanafunzi
ambao huenda wanajaribu kuingia katika vilabu kwa kutumia vitambulisho bandia.
Sijui iwapo upigaji kura ni jambo ambalo wanajaribu kufanya, lakini ...
Huko Illinois, iwapo mtu atajaribu kujisajili,
watakagua nambari hizo dhidi ya nambari walizo nazo katika hifadhidata zao,
kwa hivyo mikakati ya usalama imewekwa
ili kuzuia aina hiyo ya usajili wa ulaghai wa wapiga kura.
Lakini hilo silo tukio pekee la maelezo ya kupotosha kuhusu uchaguzi
ambalo Angelo alifichua hivi majuzi.
Tweet iliyosambaa ilidai kulikuwa na zaidi ya kura 1,000 za barua pepe
zilizopatikana kwenye bomba la taka katika jimbo la California.
Lakini kupitia utafutaji wa maneno muhimu, Angelo aligundua kuwa
picha hiyo ilionyesha bahasha mpya kutoka kwa uchaguzi wa kati wa 2018,
na zilikuwa zimetupwa kwa njia haramu.
Kaunti ya Sonoma pia ilibainisha kuwa wakati wa kutolewa kwa tweet hivyo,
kura za 2020 bado hazikuwa zimetumwa.
Simulizi la tatu - hili kutoka jimbo la Washington - picha inayodai
maelfu ya Wanademokrasia wa Seattle wame kutana kutaka upigaji kura wa barua pepe
kwa sababu ni hatari kupiga kura moja kwa moja.
Ili kufichua hili, Angelo alifanya utafutaji kwa kutumia picha
na akagundua kuwa picha hii haikuhusiana kabisa na mchakato wa kupiga kura.
Picha hii ilitoka kwa maandamano ya Black Lives Matter miezi 2 awali.
Tukirejelea tweet hiyo halisi,
utagunduaa kuwa mchapishaji halisi ni akaunti inayoitwa Walter Cronkite.
Sote tunafahamu kuwa Walter Cronkite alikuwa mwanahabari aliyeheshimiwa
ambayo mara nyingi alirejelewa kuwa mtu anayeaminika zaidi nchini Marekani.
Kweli, "alikuwa" kwa sababu alifariki miaka 11 iliyopita.
Kwa hivyo hii si tweet kutoka kwa Walter Cronkite halisi.
Akaunti inatoa taarifa hapo,
lakini iwapo unapitia tu simu yako,
huenda usielewe hilo mara moja.
Huenda ukaona jina Walter Cronkite
na uamini tweet hiyo zaidi kuliko inayohitajika
Ukiwa na maelezo haya ya kupotosha;
wahakikishaji wa ukweli kama Angelo wanafanya nini ili kuandaa?
Tunakuwa makini zaidi
na kuwa tayari kukabili kitakachokuwa maelezo mengi ya kupotosha,
lakini tunahitaji usaidizi wa umma, pia,
ili kuripoti mambo kwa wanaohakikisha ukweli.
Tuna barua pepe. tuna akaunti za mitandao jamii.
Na iwapo watu wana maswali, tungependa kuwasaidia.
Kitakachofanyika katika siku chache zijazo,
kitatuhitaji tutulie
inapofika kwa mada, tweets na machapisho yanayotutisha na kutukasirisha.
Iwapo historia ni kiashirio chochote,
maelezo ya kupotosha kuhusu uchaguzi yatakuwa kila mahali.
Kwa hivyo ni jukumu letu kuchunguza zaidi na kutafuta vyanzo vinavyoaminika.
Hadi wakati mwingine.
Usisambaze habari bandia. Kuwa wa kweli.
Mimi ni Hari Sreenivasan na hii ni Take on Fake.
Asante kwa kutazama.
Tungependa kupata maoni yako.
Shiriki simulizi au mpango wako wa kupiga kura katika maoni hapa chini.
Je, ulipiga kura kupitia barua pepe?
Je, unapanga kupiga mwenyewe?
Je, wewe ni mpigaji kura wa mapema ambaye bado anasubiri kwenye foleni?
Kipindi chetu cha mwisho cha msimu hakitakuja hadi baada ya uchaguzi.
Kwa hivyo tutaonana baada ya uchaguzi.