Co roku około 7 milionów ludzi umiera na zawał serca,
a choroby układu krążenia,
które powodują zawał i inne zaburzenia jak udar,
są największymi zabójcami na świecie.
Co powoduje zawał?
Jak wszystkie mięśnie, serce potrzebuje tlenu,
a podczas zawału dostaje go za mało.
Złogi tłuszczu zwane blaszkami miażdżycowymi
odkładają się na ściankach tętnic wieńcowych,
dostarczających sercu natlenowaną krew.
Z wiekiem blaszki powiększają się,
czasem bardzo,
twardnieją
i wywołują stany zapalne.
Wreszcie mogą tworzyć zatory.
Jeśli któraś z blaszek pęknie,
w ciągu kilku minut tworzy się wokół niej skrzep
i zwężona tętnica staje się całkowicie niedrożna.
Odcięty zostaje dopływ krwi do mięśnia sercowego,
a niedotlenione komórki zaczynają szybko obumierać.
Dochodzi do niedokrwienia mięśnia sercowego,
zwanego również zawałem.
Bez interwencji lekarza stan chorego może szybko ulec pogorszeniu.
Niesprawny mięsień nie może sprawnie pompować krwi
i dochodzi do zaburzenia rytmu serca.
W najgorszym przypadku zawał może doprowadzić do nagłej śmierci.
Jak rozpoznać zawał?
Najczęstszy objaw to ból klatki piersiowej,
spowodowany niedotlenieniem mięśnia sercowego.
Pacjenci opisują go jako miażdżący lub uciskający.
Może promieniować do lewego ramienia,
szczęki,
pleców
lub jamy brzusznej.
Nie zawsze jednak przebiega to tak dramatycznie jak w filmach.
Niektórzy odczuwają nudności
bądź duszności.
Objawy mogą być mniej oczywiste u kobiet i osób starszych.
W ich przypadku główną oznaką może być osłabienie i zmęczenie.
Co ciekawe, u wielu ludzi,
zwłaszcza diabetyków z zaburzeniami przenoszenia informacji o bólu,
zawał może przebiegać bezobjawowo.
Jeśli podejrzewamy, że ktoś właśnie ma zawał,
kluczowa jest szybka reakcja.
Jeśli to możliwe, należy wezwać pogotowie.
Tak najszybciej pacjent dostanie się do szpitala.
Wzięcie aspiryny rozrzedzającej krew
i rozszerzającej tętnice nitrogliceryny
może powstrzymać postępowanie zawału.
Na izbie przyjęć lekarze dokonują diagnozy.
W tym celu najczęściej wykonują EKG,
aby zmierzyć elektryczną czynność serca,
oraz badanie krwi, aby ocenić uszkodzenia mięśnia sercowego.
Pacjent jest następnie przewożony na oddział kardiologiczny,
gdzie przeprowadzane są badania pozwalające zlokalizować zatory.
Kardiolodzy mogą odblokować tętnicę
poszerzając ją balonikiem podczas zabiegu angioplastyki.
Często zakładają też metalowe bądź polimerowe stenty,
aby zapobiec ponownemu zwężeniu.
Bardziej rozległe zatory mogą wymagać pomostowania aortalno-wieńcowego.
Używając fragmentu żyły lub tętnicy pochodzącej z innej części ciała,
kardiochirurdzy mogą przekierować przepływ krwi, by omijała zator.
Takie zabiegi przywracają krążenie do mięśnia sercowego
i prawidłowe funkcjonowanie serca.
Metody leczenia rozwijają się,
jednak niezbędne jest zapobieganie.
Ryzyko zawału zależy od stylu życia i czynników genetycznych.
Na szczęście styl życia można zmienić.
Ruch, zdrowa dieta i utrata wagi
zmniejszają ryzyko zawału,
nawet kolejnego.
Lekarze zalecają, by wykonywać kilka razy w tygodniu
zarówno ćwiczenia aerobowe jak i siłowe.
Sercu służy też dieta uboga w cukry i tłuszcze nasycone,
które przyczyniają się do jego chorób.
Co powinniśmy jeść?
Dużo bogatych w błonnik warzyw,
kurczak i ryby zamiast czerwonego mięsa,
a także produkty pełnoziarniste, orzechy i migdały
korzystnie wpływają na serce.
Dobra dieta i ćwiczenia pozwalają utrzymać odpowiednią wagę,
co też zmniejsza ryzyko zawału.
Oczywiście również leki pomogają zapobiegać zawałom.
Lekarze często przepisują małe dawki aspiryny,
szczególnie pacjentom już po zawale
i tym w grupie ryzyka.
Leki kontrolujące czynniki ryzyka,
takie jak nadciśnienie, cholesterol czy cukrzyca,
również pomagają chronić przed zawałem.
Zawały serca zdarzają się często, jednak nie są nieuniknione.
Zdrowa dieta,
unikanie tytoniu,
dobra kondycja
oraz odpowiednia dawka snu i śmiechu
pozwalają, by najważniejszy mięsień naszego ciała
bił przez długie lata.